પાંખો વગર……મુહમ્મદઅલી વફા

નાટકો ભજવાય છે દ્ગશ્યો વગર
વારતા કહેવાય છે શબ્દો વગર

બીજ ને ફણગાવવા ધરતી ખપે
કલ્પના ઊડે બધી પાંખો વગર.

બસ જરા સરકી ગયો ઘૂંઘટ પછી
જો અમે પીધી અહીં જામો વગર,

જોરથી વદશો નહીં પ્રિયે અહીં
સાંભરે આ ભીંત પણ કાનો વગર.

નિરખ વાતાવરણ સંસદ તણું,
ભૂંકવાનું થાય અહિ શ્વાનો વગર.

બાગનું વળગણ લઈ ક્યાં ચાલવું
તું મહેકી જા વફા ફૂલો વગર

બધા પાલવે એક આંધી ચઢી છે…..મુહમ્મદઅલી વફા

હવે જ્યારથી તું જ આંખે ચઢી છે,
મુસીબત અમારેય કાંધે ચઢી છે.

કયા પાલવે જઈ છુપાવું દરદને,
બધા પાલવે એક આંધી ચઢી છે.

ન ઊડી શકે જે અધરના કમળથી
બધી વાત ભીંતો ના માથે ચઢી છે.

ન ટપકી શકી જે નયનને કટોરે
હવે આભમાં જૈ ખરાબે ચઢી છે.

સતાવા તણો સમય ક્યાં આજ બાકી
બધી જિંદગી આજ ડૂસકે ચઢી છે

ધરા પર રહીને હવે ક્યાં નિરખશો,
વફા લાગણી તો ઝરૂખે ચઢી છે.

જિંદગી મદારી છે– ખલીલ ધનતેજવી

ઓસરીના દીવા પર આપને ખુમારી છે,
મેં ય વાવાઝોડાની આરતી ઉતારી છે.

સાવ ખાલી હાથે પણ આલીશાન જીવ્યો છું
મેં સતત ગઝલ માફક, જિંદગી મઠારી છે.

શાણપણ કહે છે કે દિલ તો સાવ પાગલ છે
દિલ કહે છે, બુધ્ધિ તો બેશરમ ભિખારી છે

જંગલોના સન્નાટા ક્યાં મને ગણાવે તું?
મેં નગરના કરફ્યુમાં જિંદગી ગુજારી છે

એ ગુંલાટો ખવડાવે, નાચ પણ નચાવી દે
જિંદગી ઓછી નથી, જિંદગી મદારી છે.

(સૌજન્ય:જનાબ શફી સુબેદાર ફેસ બૂક)

નીકળી એક છોકરી…..અઝીઝ ટંકારવી

એ ગલીથી નીકળી એક છોકરી
ફૂલ જેવું મધમધી એક છોકરી

સાવ જિવાયા વગરની જિંદગી
બે’ક પળ ગૌ ભીંજવી એક છોકરી

કાલ તો માંડ એ દગ ભરતી હતી
ને પરી થઈ ગઈ ઊડી એક છોકરી

છોકરાએ ફૂંક મારી કાનમાં
એ પછી ખિલ ખિલ હસી એક છોકરી

પાર સામે પહોંચશે નક્કી પછી
નવ લઈને નીકળી એક છોકરી

મા,’અઝીઝ’ની આંખથી આંસુ સરે
અધવચાળે એકલી એક છોકરી

(સૌજન્ય:ફેસબૂક.ફારુક અઝીઝ ટંકારવી યુ.કે)

ખુમારી આપો……..આદિલ મન્સૂરી

 

ક્યાં કહું છું કે મદિરા જ વધારી આપો,
જિંદગીભર જે રહે એવી ખુમારી આપો.

ફૂલની જેમ અમે સાચવી રાખ્યું છે હૃદય,
દર્દ આપો તો જરા વિચારી આપો.

ચાંદની જેમના પાલવનું શરણ શોધે છે,
એ કહે છે મને ચાંદ ઉતારી આપો.

ચાંદ મહેમાન બની આવ્યો છે આજે ઓ પ્રભુ!
આજ તો રાતની સીમાઓ વધારી આપો.

ખ્વાબમાંયે કદી ‘આદિલ’ને દઇને દર્શન,
એની ગઝલના બધા શેર મઠારી આપો.

(સૌજન્ય:મળે ન મળે પૃ.20)

ભીતરી બેઠા તમે……..આબિદ ભટ્ટ

Tame..Abid Bhatt

મારું ગામ-આલીપોર……અહમદ ગુલ

નવા દેશની
દ્વિતીય રાત
જૂન મહિનો
સાડા ત્રણ વાગે
સૂર્યની અધીરતાએ
પો ફાટ્યો
અકલ્પ્ય
અધરાતનો
પ્રાત:કાળ
સાડા ત્રણ વાગ્યે
અર્ધ રાત્રિએ
મારું ગામતો
ઘસઘસાટ ઊંઘે

પરોઢિયે
કૂકડાની કૂકડે કૂક
પંખીઓનો કલરવ
ઘંટીઓની ઘરરાટી
ગાયઓના ભાંભરે
ગામ આખું જાગે

અહીં વિદેશની
અર્ધ રાતના
પ્રભાતે
વિહવળ નયને
ફાયરની સાખે
શોધું છું
આંખથી ઓઝલ
મુજ
ગામને…

(ફાયર પ્લેસ:પૃ.10-11)

(ફાયર પ્લેસ:પૃ.10-11)

DardA 001(“Matae Dard” Urdu poetry collection of Asma Naz warsi Title page )

DardB 001(“Matae Dard” Urdu poetry collection of Asma Naz warsi Back page )

Firgul 001(Fire Place Poetry collebtion of Ahmed Gul.U.K.Title page)

FireA 001(Fire Place Poetry collebtion of Ahmed Gul.U.K.Bak page)

દરવેશમાં નથી……મુહમ્દઅલી વફા

બાદશાહી માં નથી દરવેશમાં નથી;
બંદગી મારી ખુદા ગણવેશમાં નથી.

સોચ સમજ થકી બધું અંજામ પામતું
પ્રેમની આ વાંસળી આવેશમાં નથી

એટલી ઓકાત છે કે ગુલ અર્પુ તને
ચાંદ તારાની જગા તુજ કેશમાં નથી.

તું કહે જો પ્રેમથી મસ્તક અર્પુ તને.
પ્રેમમાં છે જે અસર આદેશમાં નથી

કાગળોનાં ગુલ વફા સુંઘે નહીં ભ્રમર.
જે મિલનની છે મઝા સંદેશમાં નથી

સામનો કયારે કરીશું આપણે …મહેક ટંકારવી

સામનો કયારે કરીશું આપણે
કયાં સુધી નિજથી ડરીશું આપણે
કોક દી તો ખાલી કરતાં શીખીએ
કયાં સુધી ખિસ્સાં ભરીશું આપણે
લોક જોવા આવશે જીવંત લાશ
મોત પહેલાં જો મરીશું આપણે
તે પછી ઇચ્છા કદી ના ફૂટશે
પીળા થઇ જ્યારે ખરીશું આપણે
વહેણ દરિયાનું ય બદલાઇ જશે
સામે પૂર જ્યારે તરીશું આપણે
ભીતરે લાવા સદા ઉકળ્યા કરે
બર્ફ થઇ કયારે ઠરીશું આપણે
ભાર આ સઘળો ઉતારીને ‘મહેક’
હલકા થઇ કયારે ફરીશું આપણે
(પ્રેમરસ પ્યાલો)

વાત તું ના કર ભલા….મુહમ્મદઅલી વફા

ડાળખીઓ તોડવાની વાત તું ના કર ભલા
ને પલીતો ચાંપવાની વાત તું ના કર ભલા

પ્રેમના બે બોલ આવી સનમ બોલી  જો કદી
બીજ ઝેરી વાવવાની વાત તું ના કર ભલા

ફૂલ પાસેથી મળે છે સંદેશ ઉષ્મા ભર્યો
મ્હેકને તર છોડવાની વાત તું ના કર ભલા

કંટકો એનો ધરમ લે છે નિભાવી પ્રેમથી
પાલવ થકી છેડવાની વાત તું ના કર ભલા

વેલ સદભાવો તણી ફૂટી રહી છે જો વફા
નફરતથી કાપવાની વાત તું ના કર ભલા

Manto

 મંટો – નામી કહાનિયોં કા બદનામ કથાકાર ….અખ્તર અલી

ઉસને અપની કહાનિયોં સે પૂરે સમાજ મેં હંગામા મચા દિયા થા, જિસકે લિખે કો પઢ કર લોગ તિલમલા ઉઠે, લોગોં કે તન-બદન મેં આગ લગ ગઈ, વે ઉસે બર્દાશ્ત નહીં કર સકે૤ ઉસને જિતની ઉમ્દા કહાનિયાઁ લિખીં લોગોં ને ઉસ પર ઉતને હી ગન્દે ઇલ્જ઼ામ લગાયે૤ ઉસકે ખિલાફ મુકદમે દાયર કિયે ગયે, ઉસે પાગલ કરાર દિયા ગયા, ફિર ભી મંટો લિખતા ગયા, જી હાઁ ઉન નામી કહાનિયોં કે બદનામ કહાનીકાર કા નામ મંટો થા, સઆદત હસન મંટો૤
આજ જબ ઉસ મહાન કહાનીકાર કો ઇસ દુનિયાઁ જિસને ઉસે ચૈન સે જીને નહીં દિયા સે રૂખ્સત હુએ પચાસ સાલ સે ભી જયાદા વકત ગુજ઼ર ચુકા હૈ તબ મૈં આજ કે હાલાત મેં મંટો કી કહાનિયોં પર નજ઼ર ડાલતા હૂઁ ઔર યહ જાનને કી કોશિશ કરતા હૂઁ કિ ઉસને ઐસા ક્યા લિખ ગયા જો લોગોં કો નાગવાર ગુજ઼રા ઔર લોગોં ને ઉસકા જીના હરામ કર દિયા! મૈં ઉસકી કહાનિયાઁ બુરાઇયાઁ ઢૂઁઢને કે ઇરાદે સે પઢ઼તા હૂઁ ઔર ઉસકી કલમ કા કાયલ હોતા જાતા હૂઁ૤ વાહ, જ઼ાલિમ કી કલમમેં ક્યા જાદૂ હૈ, અપની બાત કહને કા ક્યા ૛બરદસ્ત તરીકા હૈ૤ ઉસકી કહાની પઢ઼ કર એક બાત ૙ાસ તૌર પર સામને આતી હૈ કિ મંટો ને કહાનિયોં મેં કુછ નહીં કહા બલ્કિ કુછ ૙ાસ કહને કે લિયે કહાનિયાઁ લિખી૤ હાલાઁકિ મૈં બહુત બડ઼ા વિદ્વાન નહીં ઔર ન હી આજ તક મંટો કો પૂરી તરહ સમઝ હી પાયા હૂઁ લેકિન ચૂઁકિ મૈં ભી ઇસી વિધા સે જુડ઼ા હૂઁ ઇસલિયે ઇસમેં કુછ દ૙લ અંદાજ઼ી કર સકને કી ક્ષમતા રખતા હૂઁ૤ મૈં યહ પૂરે આત્મવિશ્વાસ કે સાથ કહ સકતા હૂઁ કિ મંટો કો પાગલ કહને સે બ૝કર કોઈ પાગલપન હો હી નહીં સકતા૤ અગર કોઈ કહતા હૈ કિ મંટો કી કહાનિયાઁ અશ્લીલ હૈં તો મેરા કહના હૈ કિ અશ્લીલ ઉસકી કહાની નહીં બલ્કિ પઢ઼ને વાલોં કા દૃષ્ટિકોણ હૈ૤ આખિર અશ્લીલતા કા માપદંડ ક્યા હૈ? યદિ મંટો ને જો લિખા વહ અશ્લીલ હૈ તો જો કાલિદાસ ને લિખા વહ ક્યા હૈ?
ગ્યારહ મઈ ઉન્નીસ સૌ બારહ કો સમરાલા (૛િલા લુધિયાના) મેં પૈદા હુએ મંટો, જિન્હોંને સાત સાલ કી ઉમ્ર મેં જલિયાઁવાલા બાગ કા ખૂની હત્યાકાંડ઼ દેખા, યુવા અવસ્થા મેં દેશ કા વિભાજન ઉસ સમય કે રક્તપાત કો દેખા, મંટો જિસને રૂસી કહાની કે રૂપાંતર સે કથા સાહિત્ય કી દુનિયાઁ મેં કદમ રખા, કી કહાનિયાઁ જબ મૈં, મૈં જો ઇસ દુનિયાઁ મેં જબ આયા તબ મેરે ઇસ પ્રિય લેખક કો ઇસ દુનિયાઁ સે સિધારે પાઁચ વર્ષ હો ચુકે થે, આજ પઢ઼તા હૂઁ તો ઐસા મહસૂસ હોતા હૈ કિ મંટો ને જો લિખા વહ કહાની નહીં બલ્કિ આઁખોં દેખી ઘટના કા ચિત્રણ હૈ જિસે અ૞સાને કા નામ દે દિયા ગયા હૈ૤ બસ જ઼માને કો મંટો કા યહી ચિત્રણ પચા નહીં, ક્યોંકિ આજ જિસે હમ કહાની કહતે હૈં વહ મંટો કી કહાની નહીં બલ્કિ જ઼માને કો દિખાયા ગયા મંટો કા વહ આઈના હૈ જિસમેં જ઼માને કો અપના અસલી ચેહરા નજ઼ર આ ગયા૤ આપ મંટો કી કહાની સિર્ફ એક બાર પ૝ કર મત છોડિ઼યે બલ્કિ દૂસરી ઔર તીસરી બાર ભી પ૝િયે મેરા દાવા હૈ આપ યહ અવશ્ય સ્વીકાર કરેગે કિ કહાની કા કથાનક લેખક કી કોરી કલ્પના નહીં બલ્કિ ઉસકા ભોગા ગયા યથાર્થ હૈ, દિલ પર ખાયા ગયા જ઼ખ્મ હૈ૤ મંટો કી વિવાદગ્રસ્ત કહાની “”ખોલ દો” ઇંસાની દરિન્દગી કા વાસ્તવિક રૂપ હૈ, ઇસકી નાયિકા સકીના મંટો કી કલ્પના નહીં બલ્કિ વિભાજન કે સમય કા કટુ સત્ય હૈ, જો ઇસ કહાની કો અશ્લીલ રચના કહતા હૈ તો ક્ષમા કીજિયેગા મેરા માનના હૈ કિ ઉસે અચ્છે સાહિત્ય કો સમઝને કી તમીજ઼ નહીં હૈ૤ પાઠકોં કા યહ કર્તવ્ય હોતા હૈ કિ વે લેખક કી ભાવનાઓં ઔર ઉસકે દૃષ્ટિકોણ કો ધ્યાન મેં રખતે હુએ ઉસકી કૃતિ કો પ૝ેં, કથા ૙ત્મ હોને પર પુસ્તક ભલે બંદ કર દે કિન્તુ મસ્તિષ્ક કે દ્વાર ખુલે રખેં૤ ક્યોંકિ મંટો જૈસે રચનાકાર ન તો અનાવશ્યક શબ્દ લિખતે હૈં ન શબ્દોં કા અનાવશ્યક પ્રયોગ કરતે હૈં, મંટો કે શબ્દ પાઠકોં કી આઁખોં કે રંગમંચ પર દૃશ્ય બન કર નૃત્ય કરને લગતે હૈ૤ મંટો કે શબ્દ કહીં તીર કહીં ખંજર કહીં જ઼હર તો કહીં અંગાર બન જાતે હૈં૤ અપની એક કહાની મેં મંટો લિખતે હૈં – મુઝે રંડી કે કોઠે ઔર પીર કી મજ઼ાર ઇન દો જગહોં સે બહુત ડર લગતા હૈ ક્યોંકિ પહલી જગહ લોગ અપની ઔલાદ સે ઔર દૂસરી જગહ અપને ૙ુદા સે પેશા કરવાતે હૈં૤ મંટો કા યહ આક્રમક તેવર સમાજ ઝેલ નહીં પાયા ઔર ચંદ મુલ્લા, પંડિ઼ત ઔર નેતાઓં કે ગિરોહ ને ઉસકા જીના દુશ્વાર કર દિયા, કિન્તુ જિસ પ્રકાર ઘાયલ શેર ઔર ૛્યાદા ૙તરનાક હો જાતા હૈ ઉસી પ્રકાર પી૜િત કલમઔર અધિક વિદ્રોહી હો ગઈ, ઇસી કા પરિણામ હૈ કહાની “શાહદૌલે કે ચૂહે” જો ધર્માંધતા કે મુઁહ પર મારા ગયા મંટો કા વહ તમાચા હૈ જિસકી ઝનઝનાહટ સમાજ આજ તક મહસૂસ કર રહા હૈ૤ તથાકથિત હાઈ સોસાયટી કે સાફ સુથરે કપડ઼ે પહનને વાલો કી ગંદી માનસિકતા કો બે નકાબ કરને સે ભી મંટો સાહબ નહીં ચૂકે ઔર ચંદ લાઈનોં મેં હી ઉનકા ચરિત્ર ચિત્રણ કર દિયા, બાનગી દેખિયે –
આપકી બેગમ કૈસી કૈસી હૈ?
યહ તો આપકો માલૂમ હોગા, હાઁ આપ અપની બેગમ કે બારે મેં મુઝસે દરયાફત કર સકતે હૈં૤
એક અન્ય લઘુ કથા મેં મંટો કે પાત્ર જો સંવાદ કહતે હૈં ઐસા લિખને કા દમ તો બસ મંટો કી કલમમેં હી થા –
યાર તુમ ઔરતોં સે યારાના કૈસે ગાઁઠ લેતે હો?
યારાના કહાઁ ગાઁઠતા હૂઁ, બાકાયદા શાદી કરતા હૂઁ૤
શાદી કરતે હો?
હાઁ ભઈ, મૈં હરામ કારી કા કાયલ નહીં૤ શાદી કરતા હૂઁ ઔર જબ ઉસસે જી ઉકતા જાતા હૈ તો હક એ મહર અદા કર ઉસસે છુટકારા હાસિલ કર લેતા હૂઁ૤
યાની?
ઇસ્લામ ઝિંન્દાબાદ૤
મંટો વિસંગતિયો ઔર ઉસકે ઝિમ્મેદારલોગોં પર લગાતાર પ્રહાર કિયે જા રહા થા, ખરાબી કો મુઁહ છુપાને કે લિયે ભી જગહ નહીં મિલ રહી થી૤ બહુત હાથ પૈર મારને કે બાદ અંતતઃ ખિસિયાઈ બિલ્લી ખમ્બા નોચને લગી ઔર સાહિત્ય કે ક્ષેત્ર મેં યહ બાત જ઼ોર પકડ઼ને લગી કિ મંટો કી કહાનિયોં મેં અશ્લીલતા ભરી હુઈ હૈ, મંટો ગંદા લેખક હૈ૤ યહ સચ ભી હૈ કિ યદિ કોઈ અશ્લીલ દૃષ્ટિકોણ લિયે મંટો કી કહાનિયાઁ પઢેગા તો કુછ એક કહાઁનિયાઁ મેં ઉસે અશ્લીલતા કી ઝલક મિલ જાયેગી૤ યહાઁ ઇસ બાત પર ધ્યાન દિયા જાયે કિ મૈંને દો બાતેં કહી હૈં એક “અશ્લીલ દૃષ્ટિકોણ” ઔર દૂસરી “કુછ એક કહાની “૤ કિન્તુ ઇન્હીં કહાનિયોં કો જબ એક સમઝદાર ઔર જાગરૂક પાઠક પઢ઼ેગા તો ઇસે કલમકા જાદૂ, કલમકા કમાલ, લેખક કી યોગ્યતા જૈસે અલંકરણોં સે સુસજ્જિત કરેગા, ક્યોંકિ ઉસમેં ઇસ બાત કો સમઝને કી તમીજ઼ હોગી કિ ઇસમેં લેખક કા ઉદ્દેશ્ય અશ્લીલતા કા વર્ણન નહીં બલ્કિ સમાજ કે ચારિત્રિક પતન કા ચિત્રણ હૈ૤ દરઅસલ મંટો ને અપની કલમકે સાથ સમઝૌતા નહીં કિયા૤ યદિ ઉસકી કહાની કા પાત્ર વેશ્યા કા દલાલ હૈ તો મંટો ને ઉસકે મુઁહ સે ઉસી સ્તર કે શબ્દ કહલવાયે હૈં જિસ સ્તર કા વહ આદમી હૈ૤ મંટો ને શબ્દોં કા ઇસ્તેમાલ કરતે સમય જિંદગીકી ઇસ હકીકત કો ધ્યાન મેં રખા હૈ કિ જિસ મુઁહ મેં હરામ કી રોટી જાયેગી ઉસ મુઁહ સે શરાફત કે અલ્ફાજ નિકલ હી નહીં સકતે, અગર મંટો કી કથા મેં કોઈ જવાન લડ઼કા નહાતી હુઈ લડ઼કી કો છુપ કર દેખ રહા હૈ તો સ્વાભાવિક હૈ ઉસ સમય ઉસકે દિલ મેં દેશભક્તિ કે વિચાર તો નહીં આયેગે ઔર ન હી સમાજ સેવા કે૤ ઉસ સમય ઉસકે મન મેં જો વિચાર પૈદા હોગે ઉસકી કા મંટો ને પૂરી ઈમાનદારી કે સાથ વર્ણન કિયા હૈ, જો લિખા વહી વાસ્તવિકતા હૈ, કિન્તુ લેખક કી યોગ્યતા કે કારણ વર્ણન ઇતના જીવંત બન પડ઼ા હૈ કિ પઢતે સમય પાઠકોં કી આઁખોં મેં એક એક શબ્દ દૃશ્ય બન કર ખડ઼ા હો જાતા હૈ૤ અબ ઇસે લિખને વાલે કી કાબેલિયત માનના ચાહિયે થા લેકિન લોગોં ને ઇસે ઉસકા ઐબ માન લિયા ઔર ઇસ બાત કો પૂરી તરહ નજ઼ર અંદાજ઼ કર દિયા કિ વહ કહાની કિસ બિન્દૂ પર જાકર ખત્મ હોતી હૈ ઔર ક્યા બાત કહતી હૈ? મંટો કી કહાનિયોં કી યહ ૙ાસિયત હૈ કિ વે તો ખત્મ હો જાતી હૈં લેકિન પઢ઼ને વાલોં કે દિમાગ મેં સૈકડ઼ોં સવાલાત પૈદા કર જાતી હૈં, ૙ાસ કર “ખોલ દો”, “ઠંડા ગોશ્ત”, દો કૌમેં, શહદૌલે કે ચૂહે, કહાનિયોં મેં તો યહ બાત સાફ તૌર પર ઉભર કર આતી હૈ કિ ઇનમેં જો લિખા ઉસે તો હર સામાન્ય પાઠક પઢ઼ લેતા હૈ લેકિન સમઝદાર પાઠક ઉસે ભી પઢ઼ લેતા હૈ જિસે મંટો ને શબ્દોં મેં નહીં ઢાલા, ઉન અલિખિત વાક્યોં કો ભી પઢ઼ લેતા હૈ જિસે કહને કે લિયે મંટો ને પૂરી કહાની લિખી૤ મંટો શબ્દોં કા ઇસ્તેમાલ કિતની ખૂબસૂરતી સે કરતે હૈં ઇસકા એક બેહતરીન નમૂના ઉનકી કહાની “સડ઼ક કે કિનારે” મેં દેખને કો મિલતા હૈ૤ નાયિક કો ગર્ભવતી હોને કા એહસાસ હોતા હૈ, ઉસ એહસાસ કો મંટો ને શબ્દોં મેં યૂઁ પ્રગટ કરાયા હૈ –
“મેરે જિસ્મ કી ખાલી જગહેં ક્યોં ભર રહી હૈં? યે જો ગડ઼ઢે થે કિસ મલબે સે ભરે જા રહે હૈં? મેરી રગોં મેં યે કૈસી સરસરાહટેં દૌડ઼ રહી હૈં? મૈં સિમટકર અપને પેટ મેં કિસ નન્હે સે બિન્દૂ પર પહુઁચને કે લિયે સંઘર્ષ કર રહી હૂઁ? મેરે અંદર દહકતે હુએ ચૂલ્હોં પર કિસ મેહમાન કે લિયે દૂધ ગર્મ કિયા જા રહા હૈ? યહ મેરા દિમાગ મેરે ખ્યાલાત કે રંગ બિરંગે ધાગોં સે કિસકે લિયે નન્હી મુન્ની પોશાકેં તૈયાર કર રહા હૈ? મેરે અંગ-અંગ ઔર રોમ-રોમ મેં ફઁસી હુઈ હિચકિયાઁ લોરિયોં મેં ક્યોં બદલ રહી હૈં? યહ મેરા દિલ મેરે ખૂન કો ધુનક ધુનક કર કિસલિયે નર્મ ઔર કોમલ રજાઇયાઁ તૈયાર કર રહા હૈ? મેરે સીને કી ગોલાઈયોં મેં મસ્જિદોં કે મેહરાબોં જૈસી પાકીજ઼ગી ક્યોં આ રહી હૈ?
મંટો જિસને સારી ઉમ્ર સિર્ફ લિખા હૈ ઔર ઇતના જ્યાદા લિખા હૈ કિ ઉસકે સમ્પૂર્ણ સાહિત્ય કા યહાઁ ઉલ્લેખ નહીં કિયા જા સકતા૤ હો સકતા હૈ ઉસકી અનગિનત રચનાઓં મેં કુછ એક કથ્ય યા શિલ્પ કી દૃષ્ટિ સે કમજ઼ોર હોં, કિન્તુ ઉન ચંદ રચનાઓં સે મંટો કા સમ્પૂર્ણ રચના સંસાર કો આંકના ન્યાયસંગત નહીં હોગા ઔર ઉસ અશ્લીલતા કા આરોપ લગાના ઉસકી યોગયતા કો ઝુઠલાના હોગા૤ યદિ મંટો કા દૃષ્ટિકોણ અશ્લીલ હોતા તો ઉસકી કલમટોબા ટેક સિંહ, ખુદાકી કસમ, મમ્મી, કાલી શલવાર, યે મર્દ યે ઔરતેં, રત્તી માશા તોલા, જૈસી બેહતરીન કહાનિયાઁ ન રચ પાતી૤ જિન્હેં મંટો કી કલમપરેશાન કરતી રહી ઉન્હેં મંટો ને સ્વયં કહા હૈ કિ –
“જ઼માને કે જિસ દૌર સે હમ ગુજ઼ર રહે હૈં અગર આપ ઉસસે વાકિફ઼ નહીં તો મેરે અફસાને પઢૈયે ઔર અગર આપ ઇન અફસાનોં કો બરદાશ્ત નહીં કર સકતે તો ઇસકા મતલબ હૈ કિ જ઼માના નાકાબિલે બર્દાશ્ત હૈ, મેરી તહરીર મેં કોઈ નુક્સ નહીં૤ જિસ નુક્સ કો મેરે નામ સે મનસૂબ કિયા જાતા હૈ વહ દરઅસલ મૌજૂદા નિજ઼ામ કા નુક્સ હૈ૤ મૈં સોસાયટી કી ચોલી ક્યા ઉતારૂઁગા વો તો હૈ હી નંગી૤”

Manto’s short stories posted in Bazmewafa:

https://bazmewafa.wordpress.com/2010/06/08/saadathasanmatosoochi/

તોબાટેક સીંઘ_સઆદત હસન મંટૉ
Posted by: bazmewafa on 09/25/2014
તઆવુન (સહાયતા): સઆદત હસન મંટો
Posted by: bazmewafa on 08/21/2013
ખુદાકી કસમ—–સઆદત હસન મંટો
Posted by: bazmewafa on 12/01/2011
સઆદતહસન મંટોની રચનાઓની સૂચિ
Posted by: bazmewafa on 06/08/2010
ચમત્કાર—સઆદતહસન મંટો
Posted by: bazmewafa on 11/19/2008
અજ્ઞાનતાનો ફાયદો_સઆદત હસન મંટો
Posted by: bazmewafa on 08/22/2008
નવલિકા:બારી ખોલી નાંખો_સઆદતહસન મંટો
Posted by: bazmewafa on 01/12/2008
“ચાર આના”__સઆદત હસન મંટો

Annual Urdu 001

ZulfiA 001(Faiz Ahmed Faiz Berut me…..Taslim Ilahi Zulfi)

ZulfiB 001(Faiz Ahmed Faiz Berut me back page…..Taslim Ilahi Zulfi)

SwalehA(Deedae khooban Deewane Ghzal……janab Swaleh Atchhaa)

SwalehB(Chandnika Dhooan…..Deewane Ghzal……janab Swaleh Atchhaa).

વિવેચકો વિશે બક્ષીજીની કવિતા ……ચંદ્રકાંત બક્ષી

મારો આત્મા તોળવા બેઠેલા વિવેચકો
હું મારી એકલી ચામડીમાં જીવી લઉં છું
પાનાંઓ પર મેં મારો અવાજ ખોદી દીધો છે
વંદાની મૂછ જેવી ફરફરતી તમારી કલમ
મારી વેદનાનું સ્થાપત્ય સમજશે?
આંસુઓને ઓળખતો નથી-
રડવું ગયા જનમથી ભૂલી ગયો છું
પણ તમારી ઈર્ષ્યાને
આવતા ભવમાં પણ ઓળખી લઈશ
તમે લાંબું જીવો!
મેં સવારે જોયેલો ફિક્કો ચાંદ
નુક્તચીનોને દેખાતો નથી, અને
હું રાત્રે જોઉં છું એ ચાંદ
એમને સમજાતો નથી.
એમની જાડી બેઈમાની-
જોઈ શકતી એક આંખના ખૂણા પર જામી ગઈ છે.
મારી નાડી પારખવા નીકળેલી એમની આંગળીઓ
મારા ધબકારાઓએ મારેલા કરંટમાં ખલાસ થઈ ગઈ છે.
બા-હોશ માણસો બે-હોશ થઈ ગયા છે.
અને ગરોળીનાં સંતાનો, ઝડેલા કાકાકૌઆની ઔલાદો
રૂંઆદાર ટાલિયાં ખચ્ચરો, ગીધડાંઓ
મારી ભાષાને સૂંઘનારા ખસ્સી બળદો,
બળવાની વાસ આવે છે?

(બાકાયદા બક્ષી)

ખડની માફક- મનોજ ખંડેરિયા

ઘરમાં ઊભા જડની માફક
દર્પણની એક તડની માફક

ડાળ બટકતી જોયા કરીએ
સમય ઊભો છે થડની માફક

હું જ મને અથડાતો રહેતો
ઘરમાં છું સાંકડની માફક

આડેધડ ઊગી નીકળ્યા છે
સ્મરણો તારાં ખડની માફક

મારી ધરતી પર ફેલાયા
શબ્દો કબીર-વડની માફક

(સૌજન્ય:અટકળ પૃ.47)

શરાબ રાખે છે….અહમદ ગુલ(બાટલી.યુ.કે.)

ધડકનોનો હિસાબ રાખે છે.
એક આદત ખરાબ રાખે છે

શબ્દની વાતતો જવાદો,
મૌનનો પણ હિસાબ રાખે છે.

આંખો તો હોય છે બધા પાસે,
દોસ્ત! એ તો શરાબ રાખે છે.

એક તારો સવાલ ઊઠે છે,
તું જ એનો જવાબ રાખે છે.

રાત આખી ઉજાસ આ શેનો?
કોઈ ખુદ આફતાબ રાખે છે.

પૃષ્ઠ દર પૃષ્ઠ છે છબી એની,
આ તું કેવી કિતાબ રાખે છે.

ગુલ દિવસભર કદમ પડે છે ક્યાં?
રાત એનો હિસાબ રાખે છે.

(સૌજન્ય:ગુલદાની)

હું અટકાવી નથી શકતો….. અમૃત ઘાયલ

અમુક વાતો હ્રુદયની બા’ર હું લાવી નથી શકતો,
કઈં અશ્રુઓ એવા છે કે ટપકાવી નથી શકતો.

કોઇને રાવ કે ફરિયાદ સંભળાવી નથી શકતો,
પડી છે બેડીયો એવી કે ખખડાવી નથી શકતો.

કળી ઉરની હું વિકસાવી કે કરમાવી નથી શકતો,
જીવન પામી નથી શકતો, મરણ લાવી નથી શકતો.

કોઈપણ દ્રુશ્યથી દિલને હું બેહલાવી નથી શકતો,
હજારો રંગ છે પણ રંગ માં આવી નથી શકતો.

ન જાણે સાનમાં શી વાત સમજાવી ગયુ કોઈ,
હું સમજુ છું છતા શબ્દોમાં સમજાવી નથી શકતો.

ન રડવાની કસમ ઉપર કસમ એ જાય છે આપ્યે,
ઊમટતા જાય છે અશ્રુ, હું અટકાવી નથી શકતો.

નિરંતર પાય છે કોઈ, નિરંતર પિઉં છું મદિરા,
પરંતુ જામ સાથે જામ ટકરાવી નથી શકતો.

નથી સમજાતુ આ છે મનની નિર્બલતા કે પરવશતા,
કદી પિધા વિના હું રંગમાં આવી નથી શકતો.

મુસીબત માંહે ખુદ્દારી મુસીબતની મુસીબત છે,
દુઆઓ હોઠ પર છે, હાથ લંબાવી નથી શકતો.

જીવન હો કે મરણ હો, કોઇ હો,એને કહી દે દિલ
કે “ઘાયલ” પી રહ્યો છે જાવ – એ આવી નથી શકતો.

(સૌજન્ય:આઠોં જામ ખુમારી પૃ.181)

10 મુકતકો….મર્હૂમ જનાબ આઈ.ડી.બેકાર સાહેબ

  MuktakoAMuktakobBekar(સૌજન્ય:ધરતીના  ધબકારા પૃ..42,43)

તલવાર માંગ તું……..મુહમ્મદઅલી વફા

થાશે ચમન ના ચીંથરા અણસાર માંગ તું
વાતો ગુલોની છોડ ને તલવાર માંગ તું.

આપી દઉં સર પણ તને જો લાજ જાળવે,
મારા કફનના આ બધા એ તાર માગ તું.

ખાલી શબદના ચોસલે ક્યાં ખેલશે અહીં?
મારી કને તો આવ ને- અસરાર માંગ તું.

હૈયા તણો આ આયનો અર્પી દઇશ તને,
આવી જરા મારી નજરની ધાર માંગ તું.

એમાં વફાની તાજગી મહેકી જશે સદા
કોઈ વખત આવી અને ઇકરાર માંગ તું.

Beejganitniemoeller-mini• Born: January 14, 1892, Lippstadt, Germany
• Died: March 6, 1984, Wiesbaden, Germany

niemollerThis statement attributed to Pastor Martin Niemöller, has become a legendary expression of the Holocaust. Ironically, Niemöller had delivered antisemitic sermons early in the Nazi regime. He later opposed Hitler and was sent to Sachsenhausen and Dachau concentration camps. Near the end of the war, he narrowly escaped execution.

Martin Niemöller
Bavaria-Verlag

After the war, Niemöller emerged from prison to preach the words that began this post, that all of us know… He was instrumental in producing the “Stuttgart Confession of Guilt”, in which the German Protestant churches formally accepted guilt for their complicity in allowing the suffering which Hitler’s reign caused to occur. In 1961, he was elected as one of the six presidents of the World Council of Churches, the ecumenical body of the Protestant faiths.
Niemöller emerged also as an adamant pacifist and advocate of reconciliation. He actively sought out contacts in Eastern Europe, and traveled to Moscow in 1952 and North Vietnam in 1967. He received the Lenin Peace Prize in 1967, and the West German Grand Cross of Merit in 1971. Martin Niemöller died in Wiesbaden, West Germany on March 6, 1984, at the age of 92. [EB]

‘અંજુમ’ ઉઝયાનવી……ડૉ.એસ.એસ.રાહી

RahiBRahiA(સૌજન્ય:ગુજરાત ટુડે 28 માર્ચ2015)

આપકે કાર્યકાલ કો કૈસે યાદ કરૂં અટલ જી? વૈસે મૈં આપકા બહુત સમ્માન કરતા હૂં… દિલીપ સી મંડલ

Posted by: હસ્તક્ષેપ 2015/03/27 in આજકલ 0 Comments
મૈં આપકા બહુત આદર કરતા હૂં અટલ જી, ઔર જો લોગ આપકે નિજી જીવન પર છીંટે ઉછાલ રહે હૈં, ઉનસે મેરી અસહમતિ હૈ૤ આપકે દીર્ઘ જીવન કી મૈં કામના કરતા હૂં૤ ભારત રત્ન સમ્માન મિલને કી બધાઈ સ્વીકાર કરેં૤
લેકિન સોચતા હૂં કિ આપકે કાર્યકાલ કો કૈસે યાદ કરૂં? ક્યા શાંતિકાલ મેં ભારત કે ઇતિહાસ મેં હુઈ એકમાત્ર પાકિસ્તાની ઘુસપૈઠ કે લિએ, જિસકે બાદ ભારતીય સૈનિકોં કો અપની જિંદગી કી શહાદત દેકર અપને હી દેશ કી જમીન કો મુક્ત કરાના પડ઼ા?
યા આપકે કાર્યકાલ કો યાદ કરતે હુએ ગુજરાત હિંસા કો યાદ કરૂં, જો 1984 કે બાદ કા દેશ કા સબસે બડ઼ે નરસંહાર થા? યહ હિંસા ઇતને દિનોં તક ચલતી રહી અટલ જી, ઔર આપ મૌન રહે૤ બોલે ભી તો તબ, જબ હિંસા થમ ચુકી થી૤ મુઝે યાદ હૈ આપકા રાજધર્મ વાલા વક્તવ્ય૤ ઇસકે લિએ મૈં આપકા આદર કરતા હૂં૤
યા યાદ કરૂં કંધાર વિમાન અપહરણ કાંડ કે લિએ? અબ છોડ઼િએ વહ તો બહુત શર્મનાક વાકયા થા આત્મસમર્પણ કા૤ ઉસે તો છોડ઼ હી દેતા હૂં૤
યા યાદ કરૂં ઉસ પોખરણ-2 કે લિએ જિસસે પાકિસ્તાન કો ભી અપના પરમાણુ હથિયાર ટેસ્ટ કરને કા મૌકા મિલ ગયા ઔર ભારતીય ઉપમહાદ્વીપ મેં ભારત કા એક પરમાણુ શક્તિ સંપન્ન પ્રતિદ્વંદ્વી ખડ઼ા હો ગયા? પોખરણ-2 કે બગૈર પાકિસ્તાન કે લિએ પરમાણુ વિસ્ફોટ કરને કા કોઈ મૌકા નહીં થા૤
યા યાદ કરૂં તહલકા કાંડ કે લિએ, જિસમેં આપકે રક્ષા મંત્રી કે ઘર પર રિશ્વત દિએ જાને કી રિકૉર્ડિંગ સામને આઈ?
યા યાદ કરૂં આપકે સમય પહલી બાર ગઠિત સંવિધાન સમીક્ષા આયોગ કો?
યા આપકે કાર્યકાલ કો યાદ કરૂં દેશ કે ઇતિહાસ મેં બને પહલે ડિસઇનવેસ્ટમેંટ મંત્રાલય કે લિએ? યા બાલ્કો જૈસી માલદાર સરકારી કંપની કો ઔને-પૌને દામોં ને નિજી હાથોં મેં બેચને કે લિએ?
યા હર્ષદ મેહતા કાંડ કે બાદ સબસે બડ઼ે શેયર ઘોટાલે કેતન પારીખ કાંડ કે લિએ?
યા યાદ કરૂં સ્કૂલી બચ્ચોં કી કિતાબોં કે ભગવાકરણ કો?
આપકે કાર્યકાલ કો કૈસે યાદ કરૂં અટલ જી? વૈસે મૈં આપકા બહુત સમ્માન કરતા હૂં૤
દિલીપ સી મંડલ
About The Author
દિલીપ મંડલ, લેખક વરિષ્ઠ પત્રકાર હૈં૤

ઉદાસીને……..અશોક ચાવડા

કરું હું દૂર શી રીતે પરેશાની, ઉદાસીને;
મેં ઉંમર સાથ વધતી જોઈ છે નાની ઉદાસીને.

સ્મરણમાં આવ-જા કરનારનાં પગલાં નથી પડતાં,
પકડવી સ્હેજ પણ સ્હેલી નથી છાની ઉદાસીને.

સતત અંદરથી રોકી લેય છે મક્કમ બની કોઈ,
નહીં તો કોણ કરવા દેય મનમાની ઉદાસીને?

રમકડું હોત તો ચાવી ભરીને પણ હસાવી દેત,
હસાવી ના શકે મા રોજ બેટાની ઉદાસીને.

સજાવ્યાં આખરે મેં ડાળ પર બે-ચાર પંખીઓ,
ગજા કરતાં વધારે જોઈ માળાની ઉદાસીને.

(સૌજન્ય:કવિલોકજાન્યુ-ફેબ્રુ.2015)

BaxiA 001BaxiBABaxiBbBaxiCaBaxiCB(સૌજન્ય:ગુજરાતી:ભાષા અને સાહિત્ય -2)

કાચબાની શોધમાં……સોઝ જામનગરી

 

 પીગળી જાશે જવાની શોધમાં.

તાપા એવો છે કળાની શોધમાં.

માના ખોળાથી ગયો મંગળ સુધી,
આજનો બાળક દડાની શોધમાં.

આ સમયનો અશ્વ થાકે તો પછી,
નીકળું છું કાચબાની શોધમાં.

છાપરાં જેવુંય માથે ના રહ્યું,
કલ્પવૃક્ષી છાંયડાની શોધમાં.

(સૌજન્ય:વિદેશી ગઝલો:પ્ર.126)

અમેરિકન પાદુકા સિંહાસન પર મૂકી

નંદિગ્રામને સ્માર્ટ સિટી બનાવાઈ  રહ્યું છે

અયોધ્યાની સુરક્ષાના એમઓયુ

એફડીઆઈમાં રાવણ સાથેજ થાય છે….

શરુ કરવી પડશે

વાઈબ્રન્ટ લડાઈ,

ઇનવિઝીબલ વાઈબ્રન્ટ રાક્ષસ સામે

વાઈબ્રન્ટ લડાઈ……ભરત મહેતા

Ladai(સૌજન્ય:નિરીક્ષક : ૧૬ માર્ચ,૨૦૧૫)

આકાર છે ગોળ….મનહર મોદી

ઘટનાનો આકાર છે ગોળ
કપડામાં પાણીને બોળ

ફિક્કુ ખા કે તીખું છોડ
સરવાળે સઘળું ઓળઘોળ

જાતઅનુભવ એવો છે
દ્રિયો સર્જે એકજ છોળ

સરનામું છે એનું એ
ખાટી પોળ કે મીઠી પોળ

ડગલે ડગલે હાંફે છે
દુનિયા આખી ગોળમટોળ

ઊંઘે છે કે જાગે છે
અક્ષરને આખો ઢંઢોળ

ડોલે  છે ને દોડે છે
મનહર મોદીની ચગડોળ

(સૌજન્ય:ગઝલ:નિર્મીશની નજરે પૃ.106)

સાચવી બેઠો…….અહમદ મકરાણી

હ્રદયના કોક ખૂણામાં હું શૈશવ સાચવી બેઠો,
નશો જાણે હજી ચડતો હું આસવ સાચવી બેઠો.

જરા ઓઢીય જૌઉં તો અજબ મસ્તી છલકતી છે,
હું માંની યાદ ભીંજેલો એ પાલવ સાચવી બેઠો.

ના થાતી જીત કે ના હાર થાતી,યુધ્ધ ચાલું છે,
ભીતરમાં કેટલા કૌરવ ને પાડવ સાચવી બેઠો.

સતત આ કૈંક યાદોની મટૂકી રોજ ફોડાતી,
સમય નામે એ નટખટ માધવ સાચવી બેઠો.

નથી રહેતો હું મારામાં લગાવી જાઉં કૂદકો હું,
ના જાણે કેમ મારામાં હું ભૈરવ સાચવી બેઠો

(સૌજન્ય:કવિલોક:નવે-.ડીસે.:2014)

કવિની વેદના…….ચન્દ્ર્કાંત બક્ષી

 કવિનો દોસ્ત મરી ગયો
કવિ ઘરમાં ચૂપ થઈ ગયો
કવિનો દોસ્ત મરી ગયો
કવિ ઘરની બહાર નીકળ્યો
કવિનો દોસ્ત મરી ગયો
કવિ શોકસભામાં માઈકની સામે રડ્યો
કવિનો દોસ્ત મરી ગયો
કવિ રવિવારે છાપાની કટારમાં રડ્યો
કવિનો દોસ્ત મરી ગયો
કવિ રેડિયો પર સાડા ચૌદ મિનિટ રડ્યો
કવિનો દોસ્ત મરી ગયો
કવિ ટીવી પર ઓગણત્રીસ મિનિટ રડ્યો
પછી ફ્લોર-મૅનેજરે કૅમેરાની સ્વિચ ઑફ કરી
અને કહ્યું: થૅન્ક યૂ!
હવે?
હવે કવિ ક્યાં રડશે?
કવિનો બીજો દોસ્ત ક્યારે મરશે?
કવિની વેદના કોણ સમજશે?

કદી આશા કિરણ વચ્ચે…….મુહમ્મદઅલી વફા

કદી તારા શરણ વચ્ચે
કદી આશા કિરણ વચ્ચે

બને છે સર્વે ઘટનાઓ
જિવન વચ્ચે ,મરણ વચ્ચે.

હમેશા દોડતા રહ્યા
ઇચ્છાના હરણ વચ્ચે

કદી વરસી નહીં શક્યા
તરસના આ ઝરણ વચ્ચે.

અને છોડી ગયા આખર
અહીં શૂષ્કેલ રણ વચ્ચે.

વફા રઝળી પડી પ્યાસો
મૃગજળના ચરણ વચ્ચે.

રેહ ગુજરની વાત કરો……પ્રીન્સીપલ મસ્ત મંગેરા

કરોવાત
(સૌજન્ય:મિજાજ..પૃ.34)

સોમવારની સવારે ડુમસના બીચ પર… ચન્દ્રકાંત બક્ષી

સોમવારની સવારે ડુમસના બીચ પર
રાત્રે દરિયો ડૂબી ગયો ક્ષિતિજની પાછળ
ખાબોચિયાં ચમક્યાં સૂરજના તડકામાં
સફેદ પક્ષીઓ અને કાળા માણસો
ફૉસ્ફરસ ચમકવાળી માછલી શોધી રહ્યા છે
કોઈએ ભીની રેતીમાં સાપનું માથું છૂંદી નાખ્યું છે
મરેલો સાપ પણ ખૂબસૂરત લાગે છે
સાંજે હજીરાની દીવાદાંડી પર ફરતી બત્તી
સફેદ થઈ રહેલા આકાશમાં ચમકતી નથી
બીચ પર કોઈ નથી
ફક્ત એક ગાંડો માણસ કાલનું છાપું વાંચી રહ્યો છે
જેમાં બાળકોએ ભૂસું ખાધું હતું
રવિવારની ચાંદનીમાં
લંગરના પાણીવાળી સ્ત્રી હજી આવી નથી
ઊંટવાળો પણ સૂઈ ગયો હશે
એનાં બંને ઊંટો સાથે
કાળીધોળી બકરીઓ ચરવા નીકળી ગઈ છે
તરોફાની કાચલીઓ, જાંબુના ઠળિયા, ચીકુનાં છીલકાં
આંબળાં, પાકી આંબલી, કાચી કેરીની ગોટલીઓ
‘ગુજરાત મિત્ર’ની રવિવારની પૂર્તિ-
બકરીઓને મજા પડી ગઈ છે
ગઈ કાલના વેસ્પા અને રૉયલ એનફિલ્ડ
અને માર્ક-થ્રીનાં થરથરતાં શરીરો આજે નથી
આજે કાંટાદાર ડાંખળા કાળી રેતી પર પડ્યાં છે
જે ગઈ કાલે ગજી-સિલ્ક અને અમેરિકન જ્યોર્જેટ
અને રિપલની સાડીઓને પકડતાં હતાં
આજે બદબૂદાર મોઢાવાળો બકરો
નસકોરાં ફુલાવીને પણ એમને સૂંઘતો નથી
સોમવારની સવાર
સુલતાનાબાદ, સુલતાનાબાદ
7-45ની બસ ભીમપોરથી લંગર આવે છે
ફરીથી નાનપુરાની ક્ષિતિજ, ફરીથી ભાગળનો દરિયો
ફરીથી સફેદ પક્ષીઓ અને કાળા માણસો
ફરીથી ફૉસ્ફરસ ચમકવાળી માછલીની શોધ…

મેં 1978માં મેં આ કવિતા લખી હતી જે ‘ગુજરાત મિત્ર’ (સુરત)માં પ્રકટ થઈ હતી.

 

દિલ્લગીનો રસ………બેફામ

દિલ્લગીનો રસ

હવે શાનો સવાલી છે?……મરીઝ

હવે શાની તમન્ના છે, હવે શાનો સવાલી છે ?
સિકંદરના જનાઝામાંથી નીકળ્યા હાથ ખાલી છે.

ભલા વિશ્વાસ શું બેસે બહુ ખંધુ હસે છે એ,
વચન આપી રહ્યા છે એમ, જાણે હાથતાલી છે.

તને ભ્રમણા છે તારી પર નિછાવર પ્રાણ સહુ કરશે,
મને છે એક અનુભવ જિંદગી સહુને વહાલી છે.

સુરાબિંદુ પડે છે તારી બેદરકારીથી નીચે,
ખબર તુજને નથી સાકી ઘણાના જામ ખાલી છે ?

તમારા રૂપની માફક કદરદાની કરો એની,
અમારી લાગણી પણ આપના જેવી રૂપાળી છે.

તમારા પ્રેમના સોગન, મદિરા મેં નથી પીધી,
વિરહમાં જાગરણના કારણે આંખોમાં લાલી છે.

મને વર્તમાનમાં લિજ્જત છે, ભાવિની નથી ચિંતા;
‘મરીઝ’ એ કારણે આખું જીવન મારું ખયાલી છે.

(સૌજન્ય:દર્દ્પૃ.78)

દબાવ્યું છે અધર વચ્ચે………..અહમદ ગુલ

 

કદી પ્યાસી નજર વચ્ચે,
કદી ઉજ્જડ નગર વચ્ચે.

રહ્યું છે આ જીવન આખું,
ના આંગણ કે ન ઘર વચ્ચે.

કથા આખી કહી એણે,
ઉદાસીની ખબર વચ્ચે.

અમારું જાગરણ તો બસ,
રહ્યું છે હર પ્રહર વચ્ચે.

હસે એવું કે જાણે ફૂલ,
દબાવ્યું છે અધર વચ્ચે.

હસાવી ગઈ મને આખર,
અશ્રુ ભીની નજર વચ્ચે.

અજબ છે ‘ગુલ’મળી મંઝિલ,
અધૂરી એ સફર વચ્ચે.

(સૌજન્ય:અરોમાપૃ.66)

કૂવે પાણી ભરતાં ભરતાં………બેદાર લાજપુરી

Darta dartabedar(સૌજન્ય:એ મળે તો કહેજો.પૃ.31)

એક પંખી ગાય,મોટી વાત છે

ઝાડ થઈને મૌન પાળો,ચાલે નહિ.

ચાલે નહિ……..સુનીલ શાહ

ChalenahiN(સૌજન્ય:ફેસબૂક)

દર્દ ‘મહેક’નું ડૂસકે ચઢયું
આજ કલમ ને કાગળ વચ્ચે

મૃગજળ વચ્ચે…….મહેક ટંકારવી

ઊભો છું હું મૃગજળ વચ્ચે
વરસે ના તે વાદળ વચ્ચે

લાખ પ્રપંચો ને છળ વચ્ચે
જીવ્યા થૉર ને બાવળ વચ્ચે

ફૂલ કળી ને ઝાકળ વચ્ચે
કોરાકટ રહ્યા જળ વચ્ચે

અંત સમે એવું લાગે છે
જીવતર જાણે બે પળ વચ્ચે

તારી યાદોમાં ઘેરાયો
શ્રાવણ વર્ષા, વાદળ વચ્ચે

આંખ મિલાવું કઇ રીતે હું
પાંપણ વચ્ચે, કાજળ વચ્ચે

ગુંજે તારું નામ પલેપલ
ઝરણાઓની ખળખળ વચ્ચે

નાચ્યા દરવેશોની માફક
ઘરમાં આવળગોવળ વચ્ચે

દર્દ ‘મહેક’નું ડૂસકે ચઢયું
આજ કલમ ને કાગળ વચ્ચે

(સૌજન્ય:પ્રેમ રસ પ્યાલો)

Terence

(ટેરેન્સ જાની ‘સાહેબ’ : જન્મ: ૦૪-૧૦-૧૯૮૭ ~ દેહાંત: ૦૨-૦૨-૨૦૧૫)

માત્ર ૨૭ વર્ષની યુવાન વયે ઉંમરે ગોઝારા માર્ગ અકસ્માતે એક આશાસ્પદ કવિએ આપણી વચ્ચેથી વિદાયા લીધી.‘સાહેબ’ના ઉપનામથી લખતા કવિની રચનાઓમાંથી પસાર થતાં જ સમજી શકાય છે કે શક્યતાઓથી ભરેલ આશાસ્પદ કવિહતા. એક કળી ખીલતાં પહેલાંજ મુર્ઝાય ગઈ.
બઝમેવફા ગ્રુપ તરફથી 2013માં તરહી કલમી મુશાયરાની એક તહરીક ચાલી હતી. 10એક અલગ અલગ મિસ્રા પર ,તેના છંદને સંપૂર્ણ વફાદાર રહી ગઝલ લખવાનાં આમંત્રણમાં શ્રી ચિરગભાઈ ‘ઝાઝી’ના સહકારથી ઘણા કવિ મિત્રોએ ભાગ લીધો હતો.તરહી મુશાયરાની એક વિસરાયા ગયેલી યાદ તાજી કરાઈ હતી.
શ્રીટેરેન્સ જાનીએ પણ બે મિસ્રાઓ પર હાથ અજમાવી આશાસ્પદ ગઝલ નું નજરાણું અર્પણ કર્યું હતું.
પ્રથમ મિસ્રો:કોના વિચારે એમનું હસતું વદન હતું
બેજો મિસ્રો:શોધનારાને કિતાબોમાં ખુદા મળશે નહીં
માણો એમની બે તરહી ગઝલો.

માથે ગગન હતું —-ટેરેન્સ જાની “સાહેબ”

પાણી ભરે જ્યાં ફૂલ પણ એવું બદન હતું
કોના વિચારે એમનું હસતું વદન હતું

જે મેળવી છે દાદ મેં મારા કવન ઉપર
સાચું કહું તો દોસ્ત એ મારું રુદન હતું

કેવા સ્થળે ખોવાયો તો હું આ જગત મહી
ચારે તરફ જ્યાં રણ અને માથે ગગન હતું

બે હોઠ ના મક્તા સુધી તે તો પહોંચી ગ્યું
તારા લીધે જે આંખ થી વહેતું સ્ખલન હતું

દેતો હતો જયારે ખુદા આ જગ ને દોલતો
“સાહેબ” ના હિસ્સા માં ત્યાં કેવળ સુખન હતું

હમઝબાં મળશે નહીં —-ટેરેન્સ જાની “સાહેબ”

આ નગરમાં કોઈને પણ હમઝબાં મળશે નહીં,
શોધનારાને કિતાબોમાં ખુદા મળશે નહીં .

તું જરા ગંભીર થાજે આ મુહબ્બત છે દોસ્ત મુજ ,
માનજે ના કે તને પણ બેવફા મળશે નહીં .

ઓ તબીબો જોર ના કરજો હવે થોભી જજો,
હું વિધી નો માર્યો છું મુજ ને દવા મળશે નહીં !

કે, તમે પણ આવશો એવા કિનારા પર કદી,
જ્યાં ખુદામળશે નહીં ને નાખુદા મળશે નહીં ,

કર્મ સારા હોય તો સારું થશે એવું નથી,
ખાતરી છે એટલી કે બદદુઆ મળશે નહીં.

તું જ સામે છું કહેવા દે મને એક બે ગઝલ,
ઉમ્રભર ‘સાહેબ “ને આવી સભા મળશે નહીં

દિગંબર હોય છે. …ચિરાગ ઝા “ઝાઝી”

આપણામાં જે સિકંદર હોય છે,
સ્પાર્ટન જેવો ક્યાં તત્પર હોય છે?

વસ્ત્રનું આ આવરણ શું કામનું?
હું હકીકતમાં દિગંબર હોય છે.

એક કીડીને મળ્યું ખાબોચિયું,
કોઈના અંગત સમંદર હોય છે.

અશ્રુ આંખેથી વહે તો એ ઠરે,
બળતરા, પ્રતિશોધ અંદર હોય છે

જાત બાળી એકલો ફૂંક્યા કરે,
મસ્ત રાખોડી કલંદર હોય છે

(છંદ: ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગા)

(Courtesy:Facebook Chirag Za)

કે,સંખ્યામાંથી ક્યારે નીકળ્યો છું?
ખબર નહિ,હું મને ક્યારે મળ્યો છું.

જુઓ, શોભા યાત્રા નીકળી છે,
હું યે મીંડા રૂપે એમાં ભળ્યો છું.

નીકળ્યો છું……રતિલાલ અનિલ


છુંનીકળ્યો

imagesEBXP0YY3

Padchhaayo_Page_1Padchhaayo_Page_2

ખડેર જેવું લાગે છે ‘આદિલ’ બહારથી…… આદિલ મન્સૂરી

લઈ જાય છે સુગંધ હવા એ વિચારથી.
ફૂલો દબાઈ જાયના ખૂશ્બોના ભારથી.

એની સતત નજર અને મારા હૃદય ઉપર?
કિરણોની દોસ્તી અને એ પણ તૃષારથી?

એને ખબર શું આપના ઝુલ્ફોની છાંયની ,
શોધી રહ્યો છે રાતને સૂરજ સવારથી.

થોડો વિચાર મારા વિષે પણ કરી લઉં,
ફુરસદ મને મળે જો તમાર વિચારથી.

સુખનાય આટલા જ પ્રકારો જો હોય તો,
મનમાં વિચાર આવે છે ,દુ:ખના પ્રકારથી.

અંદર જુઓ તો સ્વર્ગંનો આભાસ થાય પણ,
ખડેર જેવું લાગે છે ‘આદિલ’ બહારથી.

Posted by: bazmewafa | 02/14/2015

रांग नंबर……..पीके

Wrong number(courtesy:Facebook)

કૂતરાંય ભસાવી જાણું છું……આઈ.ડી.બેકાર(મર્હૂમ)

જાણું છું

આ વ્યથાઓ ને જરા સમજાવ ને…ટેરેન્સ જાની

આ વ્યથાઓ ને જરા સમજાવ ને
શાન મા કહી દે “હવે તો જાવ ને ” !!

એક રીતે પેગ ભરતો જાઊ છુ
બીજી રીતે હુ ભરુ છુ ઘાવ ને

કાન તારે હોય છે સાંભ્ડયુ હતુ
ભીંત, તુ તો સુન આ મારી રાવ ને

એવી રીતે શોધુ છુ જો હુ તને
ડૂબનારો શોધતો હો નાવ ને

જોયા વિના જેમ યાચક ભીખ લે
એમ મે લીધો ‘તો તુજ પ્રસતાવ ને

10378078_851671718239796_1149367385711864868_n

(સૌજન્ય:જિગર ઠક્કર)

Posted by: bazmewafa | 04/27/2010

અહમદ ગુલની રચનાઓ:

અહમદ ગુલની રચનાઓ:

મારું ગામ-આલીપોર……અહમદ ગુલ

શરાબ રાખે છે….અહમદ ગુલ(બાટલી.યુ.કે.)

ગઝલ : પણ ઝાંઝવા જેવું- – અહમદ ગુલ(બાટલી, યુ.કે.)

ગઝલ*મને છે મૌનનું તેડું—અહમદ ગુલ

ગઝલ:ક્યાં છે સરળ?– અહમદ ગુલ O.B.E.(બાટલી યુ.કે)

ગઝલ:જીવવું પડ્યું—અહમદ ગુલ

બોલવું છે ? – અહમદ’ગુલ ‘

પ્યાસી નદીમાં કેદ છું—અહમદ ગુલ

નામ_અહમદ ગુલ

અરોમા _ અહમદગુલ

અહમદ’ગુલ’ ની ટુંકી બહેરની ગઝલો.

દાસ્તાને ‘ગુલ’ _ મુહમ્મદઅલી’વફા’

અછાંદસ:શોધ—-અહમદ ગુલ

ગઝલ:કાંતવાનું સાંઈ—અહમદ ગુલ

ચોખાના દાણા પર ગીતાના શ્લોક- ભગવતી કુમાર શર્મા

પ્યાસી નદીમાં કેદ છું—અહમદ ગુલ

‘ગુલ‘કબર જોયા કરો ** અહમદ ગુલ

‘બેકાર’ની રચનાઓની સૂચી—બઝમ

Click the index to read a particular rachna

10 મુકતકો….મર્હૂમ જનાબ આઈ.ડી.બેકાર સાહેબ

હઝલ:કૂતરાંય ભસાવી જાણું છું……આઈ.ડી.બેકાર(મર્હૂમ)

ઉધાર આજે….આઈ.ડી.બેકાર

રમૂજી મુકતકો—હઝલ સમ્રાટ જ.આઈ.ડી.બેકાર

ભાડૂતી ગઝલ—જનાબ આઈ.ડી.બેકાર(મર્હુમ)

તાજ અને યમુના—મર્હુમ આઈ.ડી.બેકાર રાંદેરી

હઝલ:એ ભમરડી શું રહે બેંલેંસમાં—મર્હુમ જ. અઈ.ડી.બેકાર

ફૂટી ગયા—આઈ.ડી.બેકાર(મર્હુમ)

ફૂલ કરમાયું નહીં— આઈ.ડી.બેકાર

બેકર્રંગ છમકલાં- આઈ.ડી.બેકાર

ગોપીઓ ચાહે છે અખા ગામની_આઇ.ડી.બેકાર

સાથીઓ બદલ્યા કરે_જનાબ આઈ.ડી.બેકાર

હઝલ:બારના બાવન કરી લઈશું_જ.આઈ.ડી.બેકાર સાહેબ(મરહુમ)

હઝલ:રાણો સંગ છું—આઈ.ડી.બેકાર

હઝલ:ચોંટયું છે મન બાયરનમાં—જ.આઈ.ડી.બેકાર(મર્હૂમ)

હઝલ:મેમ્બર બને—આઈ.ડી.બેકાર

હઝલ:સમજી લે કે ગાડી લેટ છે—આઇ. ડી.બેકાર

હઝલ:પલ્ટાવી શકે?–આઈ.ડી.બેકાર

હઝલ: થંભાવી નથી શકતો—આઈ.ડી.બેકાર

હઝલ: વદન જોઈ લીધું—આઈ.ડી.બેકાર

‘બેકાર’ની રચનાઓની સૂચી—બઝમ

આસ્વાદ:‘બેકારના’ ધબકારા—જયોતીન્દ્ર દવે

હઝલ:નકશામાં નેફા છે કે ફેફા—આઈ.ડી.બેકાર(હઝલ સમ્રાટ)

હઝલ:લાઠીઓના મારથી!—આઈ.ડી.બેકાર (મર્હૂમ)

બયાને બેકાર—ઈબ્રાહીમભાઈ દાદાભાઈ પટેલ ‘બેકાર’

હઝલ**ખૂટ્યા વિચારો પણ –જનાબ આઈ.ડી.બેકાર

માતની હાકલ પડી છે—હઝલ સમ્રાટ જ.આઈ.ડી.બેકાર

 સન્માન-શ્રધ્ધાંજલિ—‘-કદમ’ ટંકારવી

મરીઝની રચનાઓની સૂચિ:બઝમ

હવે શાનો સવાલી છે?……મરીઝ

એમાં અમારી જીત છે……મરીઝ

દિલનેય બેકરાર કર…..મરીઝ

ગઝલ:સૂનું લાગે છે મહેફિલમાં—મરીઝ

ગઝલ: ખતમ થઈ રહ્યા છે—મરીઝ

ગઝલ: ગુલાબ આવવાદે—મરીઝ

મરીઝની ગઝલોમાં સૂફી વિચાર : ડૉ. મહેબૂબ દેસાઈ

ગઝલ:મૃગજળની તાણ છે—મરીઝ

ગઝલ: સોબત ગગનની છે—મરીઝ

ગઝલ:કોઈ અમારું થયું નહિ.—મરીઝ

ગઝલ:રસ્તો મળે ઘરનો—મરીઝ

ગઝલ :જીવનની વાર્તા—મરીઝ

ગઝલ:બંધનમાં તને રાખે છે —મરીઝ

મુકતકો:હિમ્મત, હુસૈન—મરીઝ

ગઝલ:મે જોયો પ્યાર પણ—’મરીઝ’

ગઝલ*મોઘમ ઈશારો જોઈએ—મરીઝ

મરીઝની ગઝલના મત્લાનો અર્થ વૈભવ—મુહમ્મદઅલી વફા

રૂબાઈયાતે ‘મરીઝ’

કયામત હજી સુધી*** મરીઝ

દિલથી જિગર સુધી __મરીઝ

આગળ વધી જા __ મરીઝ

દિલની ઝબાનમાં_મરીઝ

જાહેરમાં એ દમામ _મરીઝ

જીવનની સફર નથી _ મરીઝ

ગઝલ :ચાર ગઝલો_ મરીઝ

sagati

શબ્દની સાચુકલી સોબત _____ “સંગતિ”….હેમંત ગોહિલ

__________________________________
Kanti Vachhani .દ્વારા થોડા દિવસ પહેલા ‘લઈને …અગિયારમી દિશા’અને ‘સંગતિ’બંને સંપૂટ મળ્યા .
આજે ‘સંગતિ’ વિષે વાત કરીશ .
અઢાર જેટલાં કવિઓનો આ સહિયારો ગઝલ સંપૂટ સંગતિની પરિભાષાને પુષ્ટિ આપે છે .નાવીન્યસભર છંદોવિધાન ,નવરદીફ -કાફિયાથી સજ્જ આ સંગ્રહ એક નવતર મિજાજનો આલેખ છે . નવોન્મેષ જગાડવામાં સફળ રહ્યો છે આ સંગ્રહ .
સોશ્યલ મીડિયામાંથી ઊર્ધ્વગામી થયેલું આ સોપાન સ્તુત્ય છે -સરાહનીય છે .
Magan Mangalpanthi..અને Yogendu Joshi દ્વારા સંપાદિત થયેલા આ સંગ્રહમાં ૧૦૮ રચનાને સમાવિષ્ટ કરવામાં આવી છે . Gaurang Thaker…અને Hiten Aanandpara જેવા નીવડેલા ગઝલકારોની પ્રસ્તાવનાથી આરંભાતો આ સંગ્રહ તાજેતરમાં દિવંગત થયેલા નવગઝલકાર ટેરેન્સ જાની ‘સાહેબ’ને પણ નથી ભૂલ્યો .
સાહિત્યાકાશમાં થયેલો આ નવો ઉઘાડ માણીએ>>>>>>>>
——
(૧) હું હવે કોકીલને ક્યાં ટહુકતી રોકું ?
જાય ચૂભતી આંબવાની ડાળ સાહિબા !____ મુહમ્મદઅલી વફા
(૨) તડકે મૂક્યા છે મૂહુર્ત જ સઘળા મેં
ને છતાં ગ્રહ એક પણ નડતો નથી ._____ મગન મકવાણા ‘મંગલપંથી’
(૩) મૂર્છિત થયેલું બાળપણ જીવતું થશે એ સૂંઘતા
માટીને તો સંજીવની કહેવાય છે વરસાદમાં .____ ભાવેશ શાહ ‘શહેરી ‘
(૪) એક ઈચ્છા રોજ ઈશુ થઇ જાય છે
અવદશાના સ્તંભ પર દેખાય છે .____ ચિરાગ ઝા ‘ઝાઝી ‘
(૫) જાત જેવી જાત માનવની બની
નૂર તારું એ સજાવે તો કહું !! ____ કાંતિ વાછાણી
(૬) અમારી આ દશાનું વાજબી કારણ ખુદા આપે
જીવન જો ઝેર છે તો ઝેરનું મારણ ખુદા આપે .___ હેમાંગ નાયક
(૭) બાંકડો આવી ,મને પૂછી ગયો
થાક ‘બેહદ ‘ ક્યાં હવે ઠલવાય છે ? ___ નિમેષ પરમાર ‘બેહદ ‘
(૮) ના કરો વિશ્વાસ જગતની વાત પર
પાંખ કાપી જાય એવું પણ બને ..___-બિપિન અગ્રાવત
(૯) હતી મૌનની એ સભા ,એથી દોસ્તો
નાં મેં કૈ કહ્યું ,ના કહ્યું કોઈએ કૈં._____ હેમંત મદ્રાસી
(૧૦) જરા તાપ થોડો ઘટાડી જૂઓ તો ,
આ જળની સિકલ પણ સખત નીકળે છે. __ રાજુલ ભાનુશાલી
(૧૧)હવામાં ઉડવાની આ સજા છે ,
ધરાથી એમના પગ વેગળા છે .____ સપના વિજાપુરા
(૧૨) પોકારે બંડ યાદો ;વિસ્મૃતિ ખોળે બેસી
મારી જ જાત મુજને ,બાકાયદા હરાવે .____ કિંજલ્ક વૈધ
(૧૩) પીંછી તારા હાથમાં સીધી રહે તો ,
એક નહીં;હું રંગ પૂરા સાત આપું .___ ‘દર્દ’ ટંકારવી
( ૧૪ ) રોકડું પાસે નથી ;શું ચૂકવું ?
ને હિસાબો હું કરું સરભર હવે !__—- પ્રવીણ જાદવ
(૧૫) પામવું શું અને ખોવું પણ શું અહી ?
રોજનાં ; થીગડાં રોજ મારું અહીં.___ પ્રવિણ ખાંટ ‘પ્રસૂન રઘુવીર ‘
(૧૬) ઊભું છે સત્ય રસ્તાની વચ્ચે અડીખમ
છતાં કોઈ કરતુ ન પરવા ગજબ છે .___ સ્મિતા શાહ
(૧૭ ) કોઈ ચિઠ્ઠી નથી એમના નામની
ભૂલવાની ઘડી યાદ તો રાખજે .__ ભારતી ગડા
(૧૮) એનું સર્વસ્વ પુત્રને સોંપી
બાપ કાયમ જરાકમાં જીવ્યો ! __ યોગેન્દુ જોષી
અઢળક સુકામનાઓ સર્વ મિત્રોને ……હજીય અનેરો ઉઘાડ નીકળે સૌના શબ્દોમાં એવી લીલીછમ્મ સૌને શુભેચ્છા ………….
____ હેમંત ગોહિલ

Older Posts »

Categories

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 552 other followers

%d bloggers like this: