ક્યાંક તારા રૂપનો ભટકી ગયો સૂરજ _મુહમ્મદઅલી વફા

.

.

સંધ્યા પળે આ હાથ થી છટકી ગયો સૂરજ,

ને રાતની છાતી મહીં  ચિપકી ગયો સૂરજ.

.

તાજી ગુઠેલી કેશમાં વેણી બળાપો કરે,

મેંદી ભરેલા હાથને બટકી ગયો સૂરજ.

.

ઉત્તર તણાં શ્રુંગ ને હિમાળા ઝરણા મહી,

કોક દિ આવી ને ધમકી ગયો સૂરજ.

.

કેમ આજે દિવસે અંધાર છે ભાસી રહ્યો,

ક્યાંક તારા રૂપનો ભટકી ગયો સૂરજ.

.

રૂપે મઢેલી રાત્રિ પહેલું મિલન બે કાળજે,

ને પ્રા:ત ના આકાશમાં ખટકી ગયો સૂરજ.

.

ટાઢો ‘વફા’કરવો રહ્યો ,દાટી બરફ ના દિલે,

થઈ આંખમાં રાતો પીળો સરકી ગયો સૂરજ.

ગુજરાતી ગઝલનું કાફિયા શાસ્ત્ર એક ચર્ચા:અંક:2………..શકીલ કાદરી

ટહૂકા પણ આવશે…….મુહમ્મદઅલી વફા

.

હૈયું હશે કોમળ સપન  સુહાના પણ આવશે.

આંબો હશે તો કોકિલી ટહૂકા પણ આવશે

 

ફૂલો તણા બિસ્તર હશે કદી એના રાહ પર 

ને પ્રેમ ના રસ્તા ઉપર બળાપા પણ  આવશે..

.

અંધારપાઓ નો સફર જ્યાં પણ પૂરો થશે

કો રોશનીનાં  ચમકતા મિનારા પણ આવશે

.

આ રાતનાં પીડન તણો લહેરાશે જ્યાં પાલવ 

ત્યારે અમારા કો દર્દનાં સિતારા પણ આવશે..

.

તૂટી અમે જાશું કદી  ધરાના  મૂળો થકી

ત્યારે વફા  કંઈ કેટલા સહારા પણ આવશે.

આ જગત છોડી શકાશે,ચાલ થોડો યત્ન કર……….ચિનુ મોદી

દયાની ચાદરો વિંટી તને મળવા નહીં આવું ….મુહમ્મદઅલી વફા

ખુદીની ભીંત હું તોડી તને મળવા નહીં આવું,
હું મારી રીત ને છોડી તને મળવા નહીં આવું.

તમારી પાંસ તો ભટકી રહ્યા છે સાપનાં ટોળાં,
ખુશામતનાં ગુલો જોડી તને મળવા નહીં આવું.

અમે મળશું તમોને પણ ફકત ઇખલાસ થી મળશું,
ઉસૂલોનાં કળશ ફોડી તને મળવા નહીં આવું.

અમે વાકિફ અહીં છીએં,જળ અને ઝાંઝવાઓ થી,
ચળકતા રેત કણ દેખી તને મળવા નહીં આવું.

નથી છોડી અમે શકતા ચમનમાં સાથ કંટકનો,
કદી કંટક અહીં છોડી તને મળવા નહીં આવું.

અને દેખાય છે રળિયામણા સૌ દૂરના ડુંગર,
અમારું ઘર કદી તોડી તને મળવા નહીં આવું.

કદી આવીશ છાતીમાં લઈ પોલાદ ની હિમ્મત,
દયાની ચાદરો વિંટી તને મળવા નહીં આવું.

‘વફા’ જો ચાલતા આવો તમે, હું દોડતો આવીશ,
અહમના ઝેરને ઘોળી તને મળવા નહીં આવું.

(એક તરહી ગઝલ)

 

ત્વચા તળેથી નસોની જનોઈ દેખાડો……….ગની દહીવાળા

મારા જખમને હું જરા શણગારવા બેઠો……મુહમ્મદઅલી વફા

.

.

મોંઘી મતાને લઈને હું વ્યપારવા બેઠો,

મારા જખમને હું જરા શણગારવા બેઠો.

.

એનો અસલ ઢાંચો પડી જાય ન ઉઘાડો,

પાણી ઉપર કઈં સ્મિતને કંડારવા બેઠો.

 .

બેચાર ટીપાં શાયદ મળી જાય એમાંથી,

ખાલી લઈને જામ હું નિતારવા બેઠો.

વરસો સુધી એને જમા કરતો રહ્યો તો હું,

મિથ્યા સંબંધોને હવે ઉધારવા બેઠો.

 .

બેસી રહ્યા છે ઝાંઝવાની જીદ લઈ બધા

એની મમત પર જિંદગી જુગારવા બેઠો.

 .

મારીજ એ પાછળ રહ્યો રોશનીની આડમાં,

મારાજ પડછાયાને હું પડકારવા બેઠો.

 .

કવચિત મળી જાયે મને એની કૃપા દ્ગષ્ટિ,

તેથી ‘વફા’ હું તો હૃદય રંજાડવા બેઠો.

જલાવી દે સુરાલયને તું તારા હાથથી સાકી—મનહર દિલદાર

۔

તમે સૌ છો નિકટ તો પણ હું લાગું સાવ એકાકી,

વિવિધ રંગો સરસ છે તોય નિરખું એક હું ખાકી.

۔

ઉતારો છે હજી આઘો, હજી આવ્યા નથી અડધે,

તમે શું આટલામાં આમ બેસી જાવ છો થાકી!

 ۔

જો મારો વાંક હોયે કાંઈ તો ખુલ્લો કહી નાખો,

નજર નાંખો નહીં મારી ઉપર પણ આમ કરડાકી.

۔

ઘણાંનો દાટ વાળ્યો છે સમયસર એટલે કહું છું,

જલાવી દે સુરાલયને તું તારા હાથથી સાકી.

 ۔

ઘડી ઊંચું, ઘડી નીચું, ઘડી સામું, ઘડી આડું,

તમે શું આમ જોઇને રમો છો નેણ-ચાલકી?

 ۔

હા! ગાફિલોની અંદર પણ ઘણા ચબરાક હોયે છે,

કોઈ ચબરાકમાં ચબરાક નિજ પરખે જ ચબરાકી.

۔

કરું છું પ્રશ્નમાંને પ્રશ્નમાં એક પ્રશ્ન એવો કે,

જે આદિમાં હતું તે અંતમાં પણ શું હશે બાકી?

 ۔

તમે તો ધારતા’તા આ વખત ‘દિલદાર’ રૈ જાશે,

પરંતુ આપની સામે જુઓને હું ગયો પાકી!

۔

સફર પુરી કરીને હા, ઉતારે તો ગયા પહોંચી,

પડી’તી પંથમાં પણ કેવી અમને તીવ્ર હાલાકી.

 ۔

હવે આવી બન્યું ‘દિલદાર’ આ મહેફિલનું જોજોને,

નજર તીક્ષ્ણ કરી, એને બરાબર સૌ ઉપર તાકી.

જીવન સિતાર——ગની દહીવાલા

(Courtesy:Facebook..Janab Shakeel Qadri)

ગુજરાતી ગઝલનું કાફિયાશાસ્ત્ર એક ચર્ચા ભાગ: ૧……શકીલ કાદરી

 

 

ગઝલકાર મિત્રો! આપણે ગઝલોનું સર્જન કરીએ છીએ પણ ગઝલના એક મહત્વના અંગ ‘કાફિયા’ના તેમાં વિનિયોગ કરવા અંગેની સભાનતા ઘણાં સર્જકોમાં જોવા મળતી નથી… આ સંદર્ભમાં એક પુસ્તિકા અગાઉ મેં પ્રકટ કરી જ છે… એક લેખ પણ લખ્યો છે અને પ્રકટ પણ થયો છે, છતાં એવી ઇચ્છા છે કે ગુજરાતી ભાષાના સંદર્ભમાં એની ચર્ચા થાય… હું “ગુજરાતી ભાષાના સંદર્ભમાં” એમ કહી રહ્યો છું એટલે સૌ પ્રથમ એ પ્રશ્ન ઉપસ્થિત થવાનો કે અર્વાચીન ગુજરાતી ભાષાનો જેમાંથી વિકાસ થયો છે તે પ્રાકૃત અને અપભ્રંશ અને જૂની ગુજરાતીમાં આ સંદર્ભમાં કોઈ ચર્ચા થઈ છે ખરી ? એના શાસ્ત્રની કોઈ પરંપરા છે કે નહીં.? તાજેતરમાં ચિનુભાઈએ પોતાની એક રચના ફેસબુક પર મૂકી હતી તે મેં શેયર કરી હતી… શેયર કરવાનું કારણ પણ આ ચર્ચા કરી શકાય એ જ હતું… હું આ સંદર્ભમાં જે ચર્ચા કરીશ એમાં કોને કેટલો રસ પડે છે ? તે સ્વીકાર્ય બનશે કે કેમ ? એ પ્રશ્ન તો રહેવાનો જ….. તેમ છતાં ગઝલકારોને એ ઉપયોગી અવશ્ય સિદ્ધ થશે એવો વિશ્વાસ છે.

કાફિયા એ અરબીનો પારિભાષિક શબ્દ છે અને રદીફ એ પણ અરબીનો પારિભાષિક શબ્દ છે…. જેમનો ઉપયોગ ગઝલની ચર્ચામાં કરવામાં આવે છે. એટલે ગુજરાતીમાં એમની જે સમજૂતી ગુજરાતીના કોશમાં અપાઈ છે એ જોવામાં આવે તો ‘પ્રાસ’ની ચર્ચા સમજી શકાય.. અહીં એ મુદ્દો ધ્યાનમાં રાખવાનો છે કે પ્રાકૃત, અપભ્રંશ કે ગુજરાતી સાહિત્યના ઈતિહાસમાં પ્રાસનું કોઈ શાસ્ત્ર અસ્તિત્વ ધરાવતું નહતું કે આજે પણ ધરાવતું નથી.. ગઝલના સંદર્ભમાં ચર્ચા છે એટલે ગુજરાતીના વિદ્વાન કે. કા. શાસ્ત્રીએ આપેલાં કાફિયા અને રદીફના પહેલાં અર્થ જોઈએ…

૧. કાફિયા પું. [અર.’કાફિયહ્’ -પાછળ આવનાર] ગજલ પ્રકારનો અત્યાનુપ્રાસ, ગજલી પ્રાસ.

કાફિયા-બંદી પરિભાષાનો અર્થ તે “પ્રાસ મેળવવો એ….” એવો કરે છે. (બૃહદ ગુજરાતી કોશ ખંડ ૧ લો પૃ. ૪૯૦.)

 

આ સમજૂતી પરથી ચર્ચામાં આપણે કાફિયા માટે “પ્રાસ” અને કૌંસમાં કાફિયા શબ્દનો ઉપયોગ કરીશું.

 

બીજી સંજ્ઞા “રદીફ” છે. રદીફનો અર્થ કે.કા.શાસ્ત્રીએ આ રીતનો બતાવ્યો છે…

૧. રદીફ સ્ત્રી.[અર.] ગઝલ પ્રકારની શાયરીમાં બેકી ચરણે આવતા અત્યાનુપ્રાસની કાફિયા-રૂપ વર્ણાક્ષરીમાંના છેલ્લા બે સ્વરોની માંડણી (પિં)

કે. કા. શાસ્રત્રીએ આપેલો રદીફનો આ અર્થ ગઝલ સ્વરૂપમાં નથી. એનું સૌ પ્રથમ કારણ તો એ છે કે તે મતલામાં એકી અને બેકી બંને ચરણમાં હોય છે. બીજું કારણ તેમાં છેલ્લા બે સ્વરોની જ માંડણી હોતી નથી પણ એક, બે કે એથી પણ વધારે શબ્દોની અને ક્યારેક તો પોણી પંકિત સુધીની પણ માંડણી હોય છે.

ત્રીજું કારણ એ છે કે એ પ્રાસ (કાફિયા) પછી જ આવે છે. રદીફ ગઝલ માટે અનિવાર્ય પણ નથી. અને એ ન હોય ત્યારે પ્રાસ (કાફિયા) મતલાના બંને ચરણમાં અને પછીના બેકી સંખ્યાના ચરણમાં આવતા હોય છે… એટલે રદીફ માટે અંત્યાનુપ્રાસને બદલે આપણે ચર્ચામાં અનુપ્રાસ સંજ્ઞા અને કૌંસમાં રદીફ શબ્દનો ઉપયોગ કરીશું. આમ પણ રદીફ પ્રાસ (કાફિયા) પછી જ આવે છે, અને મતલામાં અને પછી દરેક બેકી ચરણમાં પ્રાસ (કાફિયા) પછી પુનરાવર્તન પામે છે એ અર્થમાં પણ એના માટે અનુપ્રાસ શબ્દ અનુકૂળ આવે એવો છે. (વધુ હવે પછી…….)

ગુજરતી ગઝલ,નઝમ શાસ્ત્રના  છંદો ને સમજવા  મર્હૂમ જનાબ ઝાર રાંદેરી  સાહેબની  પુસ્તિકા વાંચવા નીચેની લીંક પર કલીક કરવા વિનંતી.

https://bazmewafa.wordpress.com/chhand-pingal-shastra_zarranderi/

મિલ્લતકે સાથ રાબ્તા ઉસ્તવાર રખ….અલ્લામા ઇકબાલ

(Courtesy:Gujarat Today)

 

તાક્યા કરે છે તકતીઓ જૂની બધી……..મુહમ્મદઅલી વફા

.

.

આખા ભરેલા જામ ખાલી થઈ ગયા.

જીવંત અમારા ગામ ખાલી થઈ ગયા.

.

રસ્તા તણા રંગો બધા એવાજ છે,

મંઝિલ ઉપરના થામ ખાલી થઈ ગયા.

.

તાક્યા કરે છે તકતીઓ જૂની બધી,

અંકિત બધા એ નામ ખાલી થઈ ગયા.

.

દીવાલ સાથે વાત પણ કરવી પડે, ,

હૈયે મહકતા ધામ ખાલી થઈ ગયા.

.

કોઈ અશ્રુ લુછનાર પણ મળશે નહીં.

સહુ લાગણી ના રામ ખાલી થઈ ગયા.

.

આ મયકદા માં ઝૂરશે ખાલી સુરા,

પીનાર સહુ બદનામ ખાલી થઈ ગયા.

.

આકાશ માં એક ખગ ઊડતું જ રહ્યું

માળા તણા સહુ બામ ખાલી થઈ ગયા’

.

તુજને’વફા’ વદશે સલામો કોઈ ક્યાં,

મિત્રો તણાં સહુ  ગામ ખાલી થઈ ગયા..

.

બામ=આગાશી

ખાલી પણાનું ભાન કોઈને નડે નહીં_ અનિલ જોશી

.

.

આશ્ચર્ય એ જ વાત નું મનમાં રહ્યા કરે.

ખાલી પણાનું ભાન કોઈને નડે નહીં.

.

વનમાં, ભૂલીને ભાન ,રઝળતા પ્રવાસને,

ઊડતાં ઝીણા પતંગિયા નજરે ચડે નહીં.

.

દ્ર્શ્યોની પાર જાઉં છું ક્યારેક ટહેલવા,

આંખો મીંચાય જાય પછી ઊઘડે નહીં.

.

એના જીવનમાં હોય નહીં કોઇ તાજગી,

રસ્તામાં જે ચાલતાં પડે આખડે નહીં.

.

મારી લથડતી ચાલમાં કારણમાં એટલું,

હોવાપણાનો ભાર હવે ઊપડે નહીં.

.

રસ્તામાં કોઇ ફૂલ શા માણસ મળ્યા હશે,

નહીંતર’અનિલ’આટલો મોડો પડે નહીં.

બુદ્ધિ મળી અમને જરા પાગલ થયા પછી-મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

પડતા હથોડા  લાખ અહિ પથ્થર થયા પછી

પૂજા થવા લાગી બધે   ઘડતર  થયા પછી

.

જાળાં તરે અર્થો તણા  બારાખડી મહીં

મોતી થયાં એ કાવ્યનાં અક્ષર થયા પછી

 .

બેડી બનીને હાથની પહેલાં ચૂભી ગયાં

રણકી ગયા હૈયા મહીં ઝાંઝર થયા પછી

 .

 ચીસો બધાય બાગમાં જઈ પાડવી પડી

મુજને મળી છે આ સજા બુલબુલ થયા પછી

 .

 ખાલી હતો તો વાગતો તો ઢોલકું થઈ

સ્થિર થયો કેવો ઘડો  છલ છલ થયા પછી

.

 સમતોલ નજરોથી કદી પામી શક્યા નહીં

બુદ્ધિ મળી અમને જરા પાગલ થયા પછી

.

 દરિયા કિનારે  તો કદર ક્યાં થૈ શકી ‘વફા’

શોધી રહ્યા  રણમાં  જઈ મૃગજળ થયા પછી

 

કિનારો શા માટે ?…….અસર સાલેરી(મર્હૂમ)

kinaroshamate(Courtesy:From the facebook wall of Janab Shakeel Qaderi)

દિવસની હથેળીમાં અંધાર માગ્યો—મુહમ્મદઅલી વફા

.

.

જઈ બાગ પાસે તેં ખાર માંગ્યો,
દિવસની હથેળીમાં અંધાર માગ્યો.

.

થઈ વાત કેવી દીવાનગીની,
કિનારા કને જઈ મઝધાર માંગ્યો.

.

પડેલી હતી દિલની તૂટેલ ભેખડ,
અકળ પ્રેમે એમાંજ આધાર માંગ્યો.

.

અભરખો થવાનો પુષ્પો હતો ને,
ઉપરથી ઝાકળનો ભાર માંગ્યો.

.

‘વફા’ બેસી બહાદુરની સોબત મહીં,
ફકત એક શબ્દ લાચાર માંગ્યો.

.

‘મરીઝ’પણ કેવો સરળ છે ‘વફા’ જો,
ખુદા પાંસ પણ માલ ઉધાર માંગ્યો.

.

આ ગઝલ નો આખરી ‘મક્તા’નો શેર મરીઝના નીચેનેના શેરનાં પરિપેક્ષમાં લખાયો હતો.

દુનિયામા કંઇકનો હું કરજદાર છું ‘મરીઝ’,
ચૂકવું બધાનું દેણ જો અલ્લાહ ઉધાર દે.

-મરીઝ

કેટલી આંખો મહીથી ખૂનના દરિયા વહ્યા—–મુહમ્મદઅલી વફા

.

.

સાપ સુંવાળા બધા ય ઝેર ઢાંકી પડ્યા.

શું ખબર કોને ક્યારે ને ક્યારે નડયા.

 .

નીલ વર્ણું કેટલાયે આંતમાં લોહી વહે

કેટલી આંખો મહીં ભુરા પડછાયા ચડ્યા.

 .

કેટલી ઇચ્છા ગઈ આળોટતી આ કંટકે

કેટલા બાગો તણા સપના અહીં ફૂલે ફર્યા.

 .

છટપટી થઈ કેટલી આ વાંસળી બધી વાંઝણી

કેટલા શબ્દોને ત્યારે કંઠના કામણ મળ્યા.

.

કેટલા વિષાદને ઝીલી લીધો છે વાદળે,

કેટલી આંખો તણા પત્થર થકી ઝરણા ઝર્યા.

 .

કેટલા સૂરજને ચેનથી ઊગવા દીધા,

કેટલી રાતો તણી માંગો મહીં સિદુર ભર્યા.

 .

હું’વફા’ જ્યારે ગયો પોઢી છોડી શ્વાસને.

કેટલી આંખો મહીથી ખૂનના દરિયા વહ્યા?

munawwar-rana

કોઈ જાહિલ મુસલમાન ભી નહીં કહતા કિ ઉસે મુસલમાન પ્રધાનમંત્રી ચાહિએ: મુનવ્વર રાના

By Munawwar Rana on 16/02/2017 •

ઇસ મુલ્ક઼ મેં 25 કરોડ઼ મુસલમાન હૈં, ઇનકો આપ કહાં ફેંકેંગે? સમંદર મેં ફેંકેંગે તો સમંદર સૂખ જાએગા. જ઼મીન મેં બોએંગે તો જ઼મીન છોટી પડ઼ જાએગી. ઇસલિએ ઇસકા હલ યહી હૈ કિ ઇનકો અપને સીને સે લગાઇએ.

(મુનવ્વર રાણા કી ફેસબુક વૉલ સે સાભાર)
જબ પંડિત નેહરૂ ને મૌલાના અબુલ ક઼લામ આજ઼ાદ સે યહ કહા થા કિ હમ આપકો રામપુર સે ખડ઼ા કર રહે હૈં. મૌલાના ને પૂછા કિ રામપુર સે ક્યોં? નેહરૂ કહને લગે ક્યોંકિ વો મુસ્લિમ બહુલ ક્ષેત્ર હૈ. ઇસ પર મૌલાના ને કહા કિ મૈં વહાં સે ખડ઼ા હોના પસંદ નહીં કરૂંગા. મૈં હિંદુસ્તાન કા લીડર હૂં, મુસલમાનોં કા લીડર નહીં હૂં. ફિર વે ગુરુદાસપુર, પંજાબ સે લડ઼ે ઔર જીતકર લોકસભા મેં આએ થે.
અબ હમ યે નહીં કહતે કિ ભાજપા ને લોકસભા યા વિધાનસભા ચુનાવ મેં મુસલમાનોં કો ટિકટ ક્યોં નહીં દિયા? ઉન્હોંને નહીં દિયા યા હો સકતા હૈ માંગને વાલે ગએ હી ન હોં. અબ અગર વે ‘સબકા સાથ, સબકા વિકાસ’ નારે કા ખ઼્વાબ સહી મેં દેખના ચાહતે થે તો યે હોના ચાહિએ થા કિ પાંચ ઐસી સીટોં સે જો અલ્પસંખ્યકોં કી ન હોં, વહાં સે પાંચ મુસલમાનોં કો જિતવા કર સદન મેં પહુંચાતે તો ઉત્તર પ્રદેશ મેં હી નહીં, પૂરે મુલ્ક઼ મેં ઉનકી ઇજ઼્જ઼ત બઢ઼તી. યહ સંદેશ જાતા કિ પાર્ટી વાકઈ સબકા વિકાસ ચાહતી હૈ. પાર્ટી કી ગ઼લતી યે નહીં હૈ કિ ઉસને મુસલમાનોં કો ટિકટ નહીં દિયા. પાર્ટી કી ગ઼લતી યે હૈ કિ ઉસે કુછ ઐસે ઉમ્મીદવાર જિતવાને ચાહિએ થે જો મુસલમાન હોતે લેકિન મુસ્લિમ બહુલ સીટ સે ન લડ઼કર ઐસી સીટ સે લડ઼તે જહાં હિંદૂ યા દૂસરી ક઼ૌમેં રહતી હૈં.
એક તરફ઼ તો ભાજપા ભી કહતી હૈ કિ મુસલમાનોં કા તુષ્ટીકરણ હો રહા હૈ, દૂસરી તરફ઼ વહ મુસલમાનોં સે દૂરી બનાકર રખતી હૈ. જબ મુસલમાનોં કો આપ સાથ લેંગે હી નહીં તો કૈસે મુસલમાન આપકે સાથ આએંગે?
મૈંને સાહિત્ય અકાદમી અવાર્ડ લૌટાયા તો બાર-બાર યે કહા થા કિ મુલ્ક઼ મેં 25 કરોડ઼ મુસલમાન હૈં, ઇસકો આપ કહાં ફેંકેંગે? સમંદર મેં ફેંકેંગે તો સમંદર સૂખ જાએગા. જ઼મીન મેં બોએંગે તો જ઼મીન છોટી પડ઼ જાએગી. ઇસલિએ ઇસકા હલ યહી હૈ કિ ઇનકો અપને સીને સે લગાઇએ. ‘મૈં દુશ્મન હી સહી આવાજ઼ દે મુઝકો મુહબ્બત સે, સલીક઼ે સે બિઠાકર દેખ હડ્ડી બૈઠ જાતી હૈ.’
તો બાત યહ હૈ કિ ભાજપા મુસલમાનોં કા કુછ સીટોં પર પ્રતિનિધિત્વ સુનિશ્ચિત કરકે યહ સંદેશ દે સકતી થી કિ ઉસકે પ્રતિ જૈસા સોચા જાતા હૈ, વહ વૈસી નહીં હૈ. ઇસસે અચ્છા સંદેશ જાતા. એક પાર્ટી જો સત્તા મેં હૈ, ઉસકે લિએ યે મુશ્કિલ કામ નહીં થા. લેકિન વે યોગી, સાક્ષી ઔર ઇસ તરહ કે લોગોં કો જ઼ંજીર કે બગ઼ૈર ખુલા છોડ઼ દેતે હૈં. હમને તો યે દેખા હૈ કિ સમાજ મેં, ઘર મેં, આંગન મેં કોઈ ભી આદમી ઐસી વૈસી બાત કરતા હૈ તો ઉસે ફ઼ૌરન ડાંટ દિયા દિયા જાતા હૈ. મુહલ્લે કા કોઈ આદમી ઐસી બદતમીજ઼ી કરતા હૈ તો સભી નારાજ઼ હોતે હૈં. બજાય ઇસકે કિ ઐસે લોગોં કો ડાંટ-ફટકાર કર બૈઠા દિયા જાએ, અચાનક દો પાગલ ક઼િસ્મ કે લીડર ખડ઼ે હો જાતે હૈં, બેવકૂફ઼ી ભરે બયાન દેતે હૈં ઔર આપકી રાય યે હોતી હૈ કિ યે ઉનકી વ્યક્તિગત રાય હો સકતી હૈ. તો ઐસા વ્યક્તિ આપકે પાસ ક્યોં હૈ જો આપકે ખ઼િલાફ઼ રાય દે રહા હો. ઇસકા મતલબ યે હૈ કિ આપ યે ચાહતે હી હૈં કિ ઇસ મુલ્ક઼ મેં ઇત્તેહાદ હોને હી ન પાએ.
ઇતની બડ઼ી જીત લેકર ભારતીય જનતા પાર્ટી આઈ થી, અગર વો ચાહતી તો સૂરત બદલ સકતી થી. જબ મૈંને સાહિત્ય અકાદમી અવૉર્ડ લૌટાયા તો મુઝે પ્રધાનમંત્રી ને બુલાયા થા તો મૈંને કહા કિ મૈં અકેલે નહીં આઊંગા, ઔર ભી બડ઼ે લોગોં ને લૌટાયા હૈ, ઉનકો ભી બુલાઇએ. મુઝસે મીડિયા ને પૂછા કિ અગર આપ જાએંગે તો પ્રધાનમંત્રી સે ક્યા કહેંગે? હમને કહા, હમ કોઈ બાત નહીં કરેંગે. હમ પ્રધાનમંત્રી કા હાથ પકડ઼ેંગે ઔર ઉનકો દાદરી લે જાએંગે. અખ઼લાક઼ કે ઘર કે પાસ લે જાકર ઉનસે કહેંગે કિ ‘કાલે કપડ઼ે નહીં પહને હૈ તો ઇતના કર લે, ઇક જ઼રા દેર કો કમરે મેં અંધેરા કર લે.’ ક્યોંકિ એક ઇંસાન કી મૌત એક ક઼ૌમ કી મૌત હૈ, એક ક઼ૌમ કી મૌત એક મુલ્ક઼ કી મૌત હૈ, એક મુલ્ક઼ કી મૌત પૂરી દુનિયા કી મૌત હૈ.
મૈં એક શાયર ઔર એક હિંદુસ્તાની કી હૈસિયત સે યહી કહના ચાહતા હૂં કિ અગર યે ચાહેં તો સબકો મુહબ્બત કરેં ઔર સબ ઇનકો મુહબ્બત કરેં. લેકિન યે પૂરે મુલ્ક઼ પર હુક઼ૂમત કરના હી નહીં ચાહતે. યે સિર્ફ઼ હિંદૂ પર હુક઼ૂમત કરના ચાહતે હૈં. લેકિન ઐસા હોતા નહીં હૈ. હમ અપને 65 બરસ કે તજુર્બે સે કહ સકતે હૈં કિ ઐસી કોઈ ભી હુક઼ૂમત ઇતિહાસ કે પન્નોં મેં નક઼લીપન કે સાથ ભલે રહ જાએ, અસલ મેં વો જ઼િંદા રહતી નહીં હૈ.
જૈસી રાજનીતિ ભાજપા કરતી હૈ ઉસકા અંજામ યે હો સકતા હૈ કિ હિંદુસ્તાન ઉતના હી રહ જાએગા જિતને કો કાઉ બેલ્ટ કહતે હૈં. યે જો પાંચ છહ સૂબે હૈં, યહી હિંદુસ્તાન કહલાએગા. જો બંગાલી હૈ ઉસકા બંગાલ હો જાએગા. જો મદ્રાસી હૈ ઉસકા મદ્રાસ હો જાએગા. જો અસમિયા હૈ ઉસકા અસમ હો જાએગા, જો ગુજરાતી હૈ ઉસકા ગુજરાત હો જાએગા. બાક઼ી હિંદુસ્તાન ઉતને હી નક઼્શે મેં રહ જાએગા જિતને મેં કાઉ બેલ્ટ હૈ. ક્યોંકિ અગર આપ એક ક઼ાનૂન પૂરે મુલ્ક઼ મેં નહીં ચલા સકતે તો યે તય હૈ કિ ફિર આપ પૂરે મુલ્ક઼ કો એક નહીં રખ સકતે. આપ ગોવા મેં બીફ઼ ખાને કી પૂરી ઇજાજ઼ત દેતે હૈં, લેકિન વહી બીફ઼ ખાતા હુઆ આદમી મુંબઈ એયરપોર્ટ પર ઉતર જાએ તો ઉસકો 5 સાલ કી સજ઼ા હો જાતી હૈ. ઇસકા મતલબ ગોવા અલગ મુલ્ક઼ હૈ ઔર મુંબઈ અલગ મુલ્ક઼ હૈ!
યે તય કરના પડ઼ેગા કિ યહ પૂરા એક મુલ્ક઼ હૈ યા જો જહાં જૈસા ચાહે વૈસા મુલ્ક઼ હૈ! હમને તો જો નક઼્શા દેખા હૈ વહ તો યહી હૈ કિ કશ્મીર સે કન્યા કુમારી તક ભારત એક હૈ લેકિન યે નારે લિખવાને સે કામ નહીં ચલતા.
ઇસ દેશ મેં ફિલહાલ ઐસી કોઈ સિયાસી પાર્ટી નહીં હૈ જો મુસલમાનોં કો યહ ભરોસા દિલા સકે કિ યહ આપકા મુલ્ક હૈ ઔર આપ યહાં સુરક્ષિત હૈં. હાલાંકિ, વોટ કે લિએ સબ ઐસા કહતે હૈં. લેકિન અગર ઐસા હૈ તો પૂરે મુલ્ક઼ મેં એક બાર ઇસ પર ભી વોટિંગ કરા લી જાએ કિ મુસલમાનોં કો યહાં રખના ચાહિએ યા નહીં. તબ ઉન લોગોં કો અફ઼સોસ હોગા જો ઐસા ચાહતે હૈં ક્યોંકિ 80 પ્રતિશત હિંદૂ કહેંગે કિ નહીં, યે હમારે ભાઈ હૈં, હમારે જૈસે હૈં, યહીં પૈદા હુએ હૈં, યહીં રહના હૈ, યહીં જીના-મરના હૈ. યે યહાં કા ચાંદ દેખકર નમાજ઼ પઢ઼તે હૈં, યહાં કી જ઼મીન પર સજ઼દા કરતે હૈં, તો યે હમારે સાથ યહીં રહેંગે. લેકિન યે જો સિયાસી લોગ હૈં યે અપને ફ઼ાયદે કે લિએ કભી કહ દેતે હૈં કિ ઠીક હૈ, કભી કહ દેતે હૈં કિ નહીં ઠીક હૈ. ચુનાવ આતા હૈ તો દુકાનેં ખુલ જાતી હૈં, વોટ બિકતે હૈં. ક્યા દાઢ઼ી વાલા, ક્યા ટોપી વાલા, ચોટી વાલા, સબકી ખ઼રીદ-ફ઼રોખ઼્ત હોતી હૈ.
યહ બહુત મૌજૂં સવાલ હૈ કિ આજ મુસલમાનોં મેં મજ઼બૂત લીડરશિપ ક્યોં નહીં હૈ. મેરે ખ઼્યાલ સે લીડર માંએં નહીં જનતીં, લીડર ક઼ૌમેં ખ઼ુદ પૈદા કર લેતી હૈં. હાલાત લીડર પૈદા કરતે હૈં. લીડર બનને કે લિએ ઐતબાર જ઼રૂરી હૈ, લીડર વહ હો સકતા હૈ જિસપર લોગ ઐતબાર કરેં. મુસલમાનોં કે યહાં સૂરત-એ-હાલ યે હો ગઈ હૈ કિ ખ઼રીદ-ફ઼રોખ઼્ત ને લીડર નહીં બનને દિયા. હમ આપસે ચાહે જૈસી બાત કરેં લેકિન મુઝે કહીં કા મેંબર બના દિયા જાએ, મુઝે લાલ બત્તી દે દી જાએ તો હમ બિક જાતે હૈં. હમ ઇતને કમ દામ મેં બિકને લગે કિ ઉતને કમ દામ મેં આલા જ઼ાત કી તવાયફ઼ ભી નહીં મિલતી હૈ. ઇસલિએ હમારે યહાં લીડર નહીં પૈદા હો પાએ.
હમને જબ સાહિત્ય અકાદમી અવાર્ડ વાપસ કિયા થા તબ હમારી આંખોં મેં વો ઇંક઼લાબ થા, મેરે લહજ઼ે મેં વો શફ઼્ફ઼ાકી થી, મેરી આવાજ઼ મેં વો અંગારે થે કિ 24 ઘંટે કે અંદર મુઝે હિંદુસ્તાન કે પ્રધાનમંત્રી ને મિલને કો બુલા લિયા. લેકિન હમને મના કર દિયા. હમને કહા કિ અવૉર્ડ લૌટાને વાલે ઔર ભી લોગ હૈં જો જ્ઞાન મેં હમસે બડ઼ે હૈં, ઉમ્ર મેં હમસે બડ઼ે હૈં, ઉન્હેં ભી બુલાયા જાએ. અગર યહી લોગ કુછ દિન કે લિએ હમારે સાથ ખડ઼ે હો જાતે તો ઇસ મુલ્ક઼ મેં કોઈ ભી ફ઼ૈસલા હો સકતા થા.
હમ ચીખ઼તે રહતે હૈં કિ મુલ્ક઼ મેં ફ઼િરક઼ાપરસ્તી કા ક઼ાનૂન હોના ચાહિએ કિ જો પકડ઼ા જાએ ઉસે ઉસકે શહર સે એક હજ઼ાર કિલોમીટર કે ફ઼ાસલે પર જેલ મેં રખા જાએ. રાતોં-રાત યે જો સોમ ઔર બાલિયાન જૈસે લીડર પૈદા હો જાતે હૈં, વો ઇસલિએ પૈદા હો જાતે હૈં ક્યોંકિ વે જેલ જાતે હૈં તો ઉન્હેં છુડ઼ાને કે લિએ પચાસ હજ઼ાર લોગ પહુંચતે હૈં તો વે રાતોં-રાત હીરો હો જાતે હૈં. ઇસી તરહ કોઈ મુસલમાન ગ઼ૈર-મુસલમાન કો માર દેતા હૈ તો ઉસકે સાથ દસ હજ઼ાર મુસલમાન ખડ઼ે હો જાતે હૈં. ફિર વો મુસલમાનોં કા લીડર બન જાતા હૈ.
ભગવાન એક બચ્ચા પૈદા કરને કે લિએ એક ઔરત કી કોખ઼ ઉધાર લેતા હૈ, નૌ મહીને ઇંતજ઼ાર કરતા હૈ તબ એક બચ્ચા પૈદા હોતા હૈ. હમારે મુલ્ક઼ મેં એક મુસલમાન રાત મેં એક હિંદૂ કો માર દે તો સુબહ વહ મુસલમાનોં કા લીડર બન જાતા હૈ. ઇસી તરહ હિંદૂ રાત મેં મુસલમાન કા ક઼ત્લ કર દે તો સુબહ હિંદુઓં કા લીડર હો જાતા હૈ. યહ ઇસ મુલ્ક઼ કે લિએ મુફ઼ીદ નહીં હૈ.
મૈં તો સમઝતા હૂં, જૈસા કિ નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોસ ને કહા થા કિ ઇસ દેશ મેં 25 સાલ કે લિએ સૈન્ય શાસન લાગૂ કર દેના ચાહિએ. અભી જો હૈ પૂરે મુલ્ક઼ મેં ખ઼ૌફ઼ કા આલમ રહતા હૈ. જ઼રા-જ઼રા સી બાત પર હિંદૂ-મુસ્લિમ, જાતિ, ધર્મ ઔર દુનિયા ભર કે ઝગડ઼ે, ભ્રષ્ટાચાર, બેઈમાનિયાં દૂર કરને કે લિએ સેના કા શાસન જ઼રૂરી હૈ. દેશ કો સેના કે હાથ મેં દે દેના ચાહિએ ઔર યે જો હર પાંચ સાલ મેં ચુનાવ હોતા હૈ, ઇસે ભી બંદ કર દેના ચાહિએ.
મૈં ઐસા ઇસલિએ કહ રહા હૂં ક્યોંકિ ચુનાવ કા કોઈ મતલબ નહીં હૈ. ચુનાવ મેં અગર કોઈ રિક્શેવાલા ખડ઼ા ન હો સકે, કુછ રુપયે મહીને પાને વાલા પત્રકાર ન ખડ઼ા હો સકે, એક જૂતે ગાંઠને વાલા મોચી ન ખડ઼ા હો સકે તો ચુનાવ કા કોઈ મતલબ નહીં. યહ તય હોના ચાહિએ કિ જિસ આદમી કી સંપત્તિ 25 લાખ સે જ઼્યાદા હો, વહ ચુનાવ નહીં લડ઼ સકતા. યે જો 15-20 કરોડ઼ કી સંપત્તિ વાલે લોગ ચુનાવ લડ઼તે હૈં, યે ઉનકી વો રક઼મ હૈ જો વે કાગ઼જ઼ પર દિખાતે હૈં. આયકર વિભાગ છાપા મારતા હૈ તો કહતા હૈ કિ હમને નૌ કરોડ઼ પકડ઼ે, ઇસકા મતલબ હૈ કિ વહ નબ્બે કરોડ઼ કા આદમી હોગા. યે ચુનાવ ઔર જમ્હૂરિયત બસ પૈસે વાલોં કા ખેલ બનકર રહ ગયા હૈ. હમારે જ઼માને મેં મંત્રી તક એક ટૂટી-ફૂટી જીપ મેં ચલતે થે. આજ તો સભાસદ ભી કરોડ઼ોં કી ગાડ઼ી મેં ચલતા હૈ. બંદ એસી ગાડ઼ી મેં ચલને વાલે મંત્રી કો માલૂમ હી નહીં હૈ કિ નંગે પાંવ ચલને વાલોં કી પરેશાની ક્યા હોતી હૈ.
મૈં યહ લિખના ચાહતા હૂં કિ ઇસ મુલ્ક઼ કી આબાદી 130 કરોડ઼ હૈ. સૌ કરોડ઼ યહાં પર જાનવર રહતે હૈં. તીસ કરોડ઼ લોગ ઐસે હૈં જિનકે ખાને-પીને, દવા, શિક્ષા આદિ કી વ્યવસ્થા હૈ. સૌ કરોડ઼ લોગ ઐસે હૈ જિનકે ખાને-પીને, દવા, શિક્ષા, આવાસ આદિ કા કુછ ઠીક નહીં હૈ. યે જાનવરોં કી તરહ જી રહે હૈં. આપ જાનવરોં કો ભી વોટરોં મેં શામિલ કર લેતે હૈં. ઇસકા મતલબ આપકો ગિનતી નહીં આતી. આપ જાનવરોં કો ઇંસાનોં મેં શામિલ કર રહે હૈં યા ફિર ઇંસાનોં કો જાનવરોં મેં શામિલ કર રહે હૈં.
હમ તો યહી ચાહેંગે કિ શાસન કોઈ કરે, લેકિન હમારા મુલ્ક઼ બચા રહે. ઉસે નેતા ચલાએ, સેના ચલાએ, ઔરત ચલાએ, મર્દ ચલાએ, લેકિન મુલ્ક઼ સુરક્ષિત હોના ચાહિએ. હર આદમી સુરક્ષિત હોના ચાહિએ. ઇસ દેશ કા મુસલમાન કભી નહીં કહતા કિ હમકો કોઈ દાઢ઼ી વાલા પ્રધાનમંત્રી લાકર દે દીજિએ. આજ઼ાદી કે બાદ જિન્ના કી વજહ સે મુસલમાન ઇસ બાત સે અલર્ટ હો ગયા કિ ઉસકા લીડર હિંદૂ હી હૈ. યે જો ઝોલાછાપ ઓવૈસી વગૈરહ હૈં, યે તો વોટકટવા હૈં, બકૌલ લાલૂ પ્રસાદ યાદવ. યે સિર્ફ઼ મુસલમાન કા વોટ કાટકર કિસી કો જિતવા દેતે હૈં. ઇનકો ઇસી બાત કા પૈસા મિલતા હૈ. કોઈ જાહિલ મુસલમાન ભી નહીં કહતા કિ ઉસે મુસલમાન પ્રધાનમંત્રી ચાહિએ. વહ તો સિર્ફ઼ યહ ચાહતા હૈ કિ દંગે ન હોં. બિહાર મેં મુસલમાનોં ને નીતીશ કી સરકાર બનાઈ તો ઉસે વિશ્વાસ હૈ કિ વે દંગા નહીં હોને દેંગે. યૂપી મેં આજ મુસલમાન માયાવતી કી તરફ઼ દેખ રહે હૈં ક્યોંકિ ઉનકો યહ પતા હૈ કિ માયાવતી કે શાસન મેં દંગા નહીં હોતા.
ઐસી હી ઇંદિરા ગાંધી કી હુક઼ૂમત થી. અગર ઇંદિરા ગાંધી કો બાબરી મસ્જ઼િદ ગિરાની હોતી તો વે ખ઼ુદ જહાજ઼ મેં બૈઠતીં ઔર બમ ફિંકવા દેતીં. અગર નહીં ગિરાની હોતી તો ચાહે દસ હજ઼ાર લોગોં કો મારના પડ઼તા, વે વહાં કિસી કો દાખ઼િલ નહીં હોને દેતીં. હુક઼ૂમતેં ઐસી હી ચલતી હૈં. આપ ઔરંગજ઼ેબ કો ગાલી દેતે હૈં લેકિન ઇતિહાસ પઢ઼િએ તો સબસે બડ઼ા હિંદુસ્તાન તો ઉસી કી હુક઼ૂમત મેં થા. મ્યાંમાર સે નેપાલ, ગોવા, કાબુલ, કંધાર, યે સબ ઉસી કી હુક઼ૂમત મેં થે. જ઼ાહિર-સી બાત હૈ કિ મુગ઼લોં ને ઇતની બડ઼ી-બડ઼ી હુક઼ૂમતેં બના દી થીં તો ક્યોં બના દી થીં? ક્યોંકિ ઉનકો ઇસ મુલ્ક઼ સે મુહબ્બત હો ગઈ થી. વરના ઐસા ભી હો સકતા થા કિ વે હિંદુસ્તાન પર ક઼બ્જ઼ા રખતે લેકિન અપના હેડક્વાર્ટર ક઼ાબુલ મેં બના લેતે. લેકિન વે હિંદુસ્તાન આએ ઔર ઇસી મિટ્ટી મેં દફ઼્ન હો ગએ.
હમ કહતે હૈં કિ હિંદુસ્તાન કા જો આદમી યહ દાવા કરતા હૈ કિ હમ બહુત બડ઼ે રાષ્ટ્રવાદી હૈં વહ જહાં જી ચાહે હમસે બૈઠકર બાત કર લે. ઇંશાઅલ્લાહ, વહ રાષ્ટ્રદ્રોહી નિકલેગા, રાષ્ટ્રવાદી હમીં નિકલેંગે. આપ કહતે હૈં કિ ભારત માતા કી જય, અરે સાહબ હમ તો દિન મેં 94 બાર નમાજ઼ પઢ઼કર ઇસ મિટ્ટી પર સજ઼દા કરતે હૈં ઔર ઇસ મિટ્ટી કો ચૂમતે હૈં. ક્યા ઇતની બાર ઇસ મિટ્ટી કો આપ ભી ચૂમતે હૈં? જિસ દિન આપ સૌ બાર ચૂમને લગેં તબ કહિએગા કિ આપ હમસે બડ઼ે હિંદુસ્તાની હૈં. જબ બંટવારા હુઆ, હમારે પુરખોં ને કહા કિ હમ પાકિસ્તાન નહીં જાએંગે. યહ હમારી સરજ઼મીં હૈ, હમ અપને પુરખોં કી ક઼બ્ર કે પાસ બૈઠે રહેંગે લેકિન પાકિસ્તાન નહીં જાએંગે.
અબ આજ હાલત યહ હૈ કિ કોઈ ઝૂઠા મસલા હોતા હૈ બસ અખ઼બાર મેં છપ જાતા હૈ કિ ફલાં આદમી આતંકવાદી હૈ, ઇસકે તાર વહાં સે હૈં, ઇસકો ઇતના પૈસા આયા હૈ. ઉસે પકડ઼ કર બંદ કર દેતે હૈં. સબ માન લેતે હૈં કિ વહ આતંકવાદી હૈ. ઇસ દેશ કી દશા ઇતની ખ઼રાબ હૈ કિ અગર આજ પુલિસ મુઝે પકડ઼ લે કિ યહ આતંકવાદી હૈ તો લોગ માન લેંગે કિ હાં યહ આતંકવાદી હોગા. જબ 12 બરસ બાદ હમકો છોડ઼ા જાએગા તબ તક હમ અપને પાંવ પર ચલને લાયક નહીં બચેંગે. ઐસા સૈકડ઼ોં નૌજવાનોં કે સાથ હો ચુકા હૈ. ક઼ાનૂન યહ હોના ચાહિએ કિ જબ આપ કિસી કો 12 બરસ યા 20 બરસ બાદ બેક઼સૂર કહકર છોડ઼ રહે હૈં તો ઉસે 50 કરોડ઼ કા હર્જ઼ાના ભી દેના ચાહિએ.
પુલિસ એક 18 બરસ કે લડ઼કે કો પકડ઼તી હૈ, ફિર ઉસે 20 સાલ બાદ બૂઢ઼ા કરકે છોડ઼ દેતી હૈ કિ યહ નિર્દોષ હૈ. તબ તક ઉસકા પરિવાર બર્બાદ હો ચુકા હોતા હૈ. જબ યહાં ઐસા ક઼ાનૂન ચલતા હૈ તો યહ મુલ્ક઼ તો નહીં હુઆ, યહ તો તહખ઼ાના હો ગયા. અગર ઇસ તહખ઼ાને કો હમ ઠીક નહીં કરેંગે તો યહ સબકે લિએ નુકસાન કરેગા.
યહાં પર કિસી ભી મુસલમાન કો કહ દેતે હૈં કિ પાકિસ્તાની હૈ. અરે આપ અરબી કહ દીજિએ તો હમ માન ભી લેં કિ હાં, અરબ સે આએ થે. પૈદલ ચલ કે આએ થે. પાકિસ્તાન સે હમારા ક્યા લેના દેના? પાકિસ્તાન તો જિતના હમારા હૈ, ઉતના હી આપકા હૈ. વહ તો હિંદુસ્તાન કા હિસ્સા થા. હમેં આપ પાકિસ્તાની ક્યોં કહેંગે? અગર હમ પાકિસ્તાની હૈં તો આપ પહલે પાકિસ્તાની હૈં. યહ બેહદ અફ઼સોસ કી બાત હૈ. હમ તો ઇસ મુલ્ક઼ કો માદરે-વતન કહતે હી હૈં. હમારા મુલ્ક઼ તો યે હૈ હી, હમારી માં ભી યહી હૈ. યહ માં કા વતન હૈ ઔર મુસલમાન ઇસ મુલ્ક઼ સે બેપનાહ મોહબ્બત કરતે હૈં.
(કૃષ્ણકાંત સે બાતચીત પર આધારિત)

અંગીઠી પ્યાસની હરદમ હરણને દોડતું રાખે……મુહમ્મદઅલી વફા

અંગીઠી પ્યાસની હરદમ હરણને દોડતું રાખે.

પ્રીતિ આ ઝાંઝવી નીરવ રણને દોડતું રાખે.

.

બધી ગતિઓ જિજીવિષા આગ થૈ ભટકે

જીવનના મ્રુગ જળો આ મરણને દોડતું રાખે.

.

થઈ છે પ્રીત કંઈ એવી સમન્દરથી નદીઓને,

કિનારા છે તમાશાબીન ઝરણને દોડતું રાખે.

 .

કદી એ તૂર પર જઈને બને બેભાન મૂસા થઈ

કદી મનસૂર અનલહકમાં ચરણને દોડતું રાખે.

 .

મળી જાયે “વફા”શાયદ કદી તે નૂર ચહેરાનું,

સનમને શોધવા સૂરજ કિરણને દોડતું રાખે

લગાવ્યું દિલ જ્યાં સતત તારા નામ તરફ……મુહમ્મદઅલી વફા

.

બધાજ રસ્તા જાય છે એ ગામ તરફ.
મરણઘાટ તરફ કે કબરના ધામ તરફ.

.

સતત ચાલવું પડશે એ માર્ગ ના ઉપર
કદમ તારા પહોંચાડશે મુકામ તરફ.

.

અમે ના રહ્યા મોહતાજ તારા સાકી
અમે દ્ગષ્ટિ નાંખી નથી તુજ જામ તરફ.

.

રહી સુન્નતે નબવી સલામતી ની દૂઆ
ઉઠે છે હાથ એથીજ સતત સલામ તરફ.

.

‘વફા’ ક્યાંથી ઉચ્ચારવો કો’ શબ્દ બીજો,
લગાવ્યું દિલ જ્યાં સતત તારા નામ તરફ.

 

 

હવે તો શાંત ખૂણો પણ મળે તો એ સુરાલય છે………સૈફ પાલનપુરી

.

.

અમારી જિંદગીનો આ સરળ સીધો પરિચય છે,

રુદનમાં વાસ્તવિકતા છે – ને હસવામાં અભિનય છે.

 .

તમે આવો તો એને પણ જરા ઠપકા સમું લાગે,

આ મારું મન, ઘણાં વર્ષોથી મારામાં જ તન્મય છે.

 .

તને મળવાનો છું હું એટલે હમણાં તો ચૂપ છું પણ,

ખુદા તારા વિશે મારાય મનમાં ના સહેજ સંશય છે.

 .

મને જોઈ નજરને શું સિફતથી ફેરવી લ્યો છો !

તમારી તો ઉપેક્ષા પણ ખરેખર બહુ કળામય છે.

 .

હવે ક્યાં આગ્રહ છે કે ‘સૈફ’ સાકી હો મદિરા હો,

હવે તો શાંત ખૂણો પણ મળે તો એ સુરાલય છે.

અલ્લડ થવાની ઉતાવળ કરો ના….મુહમ્મદઅલી વફા

પ્રણયની કથાની ઉતાવળ કરોના

સળગતી વ્યથાની ઉતાવળ કરોના

.

હજી ફૂલનો વેશ લેવાનો બાકી

અલ્લડ થવાની ઉતાવળ કરો ના

 .

હજી ગુલ ગુથાયું નથી હાર તોળે

મહેકી જવાની ઉતાવળ કરો ના

 .

હજીતો સુરાલય  ભરેલુ છે આખું

બહેકી જવાની ઉતાવળ કરો ના.

.

વફાને ગુલોનો જરા કેફ ગમશે

શરાબી અદાની ઉતાવળ કરો ના.

મૂળ બરબોધન,જિ.સુરતનાં  વતની..અને બાળપણમાંજ કરાંચી (પાક.)માં જઈ વસવાટ કરાનર જનાબ સાલેહ અચ્છા સાહેબનો ઉર્દૂ ભાષામાં આ છ્ઠ્ઠો  કાવ્ય સંગ્રહ છે.ઉર્દૂ સાહિત્યે એમની આ અનમોલ સાહિત્ય સેવાની નોંધ  લઈ એમને  બિરદાવ્યા  છે.હાલ બ્રામ્પટન,કેનેડામાં  રહે છે.કેનેડા માં યોજાતા  ઉર્દૂ મુશાયેરાઓમાં  અચ્છા સાહેબ  પ્રાણ  રેડી દે છે.એમની શખ્સિયત ટી.વી.ઉર્દૂ મુશાયેરાની પણ આન ને બાન છે.જાજરમાન અને મોહક વ્યક્તિત્વ ધરાવનાર અચ્છા સાહેબ   હરદિલ અજીઝ અને પ્રેમાળ વ્યક્તિ છે.

bol-mohabbata-001bolb-001

રસ્તો ગયો છું વીસરી નકશો ન આપ તું…..મુહમ્મદઅલી વફા

ફાટી ગયેલ દામન તણો છેડો ન આપ તું.

સંભાવના નો પાંગળો ટેકો ન આપ તું.

.

ડૂબી રહેલા નું તરણું ક્યાં પડ્યું હશે?

રસ્તો ગયો છું વીસરી નકશો ન આપ તું.

.

તૂટી ગયા સઘળાય ધીરજના પયમાના,

આ જામ એક તૂટેલ છે ગળતો ન આપ તું.

.

પગલાં ઊગેલાં જયાં હતાં સર્પો ફરી વળ્યા

સૂરજ અમારી સુબહને ઢળતો ન આપ તું.

.

ઊજડી’વફા’ગઈ એ વસંત હૈયા રમાડતી,

કંટક વધ્યા છે શેષમા જખમો ન આપ તું.

ચાર આંસુ,ડૂસકાં બે,એક નજર……મગન મકવાણા’મંગલપંથી

%e0%aa%9f%e0%aa%b6%e0%aa%b0%e0%aa%ab%e0%ab%82%e0%aa%9f%e0%ab%87(સૌજન્ય:ગઝલગઢ પૃ.48)

‘ગઝલગઢ’ એક સહિયરો ગઝલ સંગ્રહ ,બઝમે વફાને અર્પણ કરવા બદલ શ્રી મગનભાઈ ‘મંગલપંથી’ નો હાર્દિક આભાર.gazalghadha-001ghadh2-001

જિંદગીનાં કોઈ બહાના ને મળો _મુહમ્મદઅલી વફા

.

ન ડાહ્યાંને મળો, દાના ને મળો.

સમજવા ભેદ દીવાના ને મળો.

.

થશે તકલીફનો સામાન પણ ઊભો,

જિંદગી નાં કોઈ બહાના ને મળો.

 .

ન મળશે ધૂળ પણ ચપટી દ્વાર પર

લાખ કાળુની ખજાના ને મળો.

 .

હોય ખણવી ઝાંઝવા ની વેદના

મૃગને મળો, રણના વીરાના ને મળો.

.

દરદ નો પ્યાલો અધુરો હોય તો.

જાઓ’વફા’ જઈ જમાના ને મળો.

આ વસંતે ફૂલ મઝાનું મળ્યું હશે ….મુહમ્મદઅલી વફા

જીવવાનું કોક બહાનું મળ્યું હશે

કાગળ ખચિત કો’ નનામું મળ્યું હશે.

.

કંગાળ એનો જીવ કેવો ખુશ થઈ ગયો

આ વસંતે ફૂલ મઝાનું મળ્યું હશે.

.

રાત્રિના હોઠ પર ફરકી ગયું સ્મિત

કોઈ સ્વપ્ન એ અદાનું મળ્યું હશે.

 .

એ સજાવી દર્દ ને તૈયાર થઈ ગયો

કોઈ સરનામું દવાનું મળ્યું હશે.

 .

એ ‘વફા’ છોડી મહેફિલ નહીં જાતે

ઇજન નિશ્ચે એને ખુદાનું મળ્યું હશે.

sapnab-001sapnaa-001(સૌજન્ય:સંગતિ  પૃ.69)

happy-rep-17

તેરી આંખોં મેં કઈ રંગ ઝલકતે દેખે…..’નકશ’લાયલપુરી

.

કોઈ ઝનકાર હૈ, નગમા હૈ, સદા હૈ ક્યા હૈ

તૂ કિરન હૈ કિ કલી હૈ કિ સબા હૈ ક્યા હૈ

.

તેરી આંખોં મેં કઈ રંગ ઝલકતે દેખે

સાદગી હૈ કિ ઝિઝક હૈ કિ હયા હૈ ક્યા હૈ

.

રૂહ કી પ્યાસ બુઝા દી હૈ તેરી કુરબત ને

તૂ કોઈ ઝીલ હૈ, ઝરના હૈ, ઘટા હૈ ક્યા હૈ

.

નામ હોટોં પે તેરા આએ તો રાહત સી મિલે

તૂ તસલ્લી હૈ, દિલાસા હૈ, દુઆ હૈ ક્યા હૈ

.

હોશ મેં લા કે મેરે હોશ ઉડાને વાલે

યે તેરા નામ હૈ, શોખીહૈ, અદા હૈ ક્યા હૈ

.

દિલ કતાવાર, નઝર પારસા, તસ્વીરે-અના

વો બશર હૈ કિ ફરિશ્તા કિ ખુદા હૈ ક્યા હૈ

.

બન ગઈ ‘નકશ’જો સુર્ખી તેરે અફસાને કી

વો શફક હૈ કિ ધનક હૈ કિ હિના હૈ ક્યા હૈ

દર્દ એવું છે કે એનો કોઈ ઉપ્ચાર નથી…. મરીઝ

લાગણી જેમાં નથી,દર્દ નથી,પ્યાર નથી,

એવા દિલથી કોઈ ઇચ્છાનો અધિકાર નથી.

.

કેવી દિલચસ્પ મનોરમ્ય છે જીવન કથની,

ને નવાઈ એ છે  કે એમાં કશો સાર નથી.

 .

વેર ઈર્ષ્યા થી કોઈ પર કદી ઘા ન કરે,

કે કલમ એજ છે બળવાન તલવાર નથી.

 .

નાખુદા ખુશ છે કે કબજામાં રહે છે નૌકા,

એ ભૂલી જાય છે દરિયા પર અધિકાર નથી.

.

રસ નથી બાકી કશામાંકે હું સંબંધ બાંધુ,

આ ઉદાસીનતા મારી છે, અહંકાર નથી.

.

તમે મૃત્યુ બની આવો તો ત્યજી દઉં એને,

મને દુનિયાથી કશો ખાસ સરોકાર નથી.

 .

ભૂલી જાઓ જો એને તો એ સારું છે ’મરીઝ’,

દર્દ એવું છે કે એનો કોઈ ઉપ્ચાર નથી

છૂટી ગયેલું તીર પાછું નહીં આવે…..મુહમ્મદઅલી વફા

 

રેતી ખરી ગઈ બધી એક શ્વાસ માં

બાજી નથી એક પણ તારા હાથ માં.

.

છૂટી ગયેલું તીર પાછું નહીં આવે,

ના કર રમત તું નિશાનાની સાથ માં.

.

ભરતો રહ્યો આહ જીન્દગી ભર હું પછી,

આ શું કરી દીધું તે પણ વાત વાત માં.

 .

ખોવાયેલું સપન છે સૂરજના હાથ નૂં

પાગલ બધા શોધતા એને રાત માં.

 .

આવી અને પાનખર સાથે વહી ગઈ,

બેસી રહ્યો હું વફા,ખૂશ્બુ ની આશ માં

કાશી-બનારસની ધનેડા મસ્જિત : ડૉ. મહેબૂબ દેસાઈ

December 30, 2016 · 10:43 AM

 

 

થોડા દિવસ પહેલા મારા મિત્ર અને ગુજરાતના જાણીતા શાયર વસીમ મલિકે મને વોટ્શોપ પર કાશી-બનારસ (આજનું વારાસણી)માં આવેલી ઐતિહાસિક “ધનેડા મસ્જિત” અંગે વિગતો મોકલી. છેલ્લા મોગલ શાસક ઔરંગઝેબની ન્યાયપ્રિયતા અને કોમી એખલાસને વ્યક્ત કરતી “ધનેડા મસ્જિત” તેના ભવ્ય ઇતિહાસની સાક્ષી પુરતી આજે પણ વારાસણીમા હયાત છે. મસ્જિતમાં મુકવામાં આવેલ ઐતિહાસિક તકતી આજે પણ એક મુસ્લિમ બાદશાહની એક સાધારણ બ્રાહ્મણ કન્યા પ્રત્યેની પિતૃ ભાવના અને ન્યાયપ્રિયતા વ્યકત કરે છે. એ કથા આજના સંદર્ભમા જાણવા જેવી છે.

કાશી-બનારસમાં રહેતા એક બ્રાહ્મણ પંડિતની ખુબસુરત કન્યા શકુંતલા પર કાશી-બનારસના સેનાપતિનું મન આવી ગયું. અને તેણે એ બ્રાહ્મણને આદેશ આપ્યો,

“તારી પુત્રીને સજાવાનીને સાત દિવસ માટે મારા મહેલ પર મોકલી આપ”

બ્રાહ્મણ પંડિત આ હુકમ સાંભળી આઘાત પામ્યો. તેણે ઘરે આવી પુત્રી શકુંતલાને સેનાપતિના આદેશની રડતા રડતા જાણ કરી. શકુંતલા ખુબસુરત સાથે અકલમંદ પણ હતી. તેણે પિતાને સેનાપતિ પાસે એક માસનો સમય માંગવા જણાવ્યું. અને સેનાપતિએ એક માસનો સમય આપતા કહ્યું,

“સારું એક માસ પછી તારી પુત્રીને સજાવીને સાત દિવસ માટે મારા મહેલ પર મોકલી આપ જે”

એક માસનો સમય મળતા બ્રાહ્મણ પુત્રી શકુંતલાએ યુવાનનો વેશ ધારણ કરી દિલ્હીની વાટ પકડી. દર શુક્રવારે બાદશાહ ઔરંગઝેબ દિલ્હીની જામા મસ્જિતમા જુમ્મા અર્થાત શુક્રવારની નમાઝ પઢવા આવતા. નમાઝ પછી બહાર નીકળતા બાદશાહ ઔરંગઝેબ ફકીરોના સવાલો પૂર્ણ કરતા, તેમની જે માંગ હોય તે પૂર્ણ કરતા. એ દિવસે પણ નમાઝ પછી બાદશાહ ઔરંગઝેબ દરેક ફકીરની માંગ પૂરી કરતા કરતા બહાર નીકળી રહ્યા હતા. ત્યારે એક નાજુક હાથ બાદશાહ તરફ લંબાયો. બાદશાહ ઔરંગઝેબે એ નાજુક હાથ તરફ એક નજર કરી. પછી એ હાથને પોતાના રુમાલથી ઢાંકી એ હાથમાંથી ચિઠ્ઠી લઇ લીધી. નકાબ પોશ ખુબસુરત બ્રાહ્મણ કન્યા શકુંતલાને નવાઈ લાગી. તેણે બાદશાહને પૂછ્યું,

“મારા હાથને ઢાંકીને આપે શા માટે મારી ચિઠ્ઠી લીધી ?”

બાદશાહ ઔરંગઝેબ બોલ્યા,

“ઇસ્લામમાં પરસ્ત્રીને સ્પર્શ કરવો ગુનાહ છે. વળી, એક ઔરતના હાથનું જાહેરમાં પ્રદર્શન પણ ઇસ્લામમા સ્વીકાર્ય નથી.”

આ શબ્દો સાંભળી પેલી શકુંતલાને બાદશાહ સલામત માટે માન થયું. નકાબ દૂર કરી તેણે બાદશાહને પોતાની ઓળખ આપી. અને કાશી-બનારસના સેનાપતિની અભદ્ર માંગણીની વાત કરી. બાદશાહ શકુંતલાને પોતાના મહેલમાં લઇ ગયા. પોતાની પુત્રી જેમ પોતાના મહેલમાં તેને થોડા દિવસ રાખી. પછી વિદાય કરતા કહ્યું,

“બેટા, તું તારા ઘરે પછી જા. તારા પિતા તારી ચિંતામાં દુઃખી થતા હશે. તારી ડોલી એક માસ પછી એ સેનાપતિને ત્યાં જવા ભલે નીકળતી”

શકુંતલા પિતાના ઘરે પાછી ફરી. પિતાએ પૂછ્યું,

બેટા, કોઈ રસ્તો નીકળ્યો ?”

“પિતાજી, હું બાદશાહ ઔરંગઝેબ પાસે ગઈ હતી. તેમણે મને કહ્યું કે તારી ડોલી સેનાપતિને ત્યાં જવા ભલે નીકળતી. પણ તેમણે મને પુત્રી કહી છે. એટલે મને આશા છે કે એક બાપ તેની પુત્રીની ઈજ્જત નિલામ નહિ થવા દે”

એક માસ પૂરો થયો. શકુંતલાની ડોલી સજીધજીને સેનાપતિને ત્યાં પહોંચી. હવસ ભૂખ્યો સેનાપતિ ખુશ હતો. એ ખુશીમાં તે ફકીરોને પૈસા લુંટાવતો હતો. જયારે તે પૈસા લુંટાવી રહ્યો હતો, ત્યારે એક ફકીરે તેનો હાથ પકડીને કહ્યું,

“હું મામુલી ફકીરી નથી. પૈસા મારા હાથમાં મુકીને મને આપ” અને સેનાપતિએ એ ફકીરના હાથમાં પૈસા મૂકયા કે તુરત એ ફકીરે સેનાપતિનો હાથ પકડી લીધો. મોઢા પર ઢાંકેલ કામળો દૂર કર્યો. અને બોલ્યો,

“હૂં બાદશાહ ઔરંગઝેબ છું. મોગલ રાજ્યના એક બ્રાહ્મણની પુત્રી પર ખરાબ નજર નાખી તે આખી હુકુમતને બદનામ કરી છે. તને તેની સજા મળશે”

અને બાદશાહ ઔરંગઝેબે ત્યાને ત્યાં જ આદેશ કર્યો,

“ચાર હાથીઓ સાથે સેનાપતિના હાથ પગ બાંધી દો. અને હાથીઓને જુદી જુદી ચારે દિશામાં દોડાવો.”

આમ એ સેનાપતિને જાહેરમાં ચીરી નાખવામાં આવ્યો. એ પછી બાદશાહ ઔરંગઝેબે એ બ્રાહ્મણના ઘર પાસે આવેલા ચબુતરામા બે રકાત નિફલ શુક્રાના (ખુદાનો આભાર માનતી) નમાઝ પઢી. અને ખુદાને દુવા કરતા કહ્યું,

“એ ખુદા હૂં તારો શુક્ર્ગુઝાર (આભારી) છું કે તે મને એક ગેર મુસ્લિમ કન્યાનો ઇન્સાફ કરવાની તક આપી”

પછી શકુંતલા સામે જોઈ બાદશાહ બોલાયા,

“બેટા, મને એક ગ્લાસ પાણી આપીશ.?” શકુંતલાએ બાદશાહને પાણી આપ્યું. બાદશાહે એ પાણી પીધું પછી બોલ્યા,

“બેટા, જે દિવસે તે મને ફરિયાદ કરી હતી, એ જ દિવસે મેં કસમ ખાધી હતી કે તને ઇન્સાફ અપાવ્યા પછી જ પાણી પીશ.”

આ ઘટના પછી એ વિસ્તારના પંડિતો અને મહાજનોએ ભેળા થઈ, જ્યાં બાદશાહ ઔરંગઝેબે બે રકાત નમાઝ પઢી હતી ત્યાં એક મસ્જિત બનાવી. એ જ મસ્જિત એટલે કાશી-બનારસની ઐતિહાસિક “ધનેડા મસ્જિત”. એ મસ્જિતમા મુકાયેલી તકતી બાદશાહ ઔરંગઝેબના ઇન્સાફની સાક્ષી પુરતી આજે પણ હયાત છે.

 

(Courtesy: https://mehboobudesai.wordpress.com/)

નાહક આંગળી દેખાડવા જેવું………ગની દહીંવાલા

chandramajevun

ફૂલો ઘણાં અર્થો તણા મહેકી જશે ‘વફા’…..મુહમ્મદઅલી વફા

જે કંઈ કરો છો અન્ય પર, ખુદ પર કરી જુઓ,
આ આયનો નિજ પર જરા કો’દી ધરી જુઓ.

.

માનવ તણા બસ રકત ની ગંગા વહે છે બધે,
હિમ્મત જરા પણ હોય તો એમાં તરી જુઓ.

.

પુષ્પો બનો ,ખૂશ્બુ બનો, શોભા બની રહો,
આગમન થાતાં પાનખરનું બસ ખરી જુઓ.

.

ઊતરી જશે આ જિંદગી ભરનો નશો વફા,
માસૂમ દિલ ના આંસુઓ હૈયે ભરી જુઓ.

.

ફૂલો ઘણાં અર્થો તણા મહેકી જશે ‘વફા’,
પ્રેમાળ શબ્દોનું જ વાવેતર કરી જુઓ.

 મયખ઼ાને મેં બસ જ઼હર કા ઇક જામ બચા હૈ….ગૌહર રઝા

.

ઐ મેરે વતન, મેરે વતન, મેરે વતન, બોલ

કશકોલ કા તેરે કહીં કુછ દામ બચા હૈ

.

હુક્કામ ને ક્યા હાલ કિયા મુલ્ક કા દેખો

હર શહર મેં, હર ગાઁવ મેં કોહરામ મચા હૈ

 .

ગર્મી કા વો આલમ હૈ કે સબ સૂખ ગયા હૈ

મયખ઼ાને મેં બસ જ઼હર કા ઇક જામ બચા હૈ

.

દાવા થા કે ઉસ પાર ઉતારેંગે, મગર અબ

ડૂબી હુઈ કશ્તી કા ફ઼ક઼ત નામ બચા હૈ

.

ઇસ મુલ્ક કે પૈમાન કો જો રૌંદ રહા હૈ

ઉસ શખ઼્સ કા કહના હૈ, અભી કામ બચા હૈ

.

દો વક઼્ત કી રોટી પે બહુત ફ઼ખ઼્ર થા હમ કો

ઇજ઼્જ઼ત બચી અપની, ના હી ઇકરામ બચા હૈ

.

સબ લગ ચુકે ઇલ્જ઼ામ યા કુછ ઔર હૈ બાક઼ી

ફિર પૂછ લો ઉસ સે, કોઈ ઇલ્જ઼ામ બચા હૈ

.

પૂછા, તેરે તરકશ મેં કોઈ તીર હૈ બાક઼ી

બોલા મેરે તરકશ મેં અભી ‘રામ’ બચા હૈ

નોટબંધીની રામાયણ—હનીફ સાહીલ

સાવ ખોટા છે નિર્ણયો એના; એમ આખું જહાન બોલે છે,

.

.

નોટબંધીની શાન બોલે છે, આ શ્રમિક ને કિસાન બોલે છે,

ધક્કામુક્કીમાં થઈ ગયા ઘાયલ, દેહ પરનાં નિશાન બોલે છે.

.

મારા પૈસા મને નથી મળતા; સર્વ વૃદ્ધો, જવાન બોલે છે,

કેટલા પામશે હજી મૃત્યુ; સાંભળો જઈ સ્મશાન બોલે છે.

 .

કેટલાં ગામમાં નથી બૅંકોં, એમ કેટલાંય ગામ બોલે છે.

ઘરમાં ખાવાનું કંઈ રહ્યું જ નથી; દ્વાર, બારી, મકાન બોલે છે.

 .

કોઈ ગ્રાહકો હવે નથી મળતા; હાટ બોલે, દુકાન બોલે છે.

દેશ આખું કતારમાં ઊભાં; દેશ મારો મહાન બોલે છે.

.

ભૂખના માર્યાં પશુપંખી, ને રખડતાં આ શ્વાન બોલે છે.

આ તે કેવી છે કયામત આવી, આખું હિન્દુસ્તાન બોલે છે.

 .

ચેનથી ચાર જણાં સૂતાં છે; એમની આનબાન બોલે છે.

એક ઘરમાં કરોડો રૂપિયા છે. એક ખાલી મકાન બોલે છે.

.

‘આપણી વાત’થી છળે છે એ, મૂંગા-બહેરા છે કાન બોલે છે.

કાળું ધન શોધી-શોધી કાઢીશું, એવું-એવું પ્રધાન બોલે છે.

.

બીજ ખાતર બધાને મળવાના; એમ ખેતીપ્રધાન બોલે છે.

સાવ ખોટા છે નિર્ણયો એના; એમ આખું જહાન બોલે છે,

 .

ભયથી બોલે નહીં પ્રજા સાહિલ; ‘મહાન માણસ મહાન’ બોલે છે.

 .

(સૌજન્ય:નીરિક્ષક  1 જાન્યુ.2017)

માંસનો લોચો—–ભરત મહેતા

 

માંસનો લોચો

ગાય બની જાય!

ગાય તો ગાંડું ગામ બની જાય!

ગામ પછી પૈગામ બની જાય!

બાબરીદાદરી ઉનાપૂના

નવા હો કે જૂનાં-જૂનાં…

એનું મોટું નામ બની જાય!

નાનું સરખું ધામ બની જાય!

હત્યારાનું કામ બની જાય!

રાવણમાંથી રામ બની જાય!

સહુને સૌના દામ મળી જાય!

ફાંસી નહીં ફૂલ માળ મળી જાય!

નામ તો એનું મહાન બની જાય!

સંસદ એની શાન બની જાય!

દેશ ભલે સ્મશાન બની જાય!

(ભલભલા આરોપીઓની કોર્ટમાંથી બાઇજ્જત મુક્તિ જોતાં…)

 

(સૌજન્યઃનીરિક્ષક ૧ જન્યુ.૨૦૧૭)

ઘણાં વર્ષો તણો ઇતિહાસ ભજવાયો ફકત પળ માં—મુહમ્મદઅલી વફા

મુકદ્દરની લકીરો પણ હતી આડી જરા કળ માં,

અમારી પ્યાસ પણ છીપી નહીં, રે’વાં છતાં જળ માં

<>

અમે દર્દો વિના કૈં પણ અહીં વ્હેંચી નહીં શક્યાં,

અમારી જિંદગી પૂરી થઈ રંગીન સહુ છળ માં

 <>

ઉભય એ સામ સામે આવતાં- બોલી નહીં શક્યાં,

ઘણાં વર્ષો તણો ઇતિહાસ ભજવાયો ફકત પળ માં

<>

સુરાહીમાં હૃદયની પ્રેમનું ટીપું નહીં નાંખ્યું,

હવે શોધો ન સંવેદન મળેલા જામનાં તળ માં

<>

જરા આ કાન સરવા રાખશો તો, સાંભળી શકશો,

’વફા’ જીવન વહી ચાલ્યું નદીના શાંત ખળ ખળ માં

(Video source: Images of Gujarat Mass acre)

બોલ! ક્યાં જઇ તુ લોહી ઢોળશે?….—મુહમ્મદઅલી વફા

બોલ! ક્યારે જબાં આ ખોલશે?.

બોલ ! કયારે તુ સાચું બોલશે?.

બોલ! માણસની ય કીમત ખરી?

બોલ! ક્યાં જઇ તુ લોહી ઢોળશે?.

 <>

બોલ!કોઈ ધરમ તારો ખરો?

બોલ!કોઈ કરમ તારો ખરો?

બોલ! ક્યાંથી અદાવત તેં ગ્રહી?

બોલ! ગુસ્સો નરમ તારો ખરો.?

 <>

બોલ !કયાંથી તુ જાનો લાવશે?

બોલ!કોણ આ કરમથી ફાવશે?

બોલ! શું બોલશે? તુ લોકમાં?

બોલ! આ આગને ક્યાં ઠારશે?.

<>

બોલ ! આંખો કદી મળશે ખરી?

બોલ! કરૃણા નદી વહેશે ખરી?

બોલ! નફરત તણા બીજો થકી

બોલ !પ્રણય કથા ફળશે ખરી?

<>

બોલ! વિશ્વાસ ક્યાં કરવો હવે?

બોલ! આ હાથ ક્યાં ધરવો હવે?

બોલ!આંખો બધી તકતી ફરે,

બોલ! આપ્રેમ કયાં ભરવો હવે.?

<>

બોલ! જખમો તણી યાદી ઘણી

બોલ! વિશ્વાસની ખૂશ્બૂ ઘટી.

બોલ! જાશે ચમનમાં કોઈ પણ?

બોલ! કંટક તણી ઇજ્જત વધી

<>

બોલ! દોસ્તો પણ અગન થઇ ગયા

બોલ! જો ભાઇ દુશ્મન થઇ ગયા

બોલ! લાવીશ કહે કયાંથી વફા

બોલ!આ દૂર સ્વજન થઇ ગયા.

<>

(બોલશબ્દ પ્રયોગ ફૈઝ અહમદ ફૈઝની નઝમના સૌજન્યથી)

કફન દેહનું ને કદી ચાદર થઈ….મુહમ્મદઅલી વફા

દાસતાં મુજ દર્દની સરભર થઈ
વાત એ અંગત છતાં ઘરઘર થઈ

 

આમ તો એ ગુલ કપાસો નું હતું
કફન દેહનું ને કદી ચાદર થઈ.

એવું વળી શું છે ?— રાજુલ ભાનુશાલી

rajul-001

ફેસબૂક પર”ગઝલતો હું લખું”ગ્રુપના મિત્રોનો ગઝલ સંગ્રહ ‘સંગતિ’માં અઢાર ગઝલકારોની છ ગઝલો મળીને કુલ 108 ગઝલો સમાવિષ્ટ થઈ છે.’બઝમેવફા’માં અગિયારના ક્રમનાં શાયર રાજુલ ભાનુશાલીની ગઝલ  પોસ્ટ કરતાં ,અહોભાવની લાગણી વ્યકત કરતાં…”સંગતિ’ના મિત્રોનો આભારમાનું છું.

ક્રમે ક્રમે બધા શાયરોની એક એક કૃતિ ફોટા સહિત પ્રકટ કરવાની ઇચ્છા છે.આશા છે ‘સંગતિ’નાં શાયર દોસ્તો એને સ્વીકૃતિ આપશે.

..’બઝમે વફા’ 20 ડીસેમ્બ ર16

હવે કંટકોથી સંબંધ જોડશો ના—મુહમ્મદઅલી વફા

સંબંધો કદી સાકી થી તોડશો ના

મળી છે ગુલાબી સુરા ઢોળશો ના

>

બચેલું પહેરણ થશે ચીંથરાંઓ

હવે કંટકોથી સંબંધ જોડશો ના

>

જશે એ જરી વારમાં પીગળી બસ

બરફના હ્રદય પર છબી દોરશો ના

>

ઊડી એ જવાનું કબૂતર બનીને

કદી ભેદ પિંજર બધે ખોલશો ના

>

વફાનો અહીં છે એક ભેદ છાનો

લઈ સોય શંકા તણી ભોંકશો ના

માગનારાની દુઆ ઓછી પડી….મુહમ્મદઅલી વફા

એમના કંઠે તૃષા ઓછી પડી
ને અહીં અમને સૂ રા ઓછી પડી.

આપનારા હાથ લંબાયા નહી
માગનારની દુઆ ઓછી પડી.

આ હથીલું દર્દ પણ ક્યાં થી મળ્યું
કેટલી આપી દવા ઓછી પડી.

બૂઝવામા દીપ ક્યાં મોડો પડયો
જાલિમ જમાનાની હવા ઓછા પડી.

કબર ની સંકડાશ મા પોઢી ગયો
આ ધરા પર તો જગા ઓછી પડી.

ચાહવાનું એક બસ કારણ હતું
આ જગતની વેદના ઓછી પડી.

ઝાંઝવાનુ રૂપ બદલાયું નહી
મૃગલાઓની ઝંખના ઓછી પડી

દિલ જિગર જિવન બંધુ અર્પી દીધું
તો ય કેછે કે “વફા’ ઓછી પડી.

સળગતી રકતની હોળી ઉપર જીવવાનો હક આપો –મુહમ્મદઅલી વફા

સળગતી રકતની હોળી ઉપર જીવવાનો હક આપો.

અમારી રીતથી અમને જરા મરવાનો હક આપો.

 >

ધરા નીચે જવાનું તો  બધાએ છે સતત નિશ્ચિત

ધરા પર પણ  અમનથી કંઈક રહેવાનો હક આપો.

 >

તમે જાતે ઉછેર્યાં છે, બધા  આ ઝાડો ને ફૂલો,

હવે ધીરજ જરા ધરજો,   મહેકવાનો  હક આપો.

 >

અમારા ખૂનથી,  બૂઝશે નહીં આ પ્યાસો ધરતીની,

અમારા પ્રેમથી  દિલબરને  , ભીંજવવાનો  હક આપો.

 >

મળી જાયે  કદી આનંદ તો  ઊછળે છે સહુના મન,

કદી કો’ વેદના પીડે, જરા  રડવાનો  હક આપો.

 >

અમોને હક કદી આપો ,જીવી લઇએં ઇજ્જતથી

અરે! આપો  કદી અમને,  જરા હસવાનો હક આપો.

 >

તમારા દાવ પેચોથી   ન વીંધો  આ  તડપતાં દિલ,

કદીતો પ્રેમ ની તકતી જરા ભણવાનો  હક આપો.

 >

’વફા’ આદત નથી ભીખો તણી, પણ આ વિનંતી છે,

ગણી માનવ અમોને ચિંતનો કરવાનો હક આપો.

અશ્રુ બની આંખો થકી ઢળતા રહીશું દોસ્ત…………મુહમ્મદઅલી વફા

v-s-b-nove-16-001(સૌજન્ય:વ.સમાચાર  નવેંબર2016)

શબ્દો તણાં ટંકારને બોદો કર્યો…મુહમદઅલી વફા

શબ્દો તણાં ટંકારને બોદો કર્યો

ભાષા  થકી તેં કેટલો ધોકો કર્યો

>

માતમ કરે આ કાફિયા ની છાતીઓ

તેં ગઝલના હૈયા મહીં ગોબો કર્યો

ભર વસંતે એમનું રૂઠી જવું_મુહમ્મદઅલી વફા

તે સુરાનું  આંખથી ખૂટી જવું,

ને હ્રદયના જામનું ફૂટી જવું.

 <

વાળ આંખો માં કોઈ આવી ગયો,

લાગણીના તારનું તૂટી જવું.

<

થઈ ત્રિશંકુ મંઝિલ બધી તરફડી,

કાફલાની   હામનું  ખૂંટી જવું.

<

કેસૂડાના રંગ ફિક્કા થઈ ગયા,

ભર વસંતે એમનું રૂઠી જવું.

<

પ્રેમનો હિમાળો ગરમાયો નહીં,

રૂપનું સૂરજ બની વરસી જવું.

<

વેદનાની ચાંદની વરસી પડી,

કંટકોનું આભમાં ખૂંપી જવું.

 <

ધાર છાતીની ‘વફા’ ફાટી ગઈ,

ભર બજારે દિલ તણું લૂંટી જવું,

(મુખપૃષ્ઠ. ડીઝાઈન:શ્રી દીલીપભાઈ ગજ્જર લેસ્ટર,યુ.કે.)

Click the URL below to listen this Gazhal recited by the poet on 28th March2010 in a program in Mississauga,Canada.

http://www.youtube.com/watch?v=QfY2n7i-VHs

(કોને મળું? -34)

Older Posts »

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: