આસમાન ધ્રુજે છે……આદિલ મન્સૂરી

Dhrujechhe B(સૌજન્ય:ગઝલના આયનાઘરમાં પૃ.પૃ.29)

10525833_1439665422981729_1036269339216474376_n

કફન ખરીદવામાં

Akkalkuva 001Click the image twice to get a larger view.

બાપલા,હવે ખમૈયા કરો……રોહિત પ્રજાપતિ

Nireexak 16-4-14

(સૌજન્ય: નિરીક્ષક 16જુન2014)

Posted by: bazmewafa | 07/12/2014

તારા વગર….રિષભ મહેતા

તારા વગર….રિષભ મહેતા

Tara vagarB(સૌજન્ય:કવિલોક :માર્ચ-એપ્રીલ;2014પૃ.25)

Hifz 001

એક પ્રાથના: મહમૂદ દરવેશ

જિસ દિન મેરે શબ્દ
ધરતી થે …
મૈં દોસ્ત થા ગેહૂં કી બાલિયોં કા.
જિસ દિન મેરે શબ્દ
ક્રોધ થે
મૈં દોસ્ત થા બેડ઼િયોં કા.
જિસ દિન મેરે શબ્દ
પત્થર થે
મૈં દોસ્ત થા ધારાઓં કા,
જિસ દિન મેરે શબ્દ
એક ક્રાન્તિ થે
મૈં દોસ્ત થા ભૂકમ્પોં કા.
જિસ દિન મેરે શબ્દ
કડ઼વે સેબ થે
મૈં દોસ્ત થા એક આશાવાદી કા.
લેકિન જિસ દિન મેરે શબ્દ
શહદ મેં બદલે …
મધુમક્ખિયોં ને ઢંક લિયે
મેરે હોઠોં

 

Mahmoud Darwish (Arabic: محمود درويش‎, 13 March 1941 – 9 August 2008) was a Palestinian poet and author who won numerous awards for his literary output …

અધૂરો નિબંધ છે…….સાહિલ

મારીજ લાશ છે ને મારાજ સ્કંધછે,
જેવા છે તેવા આજતો ઋણાનુબંધ છે.

બિંબોની મોજણી એ કહો શી રીતે કરે,
છે મારા હાથમાં અરીસો તો બંધ છે.

જોવા મળ્યા ના ક્યાંય સગડ માણસાઈના,
ચારે બાજુ માણસો તો થોકબંધ છે.

દૈવે લખ્યો છે એના સગા હાથથી છતાં,
હોવું સહુનું જાણે અધૂરો નિબંધ છે.

કાં તોયે બંધનોમાં નિહાળું છું હું મને,
ચારે બાજુ વહેતી હવાનો પ્રબંધ છે.

નિયતિ સ્વયંભૂ આવીને ઊભી છે આંગણે,
ઘરમાં પ્રવેશવાના બધા દ્વાર બંધ છે.

‘સાહિલ’હું જ્યારે હોઉં જગતના કોઈ ખૂણે,
શ્વાસો મહીં હંમેશા વતનની સુગંધ છે.
(સૌજન્ય:કવિલોક:સપ્ટેમ્બર-ઓકટોબર:2013)

હું કાંઈ પણ નથી…..’દીપક’બારડોલીકર

nasthee

જીવનના હકારની કવિતા – અંકિત ત્રિવેદી

 

પ્રેમનો મેડીકલેમ…

અમે ન્યાલ થઈ ગયા

લઈને તમારું નામ, અમે ન્યાલ થઈ ગયા
દ્વિધા મટી તમામ, અમે ન્યાલ થઈ ગયા
શોધીને એક મુકામ, અમે ન્યાલ થઈ ગયા
છોડીને દોડધામ, અમે ન્યાલ થઈ ગયા
ડહાપણને રામ રામ! અમે ન્યાલ થઈ ગયા
દીવાનગી સલામ! અમે ન્યાલ થઈ ગયા
યુગ યુગની આ તરસનો હવે અંત આવશે
તેઓ ધરે છે જામ, અમે ન્યાલ થઈ ગયા
છેવટનાં બંધનોથીય મુક્તિ મળી ગઈ
ના કોઈ નામઠામ, અમે ન્યાલ થઈ ગયા
છે ઓર સાદગીમાં હવે ઠાઠ આપણો
ત્યાગીને સૌ દમામ, અમે ન્યાલ થઈ ગયા
સોંપી હવે તો દિલની મતા એમને ‘અદમ’
માગી લીધો વિરામ, અમે ન્યાલ થઈ ગયા
‘અદમ’ ટંકારવી
નામ વ્યક્તિનું હોય કે ઈશ્વરનું. આપણા એકાંતમાં ગુંજે ત્યારે આનંદનો અબિલગુલાલ ઊડવો જોઈએ! ગમતી વ્યક્તિના નામમાં એવું કશુંક છે જે જીવવાની જડીબુટ્ટી છે, શ્વાસનો વિશ્વાસ છે. આત્માની ટેકણલાકડી છે, પ્રેમનો મેડીકલેમ છે. જીવનમાં એક નામ તો એવું હોવું જ જોઈએ જેને જ્યારે ઉચ્ચારીએ ત્યારે ન્યાલ થઈ ગયાની અનુભૂતિ થાય!
એ નામ શોધવા માટે મહેનત નથી કરવાની હોતી! માંહ્યલામાં ઊતરવાનું હોય છે અને પછી નામ સ્વયમ્ મુકામ બની જાય છે! વ્યસ્તતાની વચ્ચે મસ્તતાને મઝા પડે છે! દોડધામ અટકી જાય છે. ડહાપણને સગપણ ફૂટે છે. દિવાનગીનો આભાર માનવાનું મન થાય છે. યુગયુગની તરસને આજે છીપાવવાની ઘડી આવી ગઈ છે કારણ કે ગમતી વ્યક્તિ સામેથી જામ ભરીને આવે છે. ગમતા નામનો મહિમા ખૂબ છે. ગમતા નામવાળી વ્યક્તિ સાથે કે પાસે ન હોય તે શક્ય છે પણ આપણી નજીક હોય તેનો આનંદ જુદો જ છે! નામ શબ્દનો અક્ષરફેર કરીએ તો મના થાય છે. જે નામમાં આરૃઢ છે તે કોઈની મનાથી ડરતો કે ટેવાતો નથી! એ તો બંધનોથી મુક્ત અને પોતાનાથી સંયુક્ત છે!
નામ એટલે ગમતી વ્યક્તિનું નામ… આકાર અને નિરાકાર વચ્ચેની નો-મેન્સ લેન્ડ! જેની ઉપર બે દેશમાંથી કોઈનો પણ અધિકાર નથી હોતો એવી જગ્યા! નામ લે છે એ શરીર અને જેનું નામ જીભ ઉપર છે એનું શરીર બંને એકબીજાના અબાધિત અને ઓતપ્રોત છે! સાદગી હવે સામેથી મળે છે! દમામ ત્યાગીને ફળે છે. દિલની સૌ માલમિલકત સોંપીને એનું નામ લઈને વિરામ કરીને ન્યાલ થવાના દિવસો છે!
ન્યાલ થવા માટે ‘નામરસ’નો મહિમા કવિએ ગાયો છે. નામ એટલે એવું નામ જે પ્રેમના કામમાં આવે માટે નથી લેવાતું! ભવોભવની છુપાયેલી ઓળખને તાદૃશ્ય-જીવંત કરવા માટે સહજ ભાવે જીવને ભાવે છે તે નામ છે. એનાથી ન્યાલ થવાની મઝાના અદકેરા આનંદની આ ગઝલ છે.
જીવનના હકારની આ કવિતા નામને અને પ્રેમને એકબીજામાં ઓતપ્રોત કરીને એકમેકને ન્યાલ કરે છે. સૂફી કવિ રૃમીના શબ્દો યાદ આવે છે… ‘એક દિવસ હું તને એટલું બધું ચાહીશ, એટલું બધું ચાહીશ કે તું મારી જીંદગી બની જશે…’ આપણે જીંદગીમાં છીએ પણ કોઈની જીંદગી બની જઈએ એની રાહ જોઈએ છીએ. જેવા છીએ તેવા અપનાવી લેવાની ક્ષણ પ્રેમનું સગપણ બને છે. અને પ્રેમીનું નામ આપણા જીવતરનું ‘અવતરણ’ બને છે.
અદમ ટંકારવી ગઝલના દમવાળા ઝણકારવી છે.
(સૌજન્ય:ગુજરાત સમાચાર 30મે2014)

પાંચ અછાંદસ…….શેખાદમ આબુવાલા

સત્તા

એક પતંગિયુ
ખુરશી પર બેઠું હતું
સામે
કરોડો હાથીઓ
ધ્રુજતા
ઊભા હતા

2
ઇચ્છા

એક ઊંદરે જઈને
હાથીને કહ્યું:
સાથી
આજ કંઈ નાહીં તો
તારું દર મને દેખાડ

3
મચ્છર મોજીલો

એક મચ્છર
ફલીટના શાવરબાથમાં
મોજીલા ’મૂડમાં’
નહાતો હતો
ગાતો હતો
મેલેરિયાનું એક ગીત.

4
ગૌ પ્રશ્ન

દૂધ ભરેલી
પ્લાસ્ટિકની કોઠળીજોઈ
એક ગાયે
પૂછયું બીજી ગાયને:
આ આંચળ કેવા?

5
અશ્વ દ્રિધા

ગાડીવાન
ઘોડો છું?
ગાડીવાન
ચાબુક માર
હું તો તારો ઘોડો છું.
દસ કલાક મોડો છું.

(સૌજન્ય:વાહ શેખાદમ..પૃ.87-88-89)

પંચાત બાકી છે….જ.આઈ.ડી.બેકાર

પંચત બાકી છેA(સૌજન્ય:ધરતીના ધબકાર  પૃ.118)

મેટામોર્ફસિસ…..અદમ ટંકારવી

The broad –backed hippopotamus
Rests on his belly in the mud
-T S Eliot

ગોધરા અનુગોધરા
ખાખાવીખી ખવીસ
મેટામોર્ફસિસ
નગરનું અરણ્યમાં રૂપાંતર
સરાસર જંગલરાજ
ત્રાડ પાડે વનરાજ
વાઘ હરણની પાછળ પડે
વાંદરો ગેલમાં આવે
ગુલાંટ મારે
ઊંચી ડાળ ચડે
દાંતિયા કરે
વદેછે લુચ્ચી વાણી શિયાળ
આળપંપાળ
પ્રયોજે વિશેષણો રૂપાળાં
ચાવે લાળાં
સસલું બેઠું થઈને રાંક
બિચારૂં કોનો કાઢે વાંક
ગેંડાને ખબર પડે ના
કશું અડે ના
શ્વાનની પૂછ્ડી પટ પટ થાય
કાગડોપૂરી લઈ હરખાય
ઘેટું આગળ ચિત્તો પૂંઠે
ગીધડાં હાડ પિંજર ચૂંઠે
વસતી વસતી રાની રાની
નગરમાં ઘૂમે છે વેરાની
કવિ વિમાસે
કાવ્ય કડી બુટ્ટી છે પાસે?
લોક નગર્માં પાછું વળે
માનવ્ય મળે
કવિતા ફળે

(સૌજન્ય:ઓથાર 2002 પ્ર.32-33)

વારતા પૂરી થઈ…..હરદ્વાર ગોસ્વામી

કોરા કાગળમાં વહેલી વારતા પૂરી થઈ,
આખરે લ્યો,નહિ લખેલી વારતા પૂરી થઈ.

લોકના હોઠે હજુ ચાલ્યા કરેછે ક્યારની,
ચાર હોઠે વિસ્તરેલી વારતા પૂરી થઈ.

તોપના રસ્તા બધાએ મધમધી ઊઠશે હવે,
રાજકુંવરીએ કહેલી વારતા પૂરી થઈ.

દોસ્ત દસ માથાંઓ છાતી ઠોકતાં ઊભા રહ્યાં,
રામને શરણે થયેલી વારતા પૂરી થઈ.

એક પ્રકરણ છાતીમાં અટકી ગયું છે શું કહું?
જાત સોંસરવી ગયેલી વારતા પૂરી થઈ.

 

(સૌજન્ય:શબ્દ્સૃષ્ટિ: ડિસેમ્બર2008*190)

પડકારવાની વાત પૂરી થઈ…..ભરત વિંઝુડા

કશુંક દિલમાં ખટાકવાની વાત પૂરી થઈ
લઈને શ્વાસ પડકારવાની વાત પૂરી થઈ

હવેથી આંસુ ટપકાવવાની વાત પૂરી થઈ
આ બંધ આંખ ઊઘાડવાની વાત પૂરી થઈ

જરાક ચાલી ઊભાં રહી જતાં હતાં ત્યાં તો
ક્ષણે ક્ષણે તે અટકવાની વાત પૂરી થઈ

ઉપરથી આભ વરસવાની વાત ચાલુ છે
હું છત નીચે છું, પલળવાની વાત પૂરી થઈ

આ ગામ છોડી અને બીજે ગામ જવું છે
હવે મકાન બદલવાની વાત પૂરી થઈ
(પ્રેમ પત્રોની વાત પૂરી થઈ,પ્ર.86)
(સૌજન્ય:શબ્દ્સૃષ્ટિ: ફેબ્રુઆરી:2014 *80)

તરહી મુશાયરો – નયન દેસાઈની પંક્તિઓ પરથી યોજાઈ ગયો……જનક નાયક

સુરત – નર્મદ સાહિત્ય સભા અને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના સંયુક્ત ઉપક્રમે મહિનાના કોઈ એક રવિવારે શ્રી નાનુભાઈ નાયક પ્રેરિત સંસ્કાર ભવન, સાહિત્ય સંગમમાં યોજાતા તરહી મુશાયરામાં કવિશ્રી નયન દેસાઈની પંક્તિઓ આ વખતે લીધી હતી. (૧) કે ર્હદયને કેટલા અંશો સુધી છેદાય છે (૨) મળે શબ્દોના સરનામે, નયન દેસાઈ એસ.એસ.સી. (૩) સમય હર દિશામાં વગાડે છે જંતર ઉદાસીનું ઘેરું અને સાંજ ડૂબી (૪) માત્ર માણસનો સ્વાંગ છે મનવા (૫) મોજાં વિશે કહો, ન સમંદર વિશે કહો. જનક નાયકે કહ્યું હતું કે નયન દેસાઈ આમ તો ૭૦ વર્ષના થયા, પણ હજુ એમનામાં બાળક ધબકે છે. તેથી જ એ ઉત્તમ ગઝલકાર છે. રવીન્દ્ર પારેખ અને જનક નાયકે સર્જન વિષે પ્રશ્નોત્તરી કરી હતી. નયન દેસાઈએ જણાવ્યું કે એમની ગઝલમાં માણસ કેન્દ્ર સ્થાને રહ્યો છે. એ પછી એમણે વાંસળી પર ફિલ્મી ગીતો રજુ કર્યા હતા.

તરહી મુશાયરામાં રજુ થયેલા કેટલાક ઉત્તમ શેરો

જનક નાયક

માણસો ક્યાં છે અહી દોસ્તો, બધા રોબોટ છે
લાગણીઓ વોટ્સ અપ ને ફેસ બુક પર જાય છે
ડો. દિલીપ મોદી
કોઈની પાસેથી મારે કાંઈ પણ ના જોઈએ,
ખુશ છું કે દરિયાદિલી મારી બધે વહેંચાય છે.
ગૌરાંગ ઠાકર
ધર્મો વિષે ન ધર્મ ધુરંધર વિષે કહો,
માનવ બની જીવ્યો એ પયગંબર વિષે કહો.
કિરણસિંહ ચૌહાણ
ભલેને બેઠા હો ઘરમાં, જીવે પ્રત્યેક અવસરમાં,
મળે શબ્દોના સરનામે નયન દેસાઈ એસ. એસ. સી.
મહેશ દાવડકર
આને મળ્યા ને તેને મળ્યા એ તો ઠીક છે,
ખુદને મળ્યા છો? તો હા એ અવસર વિષે કહો.
હરીશ ઠક્કર
મારા વિષે, તમારા કે ના આપણા વિષે,
ક્યારેક ખાવા ધાય છે એ ઘર વિષે કહો.
રમેશ ગાંધી
છે સનાતન સત્ય કે પીળું બધું સોનું નથી,
માનવીનું મૂલ્ય તો મર્યા પછી અંકાય છે.
ડો. દીના શાહ (વડોદરા)
ગઝલના પાઠ લઇ સામે નયન દેસાઈ એસ. એસ. સી.
મળે સુરતના સરનામે નયન દેસાઈ એસ. એસ. સી.
સુષમ પોલ
ઘસ્યા રત્નો બની પથ્થર ઘસીને જાત પોતાની,
ઝઝૂમ્યો છે જીવન સામે નયન દેસાઈ એસ. એસ. સી.
કીર્તિદા વૈધ (નવસારી)
લોક છોને બેઉની સરખામણી કરતા રહે,
તડ પડે તો કાચની માફક ર્હદય બદલાય છે?
ડો. પ્રફુલ્લ દેસાઈ
સમય પણ કટોકટ, હતું ક્યાંક મનમાં કે કલરવ ઉછેરું અને સાંજ ડૂબી,
ર્હદયમાં એ વ્યાપેલ ઓથારને હું ઉલેચું ઉલેચું અને સાંજ ડૂબી.
વિપુલ માંગરોળીયા
આદિલ, મરીઝ, શૂન્ય ને બેફામ છે અમર,
વેદાંતને ગઝલની ધરોહર વિષે કહો.
બકુલેશ દેસાઈ
ન ઇલ્કાબો, ન હોદ્દાઓ, નહી સન્માનની આંધી,
પ્રકાશિત માત્ર નિજ નામે નયન દેસાઈ એસ. એસ. સી.
યામિની વ્યાસ
દીકરી વિદાય ટાણે તો પરીક્ષા ના કરો,
કે ર્હદયને કેટલા અંશો સુધી છેદાય છે.
પ્રશાંત સોમાણી
સાવ મારી આંખ સામે આજની ઘટના બની,
તોય કડવા સત્યને લખતા કલમ ગભરાય છે.
સંધ્યા ભટ્ટ (બારડોલી)
ભૂંસાયો આજ ચોતરો ને વારતા ઝૂરે,
બોખા મુખે બેઠેલ એ પાદર વિશે કહો
લક્ષ્મી ડોબરિયા (રાજકોટ)
આપ્યું છે એની વાત વિગતવાર થઈ ગઈ ,
બે શબ્દ તો મળ્યું છે એ વળતર વિશે કહો !
ડો. શૈલી પટેલ (અમદાવાદ)
ટાંકા લીધા કેટલા રેશમ અને નાયલોનથી
પ્રેમના ઘા ક્યાં કદીયે સોયથી સંધાય છે?
હેમંત મદ્રાસી
શાંત દેખાતો હશે, પણ ભીતરે ક્યાં શાંતિ છે?
યુદ્ધ માણસના આ મનમાં તો સદા ખેલાય છે.
ડો. મુકુર પેટ્રોલવાળા
બાળપણથી જેને જોઈ હૈયું આ હરખાય છે
આજ પણ મા યાદ આવે અશ્રુ બે ટપકાય છે.
મુહમ્મદઅલી વફા (કેનેડા)
આગમનની આશમા વણજારો હૈયાનો રડે
કાફલાની ધૂળતો બસ દૂરથી દેખાય છે.
— with Ravindra Parekh and 17 others. (24 photos)

મર્દ છું, અશ્રુ વગર પણા રડતાં ફાવે છે મને

જોઈ લો એકે ઉઝરડો મારા ચહેરા પર નથી

આભ માથા પર નથી…..ખલીલ ધનતેજવી

Aabhmathaparnathi

Posted by: bazmewafa | 05/17/2014

હું…આદિલ મન્સૂરી

હું…આદિલ મન્સૂરી

હું પવનની પાતળી દીવાલની

ઈંટો

બધી જોઈ શકું ,

ને સમયની પાર

મારા પાપ પણ ધોઈ શકું,

કાળી:વિરહની વેદનાના વર્તુળો

વિસ્તાર પામે લોહીમાં,

સાંજની

શબવાહિની ચાલી જતી

મારી શિરાઓચીરતી

મૃત:પાય પડછાયા

સજીવન થઈ ઊઠે

સૂર્યાંગણે,

દેડકું તાકી રહે આકાશને.

(સૌજન્ય:સતત પૃ.62)

Adil masuri

વળાંક લાગે છે… આદિલ મન્સૂરી

આ જિંદગીયે ખરેખર મજાક લાગે છે
કે ઘરમાં બેસી રહેવાનો થાક લાગે છે

ઘડી ઘડી હવે પડછાયો જાય રિસાઈ
કે વાતવાતમાં એનેય નાક લાગે છે

બધાય પંથ વળી જાય છે તમારી તરફ
તમારા પંથે બધાયે વળાંક લાગે છે

મરણ દરેકની સાથે કર્યા કરે રકઝક
બહુ અનુભવી જૂનો ઘરાક લાગે છે

અમાસ આવતા ફિક્કો ને ઓગળેલો ચાંદ
મિલનની પૂનમે તો ફૂલફટાક લાગે છે

હજીયે કંપે છે ‘આદિલ’ બધાય પડછાયા
કોઈના નામની ચોમેર ધાક લાગે છે.

(સૌજન્ય:જનાબ મુહમ્મદ તાહા મન્સૂરીની ફેસબૂક થી આભાર સહિત)

દરવેશમાં નથી….ભગવતી કુમાર શર્મા

સમ્રાટમાં નથી અને દરવેશમાં નથી;
મારી મનુષ્યતા કોઈ ગણવેશમાં નથી.

કોઈ રાગમાં નથી કે કશા દ્વેષમાં નથી;
આ લોહી છે કે બર્ફ? – જે આવેશમાં નથી.

પરદેશમાં વસું છું ,હવે દેશમાં નથી,
જે ક્ષણેથી ફૂલ થૈને તુજ કેશમાં નથી.

હું શબ્દમાં જીવું છું, ફક્ત શ્લેષમાં નથી;
જોકે હું અર્થના કોઈ આશ્લેષમાં નથી.

ભણકાતા મારા મુત્યુની ચિંતા નહીં કરો;
મૂળથી જ જીવવાની હું ઝુંબેશમાં નથી.

કાસદ બનાવ્યો છે તને કિંતુ અષાઢી મેઘ!
પ્રત્યક્ષમાં જે રસ છે ,સંદેશમાં નથી.

કિંચિંત હતી ,ક્યારેક છે ને શૂન્ય પણ થશે,
મારી તરલ હાયાતીજ હમ્મેશમાં નથી.

બે શબ્દ પ્રાર્થનાના કહી ચૂપ થઈ ગયો;
આર્જવમાં છે જે બળ, કદી આદેશમાં નથી.
(સૌજન્ય:છીપનોચહેરો પૃ.152)

આપણી અસ્મિતા..સાબિર અલી’સાબિર’

હું ગુજરાતી ગઝલના આત્માને ભાષાના વાડામાં છૂંદી નાંખવાનું કહું છું,એમ રખે કોઇ માની લ્યે. એના આત્માંના તેજ તો આપણે આખીય માનવતા ઉપર ઢાળવા છે.ઋંતુ દેહની રચના જ્યાં સુધી ગુજરાતની માટીથી એને એના શૃંગારો ગુજરાતની ધાતુથી નહિ ઘડીએ ત્યાં સુધી આપણી આ ગઝલોને આપણે આપણી પ્રિય ગુજરાતણો બનાવી શકવાના નથી.અને જ્યાં આપણે એન પૂરે પૂરી ગુજરાતણો નહિ બનાવીએં ત્યાં સુધી તે આપણી વચ્ચે પારકા જેવી દેખાયા કરશે.ગઝલને આપણી સંસ્કૃતિ ,આપણું વાતવરણ આપણું ધ્યેય,અપણી કથાઓ આપણી કહેતીઓ,આપણી ઋતુઓ અને આપણું વાતાવરણ ઇત્યાદિમાં ઉતારવા પડશે.આપણાં જીવન સત્યો અને તત્વોનું પાન જેમ જેમ ,એ જીરવતી જાય તેમ તેમ કરાવતાં રહેવાની અગત્ય વિચારવા જેવી છે.એના ગુજરાતી ઘડતર માટે અને ગુજરાતી ઉપમાઓ અને અલંકારોથી વિભૂષિત કરતા રહેવાનું છે.ગુજરાતી પ્રણય પ્રણાલિકાની કેડી દ્વારા એ કંડિકાઓ ખેડાય તો એમાં આપણને વધુ રસ પડશે એ વાત ચોક્કસ છે.

નજરનું રણ મજનુની દીવાનગીમાંથી માપ્યાં કરતાં અને ફરહાદનું માથું –ઇરાની બેલચા(તીકમ)થી ફોદવા કરતાં કે પછી નરગીસની આંખે અને શોસનની જીભે બોલતા અને જોતાં આપણે જરા ખબરદાર રહેવાની જરૂરત છે.આપણી રહેણી કહેણીમાંથી કંડરાયેલી પ્રણય કથાઓ અને આપણી આસપાસ વાસ કરી પ્રફુલ્લ રહેતીપ્રકૃતિની નવ મલ્લિકાઓ દ્વારા સર્જાતી માળાઓમાં કયાંક ખાસ જરૂર ઉભી થાય તો જ આપને આપણી વાડી બહારનું એકાદ પુષ્પ ગુંથી લઈએં. મારો ઉદ્દેશ કાફિયાઅઓ અને ઉદાહરણમાં વપરાતા વધુ પડતા શબ્દો તરફ આવી રીતે સાવચેત કરવા પૂરતો છે.બાકી આપણે આપણાં અભ્યાસને અને જ્ઞાન્ને ખૂબજ વિકસાવીએ,પરંતુ રજૂઆતનો સમય આવે ત્યારે તેને એવી રીતે રજૂ કરીએ કે તેના પારકા પણાં પર આપણાં પરું દીપી ઉઠે.વિચારોના,વક્તૃત્વના,કથનના ઇત્યાદિના સંપર્કમાં ક્યાંક પોતેજ લોપાઈ ન જઈએ તેટલું ધ્યાન રાખવાની આવશ્યકતા છે.

સૌંદર્યના તજજ્ઞોનું તાત્વિક કથન હતું.
જીવન હતું કવનમાં કે જીવન કવન હતું.
’સાબિર’જીવન ભિંસાયુ મહોબ્બતની ભીંસમા,
કિંતુ સનમની યાદમા હસતું વદન હતું.
‘સાબિર’ વટવા.

ઘડતર ન થઈ શક્યું,

ચાહ્યું હતું જીવનનું તે ઘડતર ન થઈ શક્યું,
એક રણ હતું, તે રણમાં સરોવર ન થઈ શક્યું.
હરદમ ગુલાબો છાબભરી વહેંચતો રહ્યો,
માળીથી તાજું પુષ્પોનું અત્તર ન થઈ શક્યું.
દિલને હજારો વાર દબાવ્યું, છતાં જુઓ;
આ મીણ એનું એ જ છે, પથ્થર ન થઈ શક્યું.
ખંડેર દેખી આશાનાં કૈંક કાફલા રડ્યા,
તૂટેલ આ મિનારનું ચણતર ન થઈ શક્યું.
હરણાંની પ્યાસ રણમાં સદાની છીપી ગઈ;
શું ઝાંઝવાંથી, કાર્ય મનોહર ન થઈ શકયું.
પૂછી મને મનસ્વી વલણની કથા? સુણો!
‘મેં ેજે ચણ્યું તે આપથી અકસર ન થઈ શક્યું.’
‘સાબિર’ નજર ઝુકાવીને ચાલો કદમ કદમ;
આ માર્ગમાં પડેલ કો’ પગભર ન થઈ શક્યું.

રોકાઈ જાવ!….- સાબિર વટવા.

ચંદ્ર ઝાંખો થાય છે, ‘રોકાઈ જાવ’!
હમણાં વા’ણું વાય છે, રોકાઈ જાવ!
એક ઘડીભર રાતની છે શી વિશાત?
વર્ષો વીતી જાય છે, રોકાઈ જાવ!
અપશુકન છે રોકવામાં, શું કરું?
મારું દિલ ગભરાય છે, રોકાઈ જાવ!
ચીબરી બોલી રહી છે આંગણે,
વનમાં ધુવડ ગાય છે, રોકાઈ જાવ!
વાટમારુ છે નિરાશા માર્ગમાં-
કાફલા લૂંટાય છે, રોકાઈ જાવ!
હોઠ પર તો છે ‘ખુદા હાફિઝ!’ છતાં,
દિલમાં કૈં કૈં થાય છે, રોકાઈ જાવ!
આજ સાબિર વારે વારે શું કહું?
હોઠે આવી જાય છે, રોકાઈ જાવ!

રમવી પડી છે… ‘સાબિર’ વટવા

લલાટરેખાઓને ઘસવી પડી છે,
ઘણી વેળાઓને હસવી પડી છે.
ચકાસી છે ઘણી ધીરજ ધરીને,
અનેક આશાઓને કસવી પડી છે.
ઘણી ઘટનાઓ જીરવી છે અચાનક
કો અણગમતી રમત રમવી પડી છે.
હજારો વાર પીધા છે એ ઘૂંટડા,
મુહબ્બત અમને તો કડવી પડી છે.
ગમી છે તો ગણો આભાર, ‘સાબિર’,
કથા સદભાગ્યની રડવી પડી છે.
ઝાંઝવાઓની યુક્તિ -’સાબિર’ વટવા
પ્રાણતરસ્યા રણની ચીસો સાંભળી,
ઝાંઝવાઓએ એ અજબ યુક્તિ કરી:
એક તરફ છિપાઈ ગઈ રણની તૃષા
જળ-વલખતા મૃગને પણ મુક્તિ મળી.

કંકુવરણી….‘સાબિર’ વટવા

*
સંધ્યા ! શું સૂરજને પરણી ?
કાયા છે કાં કંકુવરણી ?

સૂની રાત્રે યાદ તમારી;
વનમાં જાણે મ્હેકી અરણી !

પાષાણોનાં અંતર દ્રવતાં;
ફૂટી ચાલી કોમળ ઝરણી.

આશા ! આશા શું છે કહીં દઉં ?
ફંદામાં તરફડતી હરણી.

ઘૂંઘટ રાખે રાત ને દિવસ;
કેવી હશે એ લજ્જાવરણી !

ઉચ્ચ ગગન પર રણક્યાં ઝાંઝર;
નાચી ઊઠી આખી ધરણી.

‘સાબિર’ જેની આણ સ્વીકારે,
કોણ હશે એ જાદુગરણી ?
*
રૂપ થયું છે દ્દષ્ટિ આગળ;
પાછળ પાછળ હોય ન મૃગજળ.

એ આવ્યાની આશા જાગી;
દ્વાર ઉપર જ્યાં ખખડી સાંકળ.

દિન પણ નમતું મૂકી ચાલ્યો;
કાળી કાળી રાતો આગળ.

સ્વસ્થ રહ્યાનો દંભ ન ધારો;
હું જ રહ્યો શું આકળ વિકળ.

પાગલ સમજી પાસે આવ્યાં;
સાવ થઈ ગઈ ખોટી અટકળ.

વાટ જોઉં છું પીવા માટે;
પાછાં આવે ક્યારે વાદળ ?!

ઘોર તિમિરમાં ચાલો ‘સાબિર’!
પડછાયો ના આવે પાછળ.

UjjvalNisasa

Lagavi Tamacha

મુકુલ સિન્હા(૬૩વર્ષ)નું અમદાવાદ ખાતે નિધન……કૌશિક અમીન

Mukul Sinha

 

નિધન: અમદાવાદ, તા.૧૨, મે ૨૦૧૪

જાણિતા એડવોકેટ મુકુલસિંહાનું સોમવારે બપોરે સ્ટર્લિંગ હોસ્પિટલમાં સારવાર દરમિયાન લંગ કેન્સરના કારણે નિધન થયુ હતુ. તેમના પાર્થિવ શરીરને સાંજે છ વાગ્યે ગુજરાત કોંગ્રેસ ભવન પાસે આવેલા મહારાણા પ્રતાપ કોમ્પલેક્સ ખાતે દર્શનાર્થે રાખવામાં આવશે. તેમના શરીરનું વાડીલાલ હોસ્પિટલ ખાતે દાન કરવામાં આવશે.

તેઓ છેલ્લા કેટલાય સમયથી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સામે લિગલ એક્ટિવિઝમ ચલાવવાના કારણે સમાચારોમાં રહ્યા હતા. જન સંઘર્ષ મંચ ફેમ મુકુલ સિંહા છેલ્લા થોડા સમયથી ઈનએક્ટિવ થઈ ગયા હતા. અને તેમના એનજીઓનો ચાર્જ પત્ની નિર્ઝરી સિંહા અને તેમના આસિસ્ટન્ટ શમસાદ પઠાણ(વકિલ) સંભાળતા હતા. મુકુલ સિંહાના નિધનના કારણે તેમના વકિલઆલમ સહિતના તેમના વર્તુળમાં ઘેરો શોક વ્યાપી ગયો છે.

સપ્ટેમ્બર 2013માં જ્યારે સસપેન્ડેડ આઈપીએસ અધિકારી ડી.જી. વણઝારાએ જેલમાંથી પોતાના રાજીનામા સાથે ગુજરાતના નેતૃત્વ સામે સવાલો ઉઠાવતો જાહેર પત્ર મોકલ્યો ત્યારે મુકુલસિંહાના જન સંઘર્ષ મંચે મોદીની ધરપકડ કરીને ગુજરાતમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવાની માંગ કરી હતી.

મુકુલ સિંહાનું જન સંઘર્ષ મંચ સોહરાબુદ્દીન શેખ, તુલસીરામ પ્રજાપતિ, ઈશરત જહાં અને સાદીક જમાલ નકલી એન્કાઉન્ટર્સ પાછળ એક મોટુ ષડયંત્ર હોવાનું કહેતુ રહ્યુ છે. જન સંઘર્ષ મંચ નકલી એન્કાઉન્ટર્સ કેસોને લગતી અનેક લિગિટેશન સાથે સંકળાયેલુ છે. તેમના વકિલો સોહરાબુદ્દીનના ભાઈ રુબાબુદ્દીન, જાવેદ શેખના પિતા ગોપિનાથ પિલ્લાઈ, સાદીકના ભાઈ શાબીર જમાલ અને તુલસીરામની માતા નર્મદાબેન વતી કોર્ટમાં લડત ચલાવે છે.

વિચારક અને લિગલ એક્ટિવિસ્ટ સુધારાવાદી વિચારધારા ધરાવતા હતા અને મુડીવાદના વિરોધી હતા. અને તેઓ જાતિવાદના દુષણ માટે પણ મૂડીવાદને જવાબદાર માનતા હતા. તેમણે ફેબ્રુઆરી 2011માં અમદાવાદમાં યોજાયેલા ઓલ ઈન્ડિયા સેક્યુલર ફોરમના દસમાં અધિવેશનમાં બોલતા જણાવ્યું હતું કે, ‘દેશમાં મૂડીવાદ અને જાતિવાદ સામસામેની દિશા ઉપર સ્થિર છે. જયાં મૂડીવાદ છે ત્યાં જાતિવાદનું અસ્તિત્વ છે અને જયાં મૂડીવાદ નથી ત્યાં જાતિવાદ મંદ છે. ગુજરાતમાં મૂડીવાદનો દબદબો હોય જાતિવાદ ફૂલ્યો ફાલ્યો છે.’

મુકુલસિંહા જેની સાથે જોડાયેલા હતા તે જન સંઘર્ષ મંચે એક રાજકીય પાર્ટીની સ્થાપના કરી હતી. ન્યુ સોશ્યાલિસ્ટ મુવમેન્ટ નામની આ પાર્ટીના જનરલ સેક્રેટરી અમ્રિશ પટેલ હતા. આ પાર્ટીના બેનર હેઠળ મુકુલસિંહા અમદાવાદમાંથી ચૂંટણી પણ લડ્યા હતા.
__________________________________________________________

Mukul Sinha, a Gujarat High Court lawyer who had made a name for himself fighting cases on behalf of the victims of riots that tore through the state in 2002, passed away in Ahmedabad today. He was 63.

He had been diagnosed with lung cancer about a year ago, and had been under medical treatment since then. He was admitted to a private hospital in Ahmedabad last night after his condition deteriorated suddenly, and he breathed his last today. He is survived by his wife and a son.

A Physics graduate from IIT, Kanpur, Mr Sinha had emerged as one the fiercest critics of Gujarat chief minister Narendra Modi and his governance model. He had floated an outfit, the Jan Sangharsh Manch, which championed the cause of not only the riot victims, but also those sections of the society which he felt had been bypassed by the state government.

Mr Sinha was very active on the social networking sites, and his posts invariably highlighted what he described as the alleged highhandedness of the state administration and the falsehood being spread by it.

His body has been kept in his residence to enable his followers to pay their last respects. It will be shifted back to the hospital later in the evening. The civil rights activist had pledged to donate the organs of his body after his death.
_________________________________________________________________

The noted human rights activist and lawyer, Mukul Sinha, who fought for the cause of 2002 riot victims and victims of fake encounters in Gujarat, on Monday died at a private hospital here at the age of 63.

His close aide and lawyer Shamshad Pathan said that Sinha was suffering from lung cancer for the last six to seven months and breathed his last at Sterling Hospital here.

Sinha, a scientist-turned-lawyer, consistently took on the Gujarat government in the cases related to the Godhra train burning incident and its aftermath. He also played important role in the legal battle surrounding the four cases of fake encounters, involving Sadiq Jamal, Ishrat Jahan, Sohrabuddin Sheikh and Tulsi Prajapati.

An IIT Kanpur alumnus, he initially worked at Physical Research Laboratory (PRL) here. After getting his law degree in 1989, he started fighting cases for the underprivileged. His NGO ‘Jan Sangharsh Manch’ took up labour issues, such as low wages of drivers and conductors of city and state transport corporations.

Rights activists and members of legal fraternity paid homage to Sinha at the office of Jan Sangharsh Manch in Paldi area of the city this evening. He is survived by wife Nirjhari and son Pratik. His body was donated to Ahmedabad Civil Hospital, as per his wishes.
To Kaushik Amin
Today at 2:03 PM

જલિયાંવાલા બાગ઼…. ગૌહર રઝા

“કભી તો સ્વર્ગ ઝુક કે પૂછતા હી હોગા એ ફલક.
યે કૈસી સરજ઼મીન હૈ, યે કૌન લોગ થે યહાઁ,
જો જિંદગી કી બાજિયોં કો જીતને કી ચાહ મેં,
લૂટા રહે થે બેઝિઝક, લહૂ કી સબ અશર્ફિયાઁ.
યહાઁ લહૂ, લહૂ કે રંગ મેં, અયાં થા કિસ તરહ,
ન સબ્જ઼ થા, ન કેસરી, ન થા સલીબ કા નિશાં,
ન રામ નામ થા યહાઁ, ન થી ખુદા કી રહમતેં,
ન જન્નતોં કી ચાહ થી, ન દોજખોં કા ખૌફ થા,
ન સ્વર્ગ ઇનકી મંજિલેં, ન નર્ક કા સવાલ થા,
મસીહ-ઓ-ગૌતમ-ઓ-રસૂલ, કૃષ્ણ, કોઈ ભી નહીં,
કિ જિસકે નામ જામ પી કે મસ્ત હો ગએ હોં સબ,
યે કૌન સી શરાબ થી, કિ જિસકા યે સુરૂર થા,
યે કિસ તરહ કી મસ્તિયોં મેં ઇસકદર ગુરુર થા,
યે કિસ તરહ યકીન હો, કિ એક મુશ્ત-એ-ખાક હૈ,
જો જિંદગી કી માંગ મેં, બિખર ગયી સિન્દૂર સી,
ઇન્હેં યકીન થા કિ ઇનકે દમ સે હી બહાર હૈ,
યે કહ રહે થે, હમ સે હી બહાર પર નિખાર હૈ,
બહાર પર યે બંદિશેં ઇન્હેં ક઼ુબૂલ ક્યોં નહીં,
ઇન્હેં ક઼ુબૂલ ક્યોં નહીં યે ગૈર કી હુકૂમતેં,
યે ક્યા હુઆ કિ યકબયક સબ ખામોશ હો ગએ,
યહાઁ પે ઓસ ક્યોં પડ઼ી, યે ધૂલ તપ ગયી હૈ ક્યોં,
વો જિસસે ફૂલ ખિલ ઉઠે થે, જ઼ખ્મ ભર ગયા હૈ ક્યોં,
મુઝે યકીન હૈ કિ ફિર યહીં ઇસી મક઼ામ સે,
ઉઠેગા હશ્ર, જી ઉઠેંગે સારે નર્મ ખ્વાબ ફિર,
બરાબરી કા સબ જુનૂં સિમટકે ફિર સે આએગા,
બિખેર દેગી જિંદગી કી હીર અપની જ઼ુલ્ફ઼ કો,
યહીં સે ઉઠેગી સદા કિ ખુદ પે તૂ યકીન કર,
યહીં સે જ઼ુલ્મ કી કડ઼ી પે પહલા વાર આએગા…”

 

Posted by: bazmewafa | 05/11/2014

ખભો…ઓમપ્રકાશ ઉદાસી

ખભો…ઓમપ્રકાશ ઉદાસી

Khabho Nireexak 1May14(સૌજન્ય:નિરીક્ષક 1 મે 2014)

હજારો વર્ષની જૂની અમારી વેદના…-ઝવેરચંદ મેઘાણી

હજારો વર્ષની જૂની અમારી વેદના;
કલેજાં ચીરતી કંપાવતી અમ ભયકથા;
મરેલાંનાં રુધિર ને જીવતાંનાં આંસુડાં;
સમર્પણ એ સહુ તારે કદમ, પ્યારા પ્રભુ!

અમારા યજ્ઞનો છેલ્લો બલિ: આમીન કે’જે!
ગુમાવેલી અમે સ્વાધીનતા તું ફરી દેજે!
વધારે મૂલ લેવાં હોય તોયે માગી લેજે!
અમારા આખરી સંગ્રામમાં સાથે જ રે’જે!

પ્રભુજી! પેખજો આ છે અમારું યુદ્ધ છેલ્લું,
બતાવો હોય જો કારણ અમારું લેશ મેલું -
અમારાં આંસુડાં ને લોહીની ધારે ધુએલું!
દુવા માગી રહ્યું, જો, સૈન્ય અમ તત્પર ઊભેલું!

નથી જાણ્યું અમારે પંથ શી આફત ખડી છે,
ખબર છે આટલી કે માતની હાકલ પડી છે;
જીવે મા માવડી એ કાજ મરવાની ઘડી છે:
ફિકર શી જ્યાં લગી તારી અમો પર આંખડી છે?

જુઓ આ, તાત! ખુલ્લાં મૂકિયાં અંતર અમારાં,
જુઓ, હર જખ્મથી ઝરતી હજારો રક્તધારા,
જુઓ, છાના જલે અન્યાયના અગ્નિ-ધખારા:
સમર્પણ હો, સમર્પણ હો તને એ સર્વ, પ્યારા!

ભલે હો રાત કાળી – આપ દીવો લૈ ઊભા જો!
ભલે રણમાં પથારી-આપ છેલ્લાં નીર પાજો!
લડન્તાને મહા રણખંજરીના ઘોષ ગાજો!
મરન્તાને મધુરી બંસરીના સૂર વાજો!

તૂટે છે આભ ઊંચા આપણા આશામિનારા,
હજારો ભય તણી ભૂતાવળો કરતી હુંકારા,
સમર્પણની છતાં વહેશે સદા અણખૂટ ધારા.
મળે નવ માવડીને જ્યાં લગી મુક્તિ-કિનારા.
(સૌજન્ય:મધુવન..પૃ.110-111)

Tarannum

Yadramone(સૌજન્ય:તરન્નુમ પ્ર.50)

તિતલી બૈઠ જાતી હૈ …. મુનવ્વર રાના

બહુત પાની બરસતા હૈ તો મિટ્ટી બૈઠ જાતી હૈ
ન રોયા કર બહુત રોને સે છાતી બૈઠ જાતી હૈ

યહી મૌસમ થા જબ નંગે બદન છત પર ટહલતે થે
યહી મૌસમ હૈ અબ સીને મેં સર્દી બૈઠ જાતી હૈ

ચલો માના કિ શહનાઈ મોહબ્બત કી નિશાની હૈ
મગર વો શખ્સ જિસકી આ કે બેટી બૈઠ જાતી હૈ

બઢ઼ે બૂઢ઼ે કુએઁ મેં નેકિયાઁ ક્યોં ફેંક આતે હૈં ?
કુએં મેં છુપ કે ક્યોં આખિર યે નેકી બૈઠ જાતી હૈ ?

નક઼ાબ ઉલટે હુએ ગુલશન સે વો જબ ભી ગુજ઼રતા હૈ
સમઝ કે ફૂલ ઉસકે લબ પે તિતલી બૈઠ જાતી હૈ

સિયાસત નફ઼રતોં કા જ઼ખ્મ ભરને હી નહીં દેતી
જહાઁ ભરને પે આતા હૈ તો મક્ખી બૈઠ જાતી હૈ

 

Suman Ajmeri
Suman Ajmeri 's dmise

 

પ્રો.સુમન અજમેરીની રચનાઓની યાદી…બઝમ

કોઈનું સંભારણું….’રાઝ’નવસારવી

જયારે પૂછું કે મળશે ક્યાં મને માણસપણું,
ફિક્કા ચહેરાઓ કહેછે ત્યારે થોડામાં ઘણું.

કંઈ રહસ્યો નિજમાં ધરબી દઈને ખામોશા છે,
છે ખબર સઘળી છતાં ચૂપચાપ છે આ બારણું.

હિમવર્ષાથઈને વરસે કોઈ તેથી શું થયું?
જેવું છે તેવું સલામત આપણું તો તાપણું.

એ સુખદા છે દુ:ખદ એની ચર્ચા નહીં કરું,
જાઉં છું દુનિયાથી લઈને કોઈનું સંભારણું..

જ્ર ગયું બીજું બધું એને તો કીધું દર ગુજર,
‘રાઝ’ પાસે રે’વાદો એનું ફકત પોતાપણું.

(શબ્દસૃષ્ટિ ડિસેંબર 2008 પૃ.59)

Please click the link to view the detail of Nazir Dekhaiya’s Rachana:

http://bazmewafa.wordpress.com/wp-admin/edit.php?s=%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%9D%E0%AA%BF%E0%AA%B0+%E0%AA%A6%E0%AB%87%E0%AA%96%E0%AB%88%E0%AA%AF%E0%AA%BE&post_status=all&post_type=post&action=-1&m=0&cat=0&paged=1&mode=list&action2=-1

ટોરન્ટોના ‘શબ્દ્સેતુ’ ની સભા__ડૉ.શહેનાઝ મન્સૂરી _કુ.મીના અજમેરી(Reblooged)

જીવવું—સુમન અજમેરી

Click below link.

http://bazmewafa.wordpress.com/2010/04/12/jeevvun-sumanajmeri/

AFMI કેનેડાના ઉપક્રમે એક કોમ્યુનિટી પિકનિકનું આયોજન_પ્રો.સુમન અજમેરી Click below link.

http://bazmewafa.wordpress.com/2008/07/10/afmi-canada-yearly-picnic_prosumanajmeri/

જય ગજજજરની અંગ્રેજી નવલકથા A Life Lost, A Life Gained’નું લોકાર્પર્ણ_પ્રકાશ મોદી

Click below link

http://bazmewafa.wordpress.com/2008/07/22/a-life-lost-a-life-gained%E2%80%99_jay-gajja/

 

 

Suman Ajmeri 's dmise(સૌજન્ય:શ્રી કૌશિક અમીન- દેશ અને દુનિયા મે-2014)

 

ટોરન્ટોના શબ્દ્સેતુ ની સભામાં પ્રો.સુમન અજમેરીનો કાવ્ય પાઠ, અને પ્રતિષ્ઠિત નવલકથાકાર શ્રી જય ગજ્જરની નવલકથા’LIFE LOST LIFE GAINED’નું તેમના હસ્તે વિમોચન.

13જુલાઈ 2008 _રવિવાર

અહેવાલ:ડૉ.શહેનાઝ મન્સૂરી _કુ.મીના અજમેરી

કેનેડાના મહાનગર ટોરન્ટોની જાણીતી સાહિત્ય સંસ્થા શબ્દસેતુનાઉપક્રમે એક સભા દિનાંક 13જુલાઇ2008 ને રવિવારે બપોરનાં બે થી પાંચના સમય દરમિયાન ઓરિયલ કોમ્યુનિટી સેંન્ટર.સ્કારબોરો માં અમેરિકાથી પધારેલ પ્રસિધ્ધ ગુજરાતી કવિ ગદ્યકાર પ્રો.સુમન અજમેરીની અધ્યક્ષતામાં મળી હતી. પ્રો.સુમન અજમેરીનો પરિચય આપતાં નવલકથાકાર શ્રી જય ગજ્જરે જણાવ્યું હતું કે ૰ શ્રી સુમનભાઇ સાથેનો મારો સબંધ વર્ષો જૂનો છે. હું તેમને છેક 1963 ના વર્ષથી ઓળખું છું.તે વેળા હું હું ગુજરાત યુનુવરસુટીમાં આસિસ્ટંટ પબ્લિકેશન ઑફિસર હતો. પબ્લિકેશન ઓફિસર શ્રી ક્ર્ષ્ણકાન્ત પંડયા શ્રી સુમનભાઇના મિત્ર હતા.તેમને મળવા અને તેઓ અવાર નવાર અમારી ઓફિસમાં આવતા હતા.શ્રી સુમન ભાઇ નાની વયથી શબ્દ સાધનામાં લાગેલા હતા.વચ્ચેના વર્ષોમાં તેમાં થોડી ઓટ આવી.પણ કૉલેજની 30-32 વર્ષનીદીર્ઘ અધ્યાપન નિવૃત્તિ પછી તેઓ શતમુખ ધારાના વેગથી સાહિત્ય સાધનામાં લાગી ગયા.અને ઢગલાબંધ પુસ્તકો ગુજરાતી સાહોત્યના શ્રી ચરણે ધરી દીધાં.

તેમના યુ.એસ.એ અને કેનેડામાં વસતા સંતાનો તેમની આ પ્રવુત્તિમાં સદેવ વોનમ્ર સહકાર રહ્યો છે.

દેશ વિદેશમાં ગુજરાતી સર્જક તરીકે તેમનું નામ જાણીતું છે. આપની સમક્ષ તેમને રજૂ કરતાં હું પ્રસન્નતા અનુભવું છું.

ટોરંટોના શબ્દકારોને સંબોધતાં પ્રો.સુમન અજમેરીએ કહ્યું કે :શબ્દનો સંગ અને રંગ મને અગિયાર વર્ષની વયથી લાગ્યો છે. સાતમાં ધોરણ સુધીમમાં રોજનું એક સાહિત્ય પુસ્તક વાંચવાના સંકલ્પે બે ત્રણ વર્ષમાં 1400-1500 પુસ્તકો વંચાયા.એના કારણે સાહિત્ય પ્રત્યેની અભિરૂચિ અને રસ કેળવાયા. અને લેખનની પ્રેરણા મળી, અને શબ્દ સાધના પંથે ચાલી નીકળ્યો.ઠીક તેજ કાળે અક્ષરમેળ અને માત્રામેળ છંદોનો અભ્યાસ કર્યો અને છંદો બધ્ધ કાવ્યો ઉપરાંત ગીતો લખતો થઇ ગયો.મારી સ્કૂલનાં વાર્ષિક મેગેઝિનમાં 1948માં ગીત “’વાળીની દીવાળી’’છંદો બધ્ધ કવિતા પ્રણય પથિક અને મોંઘેરું મિલન તથા ચિંતનાત્મક લેખ પ્રથમ વાર પ્રગટ પામ્યાં.કવિતાના ચારેય સાંપ્રત પ્રવાહો ગીતેૢગઝલૢ અછાંદસૢને છાંદસમાં સમ્યક અધિકાર પૂર્વક લખું છું.અને દુનિયાભરનાં 60થી અધિક ગુજરાતી મેગેઝિનોમાં મારી 300થી વધુ રચનાઓ પ્રસિધ્ધિ પામી છે.

તાજેતરમાં ગઝલનાં છંદ શાસ્ત્ર પર ‘’ગઝલ: સંરચના અને છંદ વિધાન નામે 304 પૃષ્ઠોમાં દળદાળ ગ્રંથ લખ્યો છે. 300થી વધુ ગઝલો વાંચી તેમનું સંદોહન વિશ્લેષણ કરી આ ગ્રંથને છંદીય થોક બંધ ઉદાહરણોથી સમૃધ્ધ બનાવ્યો છે.780 શેર અને 214 ગઝલોને વિવિધ 54 જેટલા દ્રષ્ટાંતો ને છંદોના બંધારણિય સંયોજનના ભાગ રૂપે પ્રસ્તુત કરતાં આ ગ્રંથમાં તેમના અક્ષરે અક્ષરના લગા_ નિર્દેશ સ્કેનિંગ ઉપરાંત ઉપરાંત ગણવિધાન પન આપવામાં આવ્યા હોય ,. તેવા અભિગમ વાળો આ ગુજરાતી સાહિત્યનો પ્રથમ અને અપૂર્વ ગ્રંથ છે. જે ગઝલ કર્મ કરતા અને નવોદિત બન્ને પ્રકારના ગઝલકારો માટે અતિઉપયોગી સિધ્ધ થશે. આ ગ્રંથ પર અત્યાર સુધીમાં 15 સામાયિકોમાં રિવ્યુઓ પ્રગટ થયા છે.

આ ઉપક્રમ દર્મિયાન વંચાતી ગઝલોનાં ગમતા સ્પર્શતા શેર અલગ નોટમાં આલ્ફાબેટિકલ ઓર્ડરમાં ભેગા થતાં ગયા.અને 1600થી વધુ શેરોનો બૃહત સંગ્રહ તૈયાર થઇ ગયો..જે છ ખંડોમાં ગુર્જર ગ્રંથ રત્ન કાર્યાલય પ્રકટ કરશે.

આવો વિક્રમ શેર સંગ્રહ ગુજરાતી ભાષામાં એક પણ પ્રસિધ્ધ થયો નથી.તેની સાથેજ ગમતી ગઝલોના આસ્વાદો લખાતા ગયા.51 ગઝલોના આસ્વાદોંમું પુસ્તક પાશ્ર્વ પબ્લિકેશન પ્રસિધ્ધ કરશેી ઉપરાંત ગઝલ સ્વરૂપ ,લક્ષણો અને સિથિતિ ટાઇટલથી હાલ ગઝલનું તાત્વિક વિવેચન કરતું પુસ્તક લખીએ રહ્યો છું.

મારા કાવ્યોની સમીક્ષા ,ટીકા,રિવ્યુ ,આસ્વાદો કરતાં 132 લેખ નિબંધ વિદ્વાન વિવેચકોની કલની લખાયા છે. જેનું સંકલન અને સંપાદન ડૉ.જગડીશ દવે લંડન અને ડૉ.ગોવર્ધન શર્મા ગાંધી નગર એ કર્યું છે.640 પાનાંના આ દળદાર ગ્રંથમાં વ્ય્ક્તિત્વ અને કૃતિત્વનાં પાસાંઓથી છણાવટ કરવામાં આવી છે. ટાઈટલ છે૰ સુમન અજમેરી વ્ય્કિત્ત્વ અને કૃતિત્વ.

તાજેતરમાં નીચેનાં પુસ્તકોની હસ્તપ્રતો પ્રકાશનાર્થે તૈયાર છે.

1* ચાલો રમીએ ગઝલના શેરોની અંતરાક્ષરી 2* સુમન અજમેરીની ગઝલોનાં પ્રતિનિધિ શેર (900 શેરોનો સંગ્રહ) 3*ઈબારત અને રિયાઝ નામે ગઝલ સંગ્રહો 4* તન્મય..ગીત સંગ્રહ 5* નેજવાં..અછંદસ કાવ્યો 6*બંદનવાર…છંદોબધ્ધ કાવ્યોનો સંગ્રહ 7* પોત પદઘા અને પડછાયા…તથા તલાશ નામે વારતા-સંગ્રહો 8* બિંબ પ્રતિબિંબ.. એકાંકી સંગ્રહ 9* પગે બાંધી પાંખ ….પ્રવાસ વૃત્ત 10* શબ્દાયન.. ગદ્ય રચનાઓનો સંગ્રહ 11* સુમન અજમેરી ૰ વ્ય્ક્તિત્વ અને કૃતિત્વ ..ખંડ-2 મારા કવ્યો પર લખાયેલ 80 લેખોનો સંગ્રહ.

એ પછી સુમન અજમેરીએ પોતાની ગઝઓ ૢકાવ્યોૢગીતો અને મુકતકો સંભળાવ્યા હતાંૢ જે શ્રોતાઓએ મન ભરીને માણ્યા હતાં.

1* આભની અમાસ કાજળ કાળી કેશ કલાપે પ્રિયના ભાળી

આંખલડીની કીકી મહીં મેં તેજની સોડમ સેર નિહાળી

મારેતો રોજ રોજ દીવાળી મારેતો રોજ રોજ દીવાળી

2*ચંચળ મનની મુગ્ધાના મનોભાવને વ્યકત કરતું ગીત.

નાની અમથી ચણોઠી ને રંગ કંઇ રાતો ચોર

નજર લાખે લાખેની ને ટપકું કાળું ઘોર

વડને ફાલ્યા ટેટા મબલખ રતુમડાં હો ભોર

માહીં ખીલ્યાં કીકી કેરાં કામણગારા મોર

સુધ બુધ ભૂલી ઉછાળી કીધા પરવશ રંગ ઝકોર

રોમ રોમમાં થરકે ઉગી ઝાલ્યા નરે ચકોર

મરજાદ મેલી ખસી મથરાવટી લઈ હિલોળ

અંબોડલાની ધૂરી અળકું પવન પાંખના જોર

કોને પરવા ,નણદલ મારે દીખી_તીખા નહોર

મેં તો લીધો આજ સખીરી ઠમકે રે કલશોર

રગે રગમાં દોડતા વીંછી વખ લઇને ઘન ઘોર

મીરાં અમલશ, બસી ગયા નયને નંદ કિશોર

આ પછી તેમણે સંજોગનાં મુખમાં મુકાયેલું ;માણસ,નામે ગીત રજૂ કર્યું હતું. જેમાં માણસની ક્ષમતા અને સિધ્ધિઓનું નિદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું.

મેં માણસને આંધીમાં વાવ્યો ,

માણસ ત્યાં યે ઉગી નીકળ્યો,

મેં માણસને પાળકમાં ઝબોળ્યો

ત્યાં એ જામી ગયો..

ત્યાર બાદ એમણે નેજવાશીર્ષક અછાંદસ કાવ્ય રજૂ કર્યું. એ પછી ના નસીબ પાંસરા, ગઝલ રજૂ કરી :

થોડા શેરો::

અંઇ હશે કે તંઇ હશે ,ના એ કશેયે કંઇ હશે,

ગોફણે આ ગેબમારે વીંઝવા ક્યાં આંધળા?

છે નિપૂર્ણ આ ઓઢવામાં માનવી પરછાઇને

હોઠ ને હૈયા વચાળે ફેંસલો કંઇ કંઇ સદી

મનુષ્યની અસમર્થતાનું ચિત્ર:

જાત લઇ માટી પગી જળ જળ સમંદર ખૂંદતો

વીખરાયું કાઠું પાણીની છલોછલ ધારમાં

*****

આગિયાના કોથળા ગાડે ભરીને જાઉં ક્યાં

ના શકું હંફાવી કોદિસૂર્યના ભળ ભાંખરા(સુમન અજમેરી)

જય ગજજજરની અંગ્રેજી નવલકથા A Life Lost, A LifeGained’નું લોકાર્પર્ણ._પ્રકાશ મોદી

વિગત માટે નીચેની બઝમે વફાની અનુક્રમણિકા પર ક્લીક કરવા વિનંતી છે.

જય ગજજજરની અંગ્રેજી નવલકથા A Life Lost, A Life Gained’નું લોકાર્પર્ણ_પ્રકાશમોદી

http://bazmewafa.wordpress.com/2008/07/22/a-life-lost-a-life-gained%e2%80%99_jay-gajja/

શ્રી ગજ્જરની કથા લેખન શૈલીનો નિર્દેશ કરીશ્રી સુમન અજમેરીએ આશા વ્યકત કરી હતી કે અંગ્રેજીમાં નવલકથા લખવાનો તેમનો આ પ્રયોગ તેમની પૂર્વ કૃતિઓ જેવોજ સમૃધ્ધ પોત ધરાવતો હશે.તેમને એમની સફળતા માટે શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી.

ત્યાર બાદ ટોરંટોના સ્થાનિક શબ્દકાર શ્રી બાબુભાઇ પટેલ રજૂ થ્યા હતા. તેમણે એક ગીત આ જીવન આવન જાવન છેઅને એક ગઝલ એ કોઇને ખબર નથીસંભળાવ્યા હતા. ગઝલની તુલનામાં તેમના દ્વારા રજૂ કરાયેલ ગીત વધુ પરિપકવ અને કોમ્પેકટ રચના હતી.ગઝલનાં તાણાંવાણા હજુ વધુ સાધનાની અપેક્ષા રાખતા હતા. ગીતની થોડી પંકતિઓ:

આ જિવન આવન_જાવન છે ,પર માતમ એજ ચલાવે છે

આ જિવન એક સમાગમ છે, ભવ ભવના ચક્ર ચલાવે છે

આ જિવન એક મથામણ છે, આદિથી અંત મથાવે છે

આ જિવન મૃગ જળામણ છે, માયા પાછળ દોડાવે છે

**

ગઝલનો એક શે;ર:

બધા તો હાલ પૂછે છે કે આજે કેમ છે એને?

કણસી રહ્યો એ આજ લગ કોઇને ખબર નથી.(બાબુભાઇ પટેલ)

*

એ પછી ટોરન્ટો પીઢ ગઝલકાર જ.મુહમ્મદઅલીવફારજૂ થયા હતા.તેમણે ત્રણ ગઝલો રજૂ કરી હતી.(1)લાજ રાખી છે (2) વસંતના (3) સાહિબા.

તેમની રચનાઓમાં રદીફ_કાફિયાની ચુસ્તી,ગઝ્લિયત,સહજ શબ્દ ચયન, અને શબ્દ સંયોજન તેમજ ગઝલ પરની એમની હથોટી કાબિલે દાદ હતી.શ્રોતાઓએ તેમને મન ભરીને માણ્યા હતા.પોતાની આગવી વેબ સાઈટ અને બ્લોગ દ્વારા શ્રી વફા ગઝલ ક્ષેત્રે અમેરિકાના ગુજરાતી સર્જકોમાં સારું એવું કોઠું કાઢી શક્યા છે.તેમના થોડા શેર માણી લઇએં.

આટલો તો હોય ઈંતેઝાર સાહિબા

કેટલો કરવો હતો કંઇ પ્યાર સાહિબા.

પ્રેમના તમ ખોરડે જીવન વીતી ગયું

છે ધરા પર કયાં કોઈ ઘરબાર સાહિબા.

આપણો મેળો હતો બસ ચાર આંખનો

આપણે ભરવો ય કયાં દરબાર સાહિબા.

************************

સળગી ગયાં માદક બધાં સપનાં વસંતનાં.

આ પાનખર લાવી જુઓ ડુસકાં વસંતનાં

ખંજર બની ફૂંકાય છે વિષાદનો પવન

કાતિલ હવા ભુંસે હવે પગલાં વસંતના

લાગે હવે પાછી કદી ફરશે ન ચમનમાં

ખંડેરમાં ધર્બિત થયાં હરણા વસંતના.

****

અમે નમતા નથી કો અન્યને હે વાહિદ ખુદા વંદા,

ખુદા સજદો કરી તુજને નમનની લાજ રાખી છે.

અમારા સમ વફા તમને, ન કો સાકી કદી મળશે

બધાંયે જામ ઉભરાવી ઇજનની લાજ રાખી છે.

(મુહમ્મદઅલી’વફા)

તે પછી શ્રી રાજેશ મેકવાન ઉભા થયા હતા.ગ્રહોના આધારે નિયિતિ વારોનાં નામ, અને જુદા જુદા દેશોમાં તત્સબંધી અંગીભુત માન્યતાઓ અને વારના અર્થ સબંધી મત મતાંતરો વિષયે સંશોધાનાત્મક વિશ્લેષણ કરતી તેમની ગદ્ય કૃતિ ,શૂષ્ક અની નીરસ એવા વિષયને રસમય અને રોચક બનાવીને એવી રીતે રજૂ કરી હતી કે કે શ્રોતાઓ તેને સુપેરે ઝીલી શક્યા હતા.

બીજા દૌરમાં પ્રો.સુમન અજમેરીએ સર્વજ્ઞ અને ઇશવરનું અસ્તિત્વ શીર્ષક હેઠળ અછાંદસ રચનાઓ રજૂ કરી હતી.

શબ્દસેતુના સંવાહક સભ્યોમાંના એક અને સતત સક્રિય એવા સદસ્ય શ્રી પ્રકાશ મોદીએ આભાર વિધિ કરી હતી.

શ્રી સુમન અજમેરીનો સંપર્ક એમના નિચેના સરનામે સાધી શકાય છે.

Pro. Suman Ajmeri C/o Amit Ajmeri

20323 Memorial pass Drive

KATY_TX_ 77450 (Houston) U.S.A.

Phone: 832-494-8351(Mobile)

Email: ajmerimeena@hotmail.com

 

SaluteIndia for M VafaClick the image To increase the size.

તુમ્હારી જુબાન થોડ઼ી હૈ….રાહત ઇન્દોરી

અગર ખિલાફ હૈ હોને દો જાન થોડ઼ી હૈ
યે સબ ધુઆ હૈ કોઈ આસમાન થોડ઼ી હૈ

લગેગી આગ તો આયેંગે ઘર કઈ જદ મેં
યહાઁ પે સિર્ફ હમારા મકાઁ થોડ઼ી હૈ

મૈ જાનતા હૂ કે દુશ્મન ભી કમ નહીં
લેકિન હમારી તરહ હથેલી પે જાન થોડ઼ી હૈ

હમારે મુહ સે જો નિકલે વહી સદાકત હૈ
હમારે મુહ મેં તુમ્હારી જુબાન થોડ઼ી હૈ

જો આજ સાહિબે મસનદ હૈ કલ નહીં હોંગે
કિરાયેદાર હૈ જાતી મકાઁ થોડ઼ી હૈ

સભી કા ખૂન હૈ શામિલ યહાઁ કી મિટટી મેં

કિસી કે બાપકા હિન્દોસ્તાં થોડી હૈ

 

Please click the following link to listen Rahat Indori reciting the Gazal.

https://www.facebook.com/photo.php?v=539069166205994&set=vb.417797404999838&type=2&theater

રસ્તા થઈ જશે…મનોજ ખંડેરિયા

એક ક્ષણના જો બે ફાંટા થઈ જશે,
આપણાં આ ચહેરા ખુલ્લા થઈ જશે.

ટોપલીમાં તેજ લઈ નીકળી પડો,
પાણીની વચ્ચેથી રસ્તાથઈ જશે.

તું પવનમાં આ ત્વચાને વહેતી કર,
પારદર્શક સાવ કાયા થઈ જશે.

આયનાની આ નદી સુકાતી રહી,
કેટલાં પ્રતિબિંબ કોરાં થઈ જશે.

શબ્દની આ તો સુરંગો જીવ લેણ,
પગ જરા મુકો તો ફુરચા થઈ જશે.

(સૌજન્ય:અટકળ પૃ.42)

Posted by: bazmewafa | 04/23/2014

ચાયવાલા: ગૌહર રઝા

ચાયવાલા: ગૌહર રઝા 

chaiwalaa

(માર્ચ23-2014)

ચાયવાલા

બહુત ફ઼ર્ક઼ હૈ યહ ચાયવાલા

 ઉન સે

 જો અપની જ઼િંદગી

 દૂસરોં કો ચાય પિલાતે ગુઝાર દેતે હૈં

 બહુત ફ઼ર્ક઼ હૈ યહ ચાયવાલા

 રામદીન, મૈકલ યા જ્ઞાની જી સે

 જો ભૂખે પેટ રહતે હૈં દિન ભર

 ઔર ટૂટે છપ્પર, યા પેડ઼ કી જડ઼ કે સહારે

 ચાય કે એક પ્યાલે સે કિસી કે માથે કી

 થકન મિટાતે હૈં

 ફ઼ૈક્ટરી કે ગેટ કે બાહર,

ઉસ નૌજવાન કા ગ઼મ દૂર કરતે હૈં

 જિસે અભી અભી નૌકરી સે નિકાલા ગયા હૈ

 યા કિસી રાહગીર કો સહી રાસ્તા બતાતે હૈં

 બહુત ફ઼ર્ક઼ હૈ યહ ચાયવાલા

 ઉન સે જો

 દેર ગએ, રાત કો અપને ઘર લૌટતે હૈં

 ચંદ સિક્કે સમેટે, ઉન ગુંડોં કી ગાલિયોં કે સાથ,

જો રોજ઼ જ઼બરદસ્તી ચાયપીતે હૈં,

ઔર બદલે મેં ધમકિયાઁ દેતે હૈં ,બહુત ફ઼ર્ક઼ હૈ યહ ચાયવાલા

 ઉસ સે

 જો ગલી કે નુક્કડ઼ પર બૂઢા હો ગયા

 ચાય પિલાતે પિલાતે,

જિસ કી બાર બાર ઔંટતી હુઇ ચાય ને

 પિછલે સાઠ સાલોં મેં

 હિન્દુસ્તાનિયત કે જ઼ાયક઼ે કો ઢાલા હૈ

 

બહુત ફ઼ર્ક઼ હૈ યહ ચાયવાલા

785_chaiwala_merabharosa

 રામદીન, મૈકલ યા જ્ઞાની જી સે

 યહ ચાયવાલા તો

 ઇન્સાનિયત, સભ્યતા, જમહૂરિયત,

અમન, શાન્તિ, એકતા કા

 ઈન્ધન બના કર, ભટ્ટી સુલગાતા હૈ

 યહ નૌજવાનોં સે નૌકરિયાઁ, કિસાનોં સે જ઼મીનેં

 ઔરતોં  સે ઇજ્ઝત છીનતા હૈ

 સંવિધાન કે પન્ને જલા કર

 રાજનીતિ કી ભટ્ટી પર

 ઇન્સાનોં કે લહૂ કી ચાય બનાતા હૈ

 બહુત ફ઼ર્ક઼ હૈ યહ ચાયવાલા

 ઇસ કે ચાયખ઼ાને પર બૈઠને વાલે

 ગુંડે ઔર પુલિસ મેં કોઇ ફ઼ર્ક઼ નહીં

 દોનોં, હી પૈર છૂતે હૈં ઇસકે

 હાઁ એક ફ઼ર્ક઼ હૈ, પુલિસ અફ઼સર

 ઔર ગુંડે આજ઼ાદ રહતે હૈં

 

બહુત ફ઼ર્ક઼ હૈ યહ ચાયવાલા

 યહ હર રાહગીર કો તરક઼્ક઼ી કે નામ પર

 ફાસીવાદ કા રાસ્તા બતાતા હૈ

 બહુત ફ઼ર્ક઼ હૈ યહ ચાયવાલા

 રામદીન, મૈકલ યા જ્ઞાની જી સે

 જિન કી ચાય સે ઉઠને વાલી ભાપ

 શાયરી કી જાન હૈ

મુઝે ડર હૈ

 કહીં નજ઼્મ કી ખેતિયાઁ સૂખ ન જાયેં

 ક્યોંકિ બહુત ફ઼ર્ક઼ હૈ યહ ચાયવાલા

 રામદીન, મૈકલ યા જ્ઞાની જી સે

 જ઼રા સોચો કિતની ભયાનક હોંગી

 ઇસકી ચાય સે સીંચી હુઇ કવિતાએઁ

 

સદભાવ પર્વ…અદમ ટંકારવી

You may write me down in History
With your bitter twisted lies
You may trod me in the very dirt
But still, like dust, I will rise.

        – Maya Angelou

શ્રી ચિંતકરાંજ
રાતે ચૂર્ણ ફાકી પોઢેલા
તેથી સવારે પેટ સાફ આવ્યું
શૌચાલયમાં કરાંજવાનો સમય બચ્યો
અને આરમ્ભાઈ
જાત વગરની જાતરા

શૌચાલયથી કાર્યાલય સુધીની કેડી
સ્વર્ણિમ
વાટે મહાકાય મંત્રીઆવાસ
એની કોલમો
એશોની હીરા જડિત ટોપી જેવી ઝળાં હળાં
દીવાલો પર વિચાર પુરૃષોનાં અમ્રુત વચનો
રસ્તાની બન્ને બાજુ
કોલમિયા ચોખાની સુગંધે લાળ ટપકાવતા
ટોળાં
ભોળાં
કરે પ્રબુધ્ધશ્રી નો જયકાર
રવિવારિયાં છાપાની પસ્તી વૃષ્ટિ

પેટ શુધ્ધિને ચિત્ત શુધ્ધિ માની
ચિંતક
મક્કમ ડગલે ગયા કોળા કાગળ સુધી
ચિંતવ્યુ:
લાવ,લખું સદભાવ ભર્યો લેખ
ઓદાર્યનો આલેખ
નહીં મીનમેખ
લલિત ગદ્યમાં
મંદ મતિ મદ્યમાં
સાર્થ જોડણીકોશ ઉઠામી શોધું
સદભાવ શબ્દનો પર્યાય
2002 ભૂલાય
ચહુદિશ સદ્સદ ગદ ગદ થાય

સાક્ષર શ્રી સા વાળું પ્રૃષ્ઠ ખોલવા મથે
ને આવે ‘ન’વાળું પૃષ્ઠ
ને તેમાં ન્યાત શબ્દ પછી આવે
ન્યાય
હવે શું થાય?
સુજ્ઞશ્રી મુંઝાય,ખિજાય,ધૂંધવાય,કિન્નાય,ગિન્નાય
ગુજરાતી કક્કામાં આવે ‘સ’ની પહેલાં ‘ન’
આવો અણઘડ કક્કો?
ત્યાં સંભળાય ટૌકો
આવું શીદને સાંખો?
સમરથ,
કક્કો બદલીનાંખો
‘ક’ની કનડગત કાઢો
બોલો:સ.ખ.ગ.ઘ
હઠાવો’ન’નું નડતર
કરો નવા કક્કાનું ઘડતર
ચડી છાપા-રે ડિંગડિંગ કરો
અંતે
તમારો કક્કો ખરો

 

(સૌજન્ય:ઓથાર 2002  પૃ.9,10,11)

 

તાનાશાહ આવી રહ્યા છે……….પ્રવીણ ગઢવી

Tanashahi

(સૌજન્ય:નિરીક્ષક 1એપ્રીલ 2014)

દિલનેય બેકરાર કર…..મરીઝ

એક છે તારી જિન્દગી એક પર નિસાર કર’
રૂપ બધામાં એક છે,પ્રેમ પણ એકવાર કર.

હું જો નહીં રહું અહીં તને જાણી કોઈ નહીં શકે,
હુંજ છું તારી આબરૂ,મારો બધે પ્રચાર કર.

તારીજ દેણ છે ખુદા મારી સમગ્ર જિંદગી,
મારું કશું જશે નહીં જ્યાં ચાહે ત્યાં પ્રહાર કર.

નિષ્ફળ જવાની છેવટે બેચેની તારી આંખની,
દર્શન જો એનીં જોઈએ દિલનેય બેકરાર કર.

શોચી રહ્યો છું કેટલા વર્ષોથી તારી યાદમાં,
નવરાશ જો તુજને મળે પળ ભર જરા વિચાર કર.

તારા જુલમથી હું થયો બરબાદ એનો ગમ નથી,
પસ્તાવો જે તને થયો એનો જરા એકરાર કર.

મર્યાદા દુશ્મનીમાં છે,શક્તિ મુજબની હોય છે,
કિંતુ ગજાથી પણ વધુ સૌને’મરીઝ’ પ્યારકર.

 

 

Tumvanhave

ખૂશબૂ જેસે લોગ મિલે અફસાને મેં…ગુલઝાર

ખૂશબૂ જેસે લોગ મિલે અફસાને મેં,
એક પુરાના ખત ખોલા અન્જાને મેં.

જાને કિસ કા જિકર થા ઉસ અફસાને મેં,
દરદ મુઝે લેતા હે જો દુહરાને મેં.

શામ કે સાએ બાલિશતોં સે નાપે હેં,
ચાંદ ને કિતની દેર લગાદી આને મેં.

રાત ગુજરતે શાયદ થોડા વકત લગે,
જરા સી ધૂપ ઉંડેલ મેરે પેમાને મેં.

દિલ પર દસતક દેને કોન આ નિકલા હે?
કિસ કી આહટ સુનતા હું વિરાને મેં.

 

Ahsan_Jafri_Hitendrabhai_Desai

<

નઝારોંસે ગુજર જા…..એહસાન જાફરી

ગાતી હુઈ લહરોંકે કિનારોં સે ગુજર જા,
હંસતી હુઈ દુનિયા કી બહારોંસે ગુજર જા.

જર્રોં સે ગુજર જા, તુ સિતાંરોંસે ગુજરા જા,
હર મૌજે બલા ખૈઝ કે ધારોં સે ગુજર જા.

ચલને કો ચલતાહૈ હર એક ફર્દ જહાં મેં,
ચલાતા હુઆ આફાક કે તારોં સે ગુજર જા

આસાન હૈ દામનકો ખિજાંઓસે બચાના,
ગુલપોશ હસીં મસ્ત નઝારોં સે ગુજર જા

ઇંસાંકે ખ્વાબોંકી યે તાબીર નહીં હૈ
જંગો જદલ ખૂનકે ધારોં સે ગુજર જા.

(કન્દીલ..45)

10155374_731631483543059_4359463489706121887_n

પ્રેટી ગર્લ…..જય ગજ્જર

“બહેન, આ ડ્રેસ તમને બહુ સારો લાગે છે. આ મારો મનપસંદ કલર છે.” રસોઈણ રમાએ આભાને કહ્યું.
આભાએ આંખ આડા કાન કર્યા. રમા સાથે ચર્ચા કરવી એને ગમતી નહોતી. એ ઘરની નોકરાણી હતી. શેઠાણી નહિ. પણ છેલ્લા કેટલાક સમયથી એ ઘરની માલકણ હોય એમ વર્તતી હતી.
એની આંખોના ઉલાળા પણ વધી ગયા હતા. કપડાં પણ ફેશનેબલ પહેરવા લાગી હતી. પતિપત્નીની ચર્ચા સાંભળવા કાન સાબદા કરતી.
એક દિવસ વિવેકબાબુએ આભાને કહેલું, “વાહ, આભા. યુ લુક પ્રેટી ઇન ધીસ ડ્રેસ!”
આભા મલકાઈને વિવેકબાબુની પાસે બેસી ગઈ હતી અને રમાના રસ વિષે કાનમાં કંઈક કહેલું.
રમાએ આભાની પ્રસંશાના શબ્દો સાંભળેલા, પણ એમણે કાનમાં શું કહેલું એની કલ્પના કરી શકી નહોતી.
બીજે દિવસે આભા જેવો જ ડ્રેસ પહેરીને એ આવી.
આભા અને રમા સાંભળે એમ વિવેકબાબુ મોટેથી બોલ્યા, “કાગડો કોયલ બનવા પ્રયાસ કરે પણ કોયલનો કંઠ ઓછો લાવી શકે!”
આભા ખડખડાટ હસેલી. પતિનો કહેવાનો મર્મ એ પામી ગઈ હતી. રમા પણ સાહેબના કટાક્ષનો અર્થ સમજી જતાં મનોમન ગુસ્સે ભરાઈ. વિવેકબાબુના શબ્દો એને નહોતા ગમ્યા. એને કલ્પનાય નહોતી કે સાહેબ આમ ઊતારી પાડશે. મોઢું ચડાવી જલદી જલદી રસોઈ કરી ચાલી ગઈ હતી.
બીજે દિવસે સાહેબ સાંભળે એમ બહેનને પૂછ્યું, “આજ સાહેબને ભાવતું રીંગણનું શાક બનાવું?”
“કેમ સાહેબને ખુશ કરવા છે?” ફરી એક ફટકો વાગ્યો.
રમા ચૂપ થઈ ગઈ. જો કે બહેન સામે દલીલ કરવાનું મન થયું.
“તમે જ કહેતાં હતાં કે સાહેબને રીંગણનું શાક બહુ ભાવે છે. એમાં મેં ખોટું શું કહ્યું?”
હોઠ પર આવેલા એ શબ્દો બહાર ન આવી શકયા. એ ગમ ખાઈ ગઈ.
બહેને વાતને જુદો જ વળાંક આપ્યો, “આજ સાહેબ ઘેર જમવાના નથી.”
“તો કયાં જમવાના છે?” પૂછવાનું મન થયું, પણ પૂછી ન શકી.
પળે પળે પાછી પડતી હતી એનું એને ભાન થયું. પોતે બહેન અને સાહેબને ઓળખવામાં થાપ ખાતી હતી એવું લાગ્યું. આમ તો મેટ્રિક પાસ હતી. એક વર્ષ કોલેજ પણ કરી હતી. પવનના પ્રેમમાં પણ પડી હતી. પુરુષને કેમ વશ કરવો એના દાવ પણ ખેલ્યા હતા. પણ પવનને પોતાની પાછળ પાગલ બનાવવામાં નિષ્ફળ નીવડી હતી. એની સાથે પ્રેમનો ડોળ કરી.રાધિકા સાથે પરણી ગયો હતો. એ દિવસે એને પવન પર જ નહિ, પુરુષજાત પર ખૂબ ખીજ ચડી હતી. પછી તો શિવશંકર પુરાણીએ ગોતી કાઢેલા પાસેના ગામના લાભશંકર સાથે મનેકમને એ પરણી ગઈ હતી.
લાભશંકર બાપદાદાનું ગોરપણું જાળવી ક્રિયાકાંડ અને પૂજાપાઠ કરતા. એક પછી એક બેનો વધારો થતાં મોંઘવારી નડી. રમાએ રોજે રોજ આંખ સામે રમતા રહેતા પતિની ઝંઝટમાંથી છૂટવા અને આવકનું સાધન ઊભું કરવા કામ શોધી કાઢ્યું. બેચાર ઘેર રસોઈ કરવા જવા લાગી. બહાર નીકળવાનું મળતાં રમાનું મન મલકી ઊઠ્યું -તન ડોલી ઊઠ્યું.
રસોડામાંથી કયારેક મેડી પરના સંવાદો કાન પર પડતા ત્યારે તો યુવાની ઉછાળા મારતી. જૂનો પ્રેમ અને પ્રેમલીલા યાદ આવી જતાં. આમે જયાં જયાં રસોઈ કરવા જતી એ બધાં ઘેર હજુ ખીલતી જુવાની હતી.
ડૉકટર કામેશ અને ડૉ. પ્રિયા ત્રણચાર વર્ષ પહેલાં જ પરણ્યાં હતાં. શેઠ ચંપકલાલ અને કમળાબહેન આધેડ વયનાં હતાં. પણ બહુ રંગીલાં હતાં. વિવેકબાબુ યુવાન પ્રોફેસર હતા. એમણે આભા સાથે પ્રેમલગ્ન કર્યા હતાં. બધે જ યૌવનને ખીલતું રાખે એવી જોડી હતી. એટલે બધે જ રંગીલી વાતો થતી તે રમાને કાને પડતાં મન કાબૂમાં ન રહેતાં ડોલી ઉઠતું.
એ બધાને ઘેર કયારેક ચકમક ઝરતાં. જો કે એ પછી જે રીસામણાંમનામણાં થતાં એ રમાની છૂપી આંખો અનાયાસે પણ જોઈ જતી. ઘેર જઈ એનો પ્રયોગ કરવા પ્રેરાતી. પણ ભકિતના રંગે રંગાયેલા પતિને ભજનોમાં બહુ રસ રહેતો અને ભજનો ગાતાં ગાતાં એમની આંખો મીંચાઈ જતી. એ સાથે જ રમાની આંખોના ઉલાળા અટકી જતા. ડહોળાયેલું મન ડાફેળો મારતું કોકની મેડીની બેડમાં પહોંચી જતું.
“બસ છોડો હવે, નીચે રમા આવી લાગે છે!”
“નીચે આવી છે ને… અહીં તો હું અને તું બે જ છીએ ને…”
રમાના કાન સરવા થતા. એકવાર તો દાળમાં મીઠું નાખવું જ ભૂલી ગઈ હતી.
આભાએ એને ધમકાવી કાઢી હતી.
“કેમ, આજ મગજ કયાં ગયું હતું?”
એ કંઈ જવાબ આપે એ પહેલાં સાહેબે બચાવ કરેલો, “ભૂલ થઈ જાય. હજુ તો છોકરમત છે ને!”
સાહેબ વહારે આવેલા એ એને ગમેલું. બસ ત્યારથી રંગીલા સાહેબ એને ગમવા લાગેલા. એમનામાં એને રસ પડવા લાગેલો. એમને ખુશ કરવા અને ખુશ જોવા એના ચેનચાળા વધતા જતા હતા.
ચબરાક આભાની એ જાણ બહાર નહોતું. પણ પોતાના પતિમાં એને બહુ વિશ્વાસ હતો. કયારેક મજાક કરતા પણ દિલના ચોખ્ખા હતા. એ સચ્ચાઈનો રણકો રમાની સમજમાં આવે એમ નહોતું. ઊંડે ઊંડે એને હતું કે કો’ક દિવસ એ સાહેબને પીગળાવી શકશે.
એ વિચારતી. ‘પુરુષજાત બધી સરખી.’ ડૉકટર કામેશ યાદ આવી જતા.
ડૉકટર કામેશનું દવાખાનું એમના ઘરમાં જ હતું. એમની ચેક અપ કેબિન પાસે જ કિચન હતું.
એ દિવસના શબ્દો હજુ ભૂલી નથી.
“વાહ, કેવાં સરસ બે સસલાં સોહી રહ્યાં છે!”
“તમેય તે શું સાહેબ આમ…”
“કેમ ખોટું કહું છું?”
આગળના શબ્દો સાંભળવા મન લલચાયું.
“સાહેબ, ગલીપચી થાય છે…”
“નથી ગમતું?”
“એવું નહિ… પણ…”
અને પછી શબ્દો નહોતા.. હલનચલનના માત્ર પડઘા હતા. રમાની કલ્પનાએ એના મનમાં આંધી જન્માવી.
દોડી જઈને કહેવાનું મન થયેલું, “તમે તો શું સાહેબ, ડૉકટર થઈને…”
એને પણ ગલીપચી થયેલી. પણ નાને મોઢે એવું ડહાપણ ના ડોળાય એટલી તો ગતાગમ હતી.
‘લાભશંકર ખરેખર ભોળા હશે કે એ પણ કયારેક કયાંક એકલતાનો લાભ લેતા હશે?’
એ આખી રાત ઊંઘ ન આવી. વારંવાર મન અને તન ડૉકટરની કેબિનમાં દોડી જતું. બીજે દિવસે રસોઈ કરવા ગઈ ત્યારે ડૉકટર એની સામે જોઈ હસેલા. એને એ ગમેલું. એ પણ હસી હતી.
‘કેવો ફૂટડો યુવાન છે…! પ્રોફેસર સાહેબ પણ કેવા રંગીલા છે…..! ચંપકલાલ શેઠ પણ આ ઉમરે બહુ ખીલે છે… એક મારો લાભશંકર જ ‘કોલ્ડ’ લાગે છે.
એવું નથી એ કોલ્ડ હોત તો બે ગલુડિયાં કયાંથી આવ્યાં હોત?
એ તો રમત રમતાંરમતાં પરિણામ આવી ગયું હશે!
જે રમતમાં મજા ન હોય, આનંદ ન હોય, ખુશી ન હોય… એવી રમતે શા કામની?
બે દિવસ પહેલાં પ્રોફેસર સાહેબને બંગલે કચરાંપોતાં કરવાવાળી લીના નહોતી આવી. આભાબહેને કહેલું, “આજ જરા અમારી બેડરૂમ સાફ કરી દઈશ?”
રમાને એ ગમેલું. ટેબલ લેમ્પ નીચે પડેલા ‘કામસૂત્ર’ પર નજર પડતાં આગળ પાછળ કોઈ નથી એની ખાતરી કરી પાનાં ફેરવ્યાં હતાં. જાતજાતનાં આસનો જોઈ છક થઈ ગઈ હતી.
બસ ત્યારથી વિચારોનું વૃંદાવન ઘેરાયેલું હતું. મનોભૂમિ પર રાધાકૃષ્ણની રાસલીલા ખેલાઈ રહી હતી. ઘણાબધા વિચારો ફરી ફરીને આવતા હતા.
હસતી હસતી પ્રોફેસર સાહેબને બંગલે આવી. બેલ માર્યો. સાહેબે આવી દરવાજો ખોલ્યો. સીધી કિચનમાં ગઈ. અંદરથી દરવાજો બંધ કરી કિચન પાસે આવી વિવેકબાબુએ કહ્યું, “આજે થેપલાં બનાવજે. આભા એના પિયર ગઈ છે. રાત્રે મોડી આવવાની છે. રસોઈ થઈ જાય પછી જતી વખતે બૂમ પાડજે. હું બારણું બંધ કરી જઈશ…”
રમાનું મન હરખી ઊઠ્યું. જલદી જલદી રસોઈ બનાવવા લાગી. રસોઈમાં ચિત્ત ચોટતું નહોતું. મનસાગર હેલે ચઢ્યું હતું. રંગીલાં દીવાસપનાં જોવા લાગી…
“આજ તો બસ… સાહેબ સાથેની તક…” એ ઘેલી બની. જાણે પૂરી પાગલ બની.
રસોઈ પૂરી થતાં એણે બૂમ ન પાડી. સીધી દાદરો ચઢી બેડરૂમ પાસે જઈને ઊભી રહી ગઈ. બારણે ટકોરા મારવા હાથ ઊંચો કર્યો. હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા. મન પરનો કાબૂ ગુમાવી બેઠી.
“હમણાં સાહેબ મને બેડમાં ખેંચી લેશે..” મીઠાં સપનાં સેવવા લાગી.
એકાએક બારણું ખૂલ્યું.
“રસોઈ પતી ગઈ રમા?” કોઈએ જાણે તંદ્રામાંથી જગાડી.
“હા સાહેબ. એ કહેવા જ આવી છું…”
“હું ઘરમાં એકલો જ છું એ જાણવા છતાં તું ઉપર આવી?”
“હા સાહેબ, કેમ તમારી તે કંઈ વળી બીક લાગતી હશે? તમે તો ભગવાનનું માણસ છો. આભાબહેન તમને કેટલો બધો પ્રેમ કરે છે!”
“હા, પ્રેટી ગર્લ, આભા તારાં રોજ વખાણ કરે છે. તારા જેવી બાઈ અમને ન મળે!”
રમા શરમાઈ ગઈ. મનના તરંગો શમી ગયા.
“હું જાઉં છું, સાાહેબ,” કહી પૂંઠ ફેરવી એના ઘર તરફ દોટ મૂકી..

(સૌજન્ય:શરદ,તારું ગુલાબ  પ્ર.23)

 

મુસ્લિમ શાસકોને જાણીજોઇને અસહિષ્ણુ અને ધર્માંધ ચીતરવામાં આવ્યા હતા — જ.કાત્જૂ

મહમૂદ ગઝનીના સોમનાથ પરના આક્રમણોને વધુમહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે જયારે ટીપુ સુલતાન દ્વારા ૧પ૬ હિંદુ મંદિરોને વાર્ષિક આર્થિક સહાય આપવામાંઆવતી હતી તે બાબતનો કયાંય ઊલ્લેખ નથી.

 નવી દિલ્હી, તા.૧૯સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ માર્કન્ડેય કાત્જૂએ હિંદુ-મુસ્લિમ વચ્ચે વધેલા તણાવ માટે મુસ્લિમ શાસકોને અસહિષ્ણુ અને ધર્માંધ ચિતરનારા ઇતિહાસના પુનર્લેખનને જવાબદાર ગણાવ્યુંછે. એવા ઘણા પુરાવા છે કે જે ઇતિહાસના આ પુનર્લેખનને ખોટું ઠરાવી શકે. તેમણે એમપણ જણાવ્યું હતું કે, ભારત એક બિનસાંપ્રદાયિક દેશ બની રહેશે.તેની બાંયધરી આપતી સંયુકત સંસ્કૃતિ અને ઊર્દૂ સંસ્કૃતિ ભારતીયોને એક જૂથ રાખતીહતી. ન્યાયમુર્તિ કાત્જૂએ જણાવ્યુંહતું કે, મુસ્લિમ શાસકો અંગેનું જુઠ્ઠાણું ફેલાવવાનો એજન્ડા બિ્રટિશ શાસકોએ ૧૮પ૭નાવિપ્લવ બાદ અમલમાં મુકયો હતો. તેના કારણે જ મહમૂદગઝનીના સોમનાથ પરના આક્રમણોને વધુ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે. જયારે ટીપુસુલતાન દ્વારા ૧પ૬ હિંદુ મંદિરોને વાર્ષિક આર્થિક સહાય આપવામાં આવતી હતી તે બાબતનો કયાંય ઊલ્લેખ નથી.એક સમારંભમાં ન્યાયમુર્તિ કાત્જૂએ બી.એન.પાંડે દ્વારાલિખિત પુસ્તકમાંથી ઊદાહરણ ટાંકીને દલીલો કરી હતી. ૧૯૭૭માં રાજયસભાના સાંસદોને કરેલા સંબોધનમાં ડો..પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે, એક ચોક્કસ નીતિ અંતર્ગત ભારતના ઇતિહાસને જુઠ્ઠાણાથી ભરીદેવામાં આવ્યો હતો. ઇતિહાસમાં એવી છાપ ઊભીકરવામાં આવી હતી કે ભારતીય ઇતિહાસનો મધ્યયુગીન સમયગાળો મુસ્લિમશાસકોના હદુઓ પરના અત્યાચારોથી ભરપૂર હતો અને હિંદુઓ ઇસ્લામિક શાસન તળે પીડા ભોગવતા હતા.

(સૌજન્ય: ગુજરત ટુડે 19એપ્રીલ2011)

વર્ષો વિત્યા—પ્રો.સુમન અજમેરી

 

પાગલ થવાની વાત ને વર્ષો વિત્યા,

આંખો મળ્યાની વાત ને વર્ષો વિત્યા.

 

તારી ગલીના ઝાંઝવે ટેરવા મહીં,

માળો કર્યાની વાત ને વર્ષો વિત્યા.

 

ચકવા ઉડાનો લેતું મન આ બાવરું,

ફીદા થયાની વાત ને વર્ષો વિત્યા.

 

નાઘેર લીલી જોઈ થાતું મન અવશ,

વરસી ગયાની વાત ને વર્ષો વિત્યા.

 

તે દિનથી ઝૂરું વીતી કેટલી સદી?

રૂપે ફનાની વાત ને વર્ષો વિત્યા

 

તાપસની જિદ સામે હિમાળો ઓગળે,

શિલા થયાની વાત ને વર્ષો વિત્યા

 (સૌજન્ય:ગઝલ:સંરચના અને છંદ વિધાનપુ.18)

ઓમાન(મધ્યપૂર્વન)ની શાનદાર મસ્જીદ-શેખ સુફિયાન સીદાત



જરા દૂરનો લેંડસ્કેપ

ઘણાં નજદીકનું દ્ર્શ્ય

 

રાત્રિની વિજળીના પ્રકાશમાં દીપી ઉઠતી નૂરાનિયત

 

ફૂટી ગયા—આઈ.ડી.બેકાર

 

footigaya 

Posted by: bazmewafa | 06/23/2008

મારી કમી મહેસુસ કર

મારી કમી મહેસુસ કર___(અંગ્રેજી કાવ્ય MiSs me_But let me goનો અનુવાદ,કવિ અજ્ઞાત)

 અંજલિ

મારી કમી મહેસુસ કર ___ પણ મને પ્રયાણ કરવા દે

જ્યારે હું મારા માર્ગના અંત સુધી પહોંચી ચૂક્યો છું

અને આ સૂર્ય પણ મારા માથે આથમી ચૂક્યો છે

આ ગમગીની ભરેલા ઓરડામાં હું કોઇ કર્મ કાંડ ઇચ્છતો નથી

એક આત્માની સ્વાતંત્ર્ય ની પ્રક્રિયા પર કેમ અશ્રૂ સારે છે

મારો શોક પાળજે, પણ બહુ લાંબા સમય માટે નહીં

અને તારા મસ્તકને  નીચું નમાવીશ નહીં

તે પ્રેમ ને સાંભરી લેજે ,જે આપણે ઉભયે એક સમયે માણ્યો

મારી ખોટ અનુભવજે __ પણ મને પ્રયાણ કરવા દે

કારણકે આ એક એવી યાત્રા છે ,જે આપાણે સૌએ  કરવાની છે ,

અને દરેકે એકલાંજ પ્રયાણ કરવાનું છે

અંતિમ ગૃહ પ્રતિના માર્ગ ના એક પગથિયા માટેના

મહા ભિનિષ્ક્રમણ નો આ એક ભાગ છે

જ્યારે તુ એકાંત અનુભવે ,હૃદય બેચેન થઇ જાય તો

  તે મિત્રો નો સહરો લે જેને આપણે પ્રિછીએ છીએં

અને તારી વેદનાને સતકાર્યો ના ભાર નીચે ધર્બી દે

 મારી કમી મહેસુસ કર __પણ મને પ્રયાણ કરવા દે.

 

મહાકવિ ઈકબાલ(અલ્લામાં ડો.સર મોહંમદ ઈકબાલ _બાર એટ લૉ_કેમ્બ્રીજયુની.ગ્રેટ બ્રિટન)
ખુદી અને ઈકબાલ_મોહંમદઅલી ભૈડુવફા
સારે જહાંસે અચ્છા હિંદોસ્તાં હમારા
હમ બુલબુલેં હૈ ઉસકી વો ગુલસિતાં હમારા.
ઉમ્રહા દર કાબઓ-બુતખના મી નાલીદ હયાત
તા ઝ બઝમેં ઈશ્ક યક દાનાએ રાઝ આયદ બરૂં.

(અલ્લામા ઈકબાલનો એક ફારસી શેર)અનુવાદ: જીંદગી વર્ષો સુધી કાબા અને બુતખાનામાં આક્રંદ કરતી રહી,કે જેથી પ્રેમની મહેફિલ મહીંથી રહસ્યોનો એકાદ માર્મિક બહાર તો આવે.

ખુદીકો કર બુલંદ ઈતના કે હર તકદીર સે પહેલે
ખુદા બંદેસે ખુદ પુછે બતા તેરી રજા કયા હૈ
?

ખુદીના પ્રખર ઉપાસક પૂર્વના મહાન કવિ ડૉ.ઈકબાલે પોતાના કાવ્યોમાં ખુદી વિશે એક વિશિષ્ટ દ્રષ્ટિકોણ આપ્યો છે.ઈકબાલની ખુદી આત્મ ગૌરવની ક્ષિતિજે,શિખરે વિહરેછે.એમના કથનની પ્રબળતા અને ચોટ અહંકારમય હોવાની આશંકા ઉપજાવે છે.પણ તે સત્ય નથી.એમાં આત્મ ગૌરવ અને ખુદ્દારીમાં વિનયની મહેક ભળેલી છે.જે ગર્વને ગૌરવથી છુટું પાડે છે.
ઉપરોકત શેરમાં ખુદા તાઅલા પોતાના બંદાને તેની રજા મંદી વિશે પૂછે ,એવું વિધાન આશ્ચર્ય કારક જરૂર લાગે.પરંતુ પહેલા મિસરામં એમણે શરત જણાવી દીધી કે જો બંદો પોતાની ખુદી બુલંદ કરીલે .અને તે કઈ રીતે?મનમાં અહંકાર રાખીને !નહીં .એનો ઉત્તર ઈકબાલ નીચેના શેરમાં આપતાં કહે છે કે_

અમલસે જિંદગી બનતી હૈ જન્નતભી જહન્ન્નમ ભી
યે ખાકી અપની ફિતરત મેં ન નૂરી હૈ ન નારી હૈ.

અહીં આપણને ઈકબાલની ખુદીની પ્રાપ્તિનાં સાધનોનો નિર્દેશ જાણવા મળેછે.અને સાથે વિનમ્રતાનું તાદશ દ્રષ્ટાંત.
ઈકબાલને મનુષ્યની શક્તિ પર ભારે વિશ્વાસ હતો.અને એમાનવજાતમાં રહેલી સુષુપ્ત ખુદ્દારીને જાણે જગાડવા કેમ મથતો હોય એમ એ કહે છે_

આશના અપની હકીકતસે હો તુ એ દહકાં જરા
દાના તુ
,ખેતીભી તુ, બારાંભી તુ, હાસિલભી તુ.

કિસાનોને ઉદ્દેશીને કહેછે કે,હે કિસાન તુ તારી હકિકતથી જ્ઞાત થા.સમજીલેકે બીજ પણ તુ છે, ખેતી પણ તું છે,વર્ષા પણ તુ છે,ને એનું ફળ પણ તુંજ છે.કેટલી ઉચ્ચ કક્ષાનું ચિંતન.અને ક્રાંતિની વિશિષ્ટ ચીનગારી દ્રષ્યમાન થાય છે. આગળ કહે છે:

કાંપતા હૈ દિલ તેરા અંદેશએ તુફાંસે કયા?
નાખુદાતુ
,બહરભી તુ,કશ્તી ભી તુ સાહિલ ભી તુ.

તારું હ્રદય તૂફાનનાં ભયથી કેમ થરથરે છે?શું તુ એનાથી અજ્ઞાત છે કે નાવિક પણ તુ છે,સમુદ્ર,નૌકા અને કિનારો પણ તુજ છે.(પછી ડર શાનો?) ખુદી અને ખુદ્દારી વિષે એમના કાવ્ય સંગ્રહોમાં સંખ્યાબંધ શેરો જોવા મળશે.નીચેના એક કાવ્યમાં થોડાક શેરોમાં ખુદી વિશે સીધો નિર્દેશ કરી ખુદીની વ્યાખ્ય આપેછે.

યહ મૌજે નફસ કયા હૈ એક તલવાર હૈ
ખુદી કયા હય
? તલવાર કી ધાર હૈ

.ખુદી કયા હૈ ? રાઝે દરુને હયાત
ખુદી કયા હૈ
? બેદારીએ કાયનાત.

ખુદી કા નશેમન તેરે દિલ મેં હૈ
ફલક જીસ તરહ આંખ કે તીલ મેં હૈ.

આ જિવનનું વહેણ તલવાર છે.અને ખુદી (આત્મ સન્માન) એ એની ધાર છે.ખુદી જિવનનો ગુપ્ત ભેદ છે.ખુદી એ સૃષ્ટિનું જાગરણ છે.ખુદીનું સ્થાન તારા હ્રદયમાં અંકિત છે.જેવી રીતે સમગ્ર આકાશ તારી આંખની કીકી માં સમાએલું છે.
સુંદર આરોપણ અને ખુમારી ભર્યા વલણ સાથે જિંદગી ને એક તલવારની ઉપમાં અર્પી
,અને ખુદી એ તલવારની ધાર.અને ધાર તલવાર માટે અનિવાર્ય છે.એના વગર તલવારની ઉપયોગિતા સાબિત થઈ શકતી નથી.
ઈકબાલે ખુદીના પ્રતીક તરીકે શાહીન(બાજ પક્ષી) પર પસંદગી ઉતારી છે.અને એવા સંકેત વાળા ઘણા શેરો એમના કાવ્ય સંગ્રહમાં અંકિત થયા છે.

નહીં હૈ તેરા નશેમન કસરે સુલતાનોં કી ગુંબદ પર
તુ શાહીં હૈ બસેરા કર પહાડોકી ચટાનો પર.

તારું નિવાસ્થાન(માળો) બાદશાહના મહેલોના ગુંબદો નથી,તું તો શાહ બાઝ છે, તારુંનિવાસ્થાન પહાડોની ઉંચી ચોટી છે.
આમાં સુફીપણાની ભાવના સાથે ,ખુમારી ભર્યા જિવનનો સંદેશ છે.
ખરેખર ઈકબાલે માનવ જાતિંને ખુદીનો માહાન પૈગામ આપ્યો.
(વ.સમાચાર માર્ચ 1967)

Posted inપરિચય_જીવન*કવન

 

 
 
 
 

 

 

10486957_10202716637731693_1253012787761089876_n

ઉર્દૂ ટી.વી.કેનેડા પરઉર્દૂ મુશાયેરા

સ્થાનિક ટી.વી.પર ટોરંટોકે સુવિખ્યાત શાયરોંકા “ઈદ મુશાયરા” નશ્ર(પ્રસારિત) હોગા.
ઈદ કે દિન(ચંદ્ર દર્શન પર આધારિત 28જુલાઈ2014 યા 29 જુલાઈ 2014)તીન બજે દિખાએ જાને વાલે મુશય્રે મેં 12 મકબૂલ ઔર માઅરૂફ શોઅરા શરીક.
ટોરન્ટો(ખબર નિગાર)સાલહાએ ગુજિસ્તાકી તરહ ઇસા સાલભી ઉર્દૂ કેનેડાકે સરબરાહ જનાબ તસ્લીમ ઇલાહી ૛ુલ્ફી અપને ચેનલ પર માહે રમજાન ઔર ઈદ્કી ખશૂશી નશ્રિયાત મેં દો ઘંટેકા ચૌદવાં સાલાના “ઈદ મુશાયરા”ભી નશ્ર હોગા.જો ખાસ ઈદ કે રોજ સે પહર 3 બજે સે 5 બજે તક રોજર્સ કેબલ ચેનલ 851 પર દિખાયા જાયેગા.ગુજિસ્તા રોજ ઇસ ઈદ મુશાયેરેકી રીકાર્ડેંગ ક્ઈ જા ચુકી હૈ.જિસમેં 12 મકબૂલ વ માઅરૂફ મકામી શોઅરા વ શાએરાને નિહાયત જોશો ખરોશ સે હિસ્સા લેકર અપના તાજા ઔર ખૂબ સુરત કલામ પેશ કિયા.ઈદ કે દિન નશ્ર હોને વાલા મુશાયેરા યકીઅના આપકેજૌક કી તસ્કીન રૂહકી બાલિદગી
ઔર રોજે સઈદકી ખુશિયાં દો ચંદ કર દેગા.
ઇસ પ્રોગ્રામકો ઇંટર નેટ પર sstv.ca પર ભી દેખા જા સકતા હૈ

Note: The respectable viewer of India ,Pakistan may go to internet if you do not have required cable ,and please watch on SSTV.CA and work out you time difference to Canada

Panth 001Panth2 001(સૌજન્ય:ઉજળો પંથ ઇમાનનો:..પ્ર.39-40)

Posted by: bazmewafa | 07/07/2014

બે ગઝલો….દિલીપ વ્યાસ

Ghazal 001

JamiaAkk 001

Older Posts »

Categories

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 435 other followers

%d bloggers like this: