Posted by: bazmewafa | 04/27/2017

‘કાફિયા’ની વિભાવના……..શકીલ કાદરી

‘કાફિયા’ની વિભાવના……..શકીલ કાદરી

 

 

ગુજરાતી ગઝલના વિવેચનક્ષેત્રે ‘કાફિયા’ની વિભાવનાનું પોતાની રીતે અર્થઘટન કરનારા ઓચ્છવલાલ કાંઈ ઓછાં નથી. ઉર્દૂ ‘કાફિયા’ અને ગુજરાતી ‘પ્રાસ’ સાવ ભિન્ન બાબતો છે… જો ગુજરાતી કવિતામાં બધી જ જગ્યાએ જે રીતે ‘પ્રાસ’ ગૂંથવામાં આવે છે, એ જ નિયમ ગુજરાતી ગઝલોમાં લાગુ પાડવામાં આવે તો ગુજરાતી ગઝલ કચ્ચરઘાણ થઈ જાય.. ‘ગુજરાતી ગઝલનું કાફિયાશાસ્ત્ર’ લખવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન ચિનુભાઈનું એક કાવ્ય ‘ઓચ્છવલાલ’ વાંચવામાં આવ્યું…

ઉર્દૂ કાફિયાશાસ્ત્રનો વિરોધ કરી ‘કાફિયા’ની ખોટી વિભાવના રજૂ કરનારા અને રા.વિ. પાઠક જેવા વિદ્વાનની પ્રત્યયો બાદ કરી પ્રાસ મેળવવાની વાતનો અસ્વીકાર કરી એમને ખોટા ઠેરવવાનો પ્રયાસ કરનાર અને ઉર્દૂનો નિષેધ કરીને પણ પ્રાસને બદલે ‘કાફિયા’ અને ‘રદીફ’ સંજ્ઞા સ્વીકારીને જ ચર્ચા કરનાર ‘ઓચ્છવલાલો’ને અર્પણ એ કાવ્યની આરંભની પંક્તિઓ……

 

“કહી ગયા છે ઓચ્છવલાલ

જે નરનારી ખાય બગાસું

એના મુખમાં આવી પડશે

એક પતાસું.

તે, ઓચ્છવલાલ કંઈ કવિ ન્હોતા

કે માત્ર પ્રાસ માટે જ

‘બગાસું’ની સાથે ‘પતાસું’

શબ્દ લાવ્યા હતા.

એ તો તર્કમય થઈ તર્કાતીત

એ તો શાસ્ત્રમય થઈ શાસ્ત્રાતીત

એ તો અક્ષરમય થઈ ને અર્થાતીત

સત્ય શોધવા એમને હવે યત્ન નથી કરવો પડતો.”

(‘ઓચ્છવલાલ’ કાવ્યની આરંભની પંક્તિઓ. કવિ: ચિનુ મોદી)

 

‘ઓચ્છવલાલો’ને ક્યાં ખબર હોય કે કાવ્યશાસ્ત્રમાં રૂઢિ જેવું પણ કંઈક હોય છે.

(courtesy:Facebook)

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: