Posted by: bazmewafa | 09/14/2014

મુનવ્વર રાના…… એક શખ્સિયત.. વિજેંદ્ર શર્મા કા આલેખ

મુનવ્વર રાના…… એક શખ્સિયત.. વિજેંદ્ર શર્મા કા આલેખ

મૌલા યે તમન્ના હૈ કી જબ જાન સે જાઊં
જિસ શાન સે આયા હૂઁ ઉસી શાન સે જાઊં
સર્દી કી વો એક કંપકંપાતી રાત થી ઉર્દૂ અકાદમી,દિલ્લી ને ગણતંત્ર દિવસ કે ઉપલક્ષ મેં એક મુશાયરે કા આયોજન કિયા થા જગહ થી દિલ્લી કા તાલ-કટોરા ઇંડોર સ્ટેડિયમ ૤ જહાઁ તક મુઝે યાદ હૈ 24 જનવરી2003 કા દિન થા ઔર મુશાયરે કી નિઝામત કર રહે થે જનાબ મલિકઝાદા ‘મંઝૂર ‘ ઉન્હોંને એક નામ પુકારા કિ અબ મૈં જ઼હમતે – સુખન દે રહા હૂઁ કલકત્તે સે તશરીફ લાયે જનાબે – મુનવ્વર રાના કો૤ પૂરા હાલ તાલિયોં સે ગૂઁજ ઉઠા૤ મૈંને નામ તો સુના થા પર ઉનકે ક઼લામ સે વાકિફ઼ ન થા ૤ બડ઼ી- બડ઼ી આંખોં વાલા એક રૌબીલા ચેહરા માઇક કે સામને આયા જૈસા નામ વૈસા મુનવ્વર ચેહરા ઔર ઉન્હોંને બિના કિસી તમહીદ (ભૂમિકા ) કે એક મતલા સુનાયા:–
બસ ઇતની બાત પે ઉસને હમેં ‘બલવાઈ’ લિખા હૈ
હમારે ઘર કે એક બર્તન પર આઈએસઆઈ લિખા હૈ
મતલા સુનતે હી ફિર એકબાર પૂરા હાલ વાહ- વાહ સે ગૂઁજ ગયા ,મુઝે લગા કિ મૈંને આજ તક જો શાયરી સુની થી વો સબ ઇસ મતલે કે આગે ફીકી થી ૤ ઇસકે બાદ ઉન્હોંને અપની એક ગઝલ સુનાઈ જિસે સુનને કે બાદ તો મૈં ઉનકા મુરીદ હો ગયા ઉસ ગઝલકા મતલા ઔર એક શેર યૂઁ થા …
મુહબ્બત કરને વાલા જ઼િન્દગી ભર કુછ નહીં કહતા
કે દરિયા શૌર કરતા હૈ, સમન્દર કુછ નહીં કહતા
તો ક્યા મજબૂરિયાં બેજાન ચીજેં ભી સમઝતી હૈં
ગલે સે જબ ઉતરતા હૈ તો ઝેવર કુછ નહીં કહતા
ઇસકે બાદ ઉન્હોંને એક દો ગ઼જ઼લેં ઔર સુનાઈ ઔર અપની જગહ લે લી સચ મેં શાયરી કે એક નએ રંગ સે ઉસ દિન મૈં રુ-બરુ હુઆ થા , ઉનકે એક-એક મિસરે પે સચ મેં સન્ન હો ગયા ૤ મૈંને દેખા કિ મુનવ્વર સાહેબ પીછે કી તરફ઼ ગયે હૈ ,મૈં ભી ઉનસે મિલને કે લિએ ગયા દરઅસલ મુનવ્વર સાહેબ સિગરેટ કા કશ લેને મંચ કે પીછે આયે થે દુઆ – સલામ કે તકલ્લુફ઼ કે બાદ મૈંને કહા કિ હુજ઼ૂર યે શેર જરા ખુલા નહીં અગર આપ ઇસકી વજાહત કર દેં તો બડ઼ી મેહરબાની હોગી ઉન્હોંને કહા કહિયે ,મૈંને શેર સુનાયા “તો ક્યા મજબૂરિયાં બેજાન ચીઝેંભી સમઝતી હૈં /ગલે સે જબ ઉતરતા હૈ તો ઝેવર કુછ નહીં કહતા”
ઉન્હોંને કહા કિ જબ આપ કિસી કો કોઈ ચીજ઼ દિલાતે હૈ યા જર્૛ કરિએ અપની બીવી કો આપ કોઈ ચેન દિલાતે હૈ તો વો ઝેવર ખુદ બઢ ચઢ઼ કે બોલતા હૈ કિ મુઝે કિસી ને પહના હૈ૤ મગર કિસી મજબૂરી મેં જબ વહી ચેન બિકતી હૈ તો ઝેવર ચુપ –ચાપ બિક જાતા હૈ યાનિ જો મજબૂરી હોતી હૈ ઉસે બેજાન ચીઝેંભી સમઝતી હૈ યહી મફ઼હૂમ હૈ ઇસ શેર કા ઇતના સુનના થા કિ મેરી આઁખે નમ હો ગઈ ઔર ઉસદિન સે મૈં મુનવ્વર સાહેબ કા મુરીદ હો ગયા ૤ શાયરી ઐસે મૌજૂ પે ભી હો સકતી હૈ મૈંને જ઼િન્દગી મેં પહલી મરતબા દેખા,સુના ઔર મહસૂસ કિયા૤
મુનવ્વર રાના કા જન્મ સઈ નદી કે કિનારે બસે તારીખ઼ી શહર રાયબરેલી (ઉતર પ્રદેશ ) મેં 26 નવમ્બર, 1952 મેં હુઆ ૤ ઇનકે બુ૛ુર્ગ બરસોં સે વહાઁ મદરસે મેં પઢ઼ાને કા કામ કરતે થે મગર જબ મુલ્ક કા બઁટવારા હુઆ તબ મુનવ્વર સાહેબ કે દાદા – દાદી પકિસ્તાન ચલે ગયે ઔર મુનવ્વર સાહેબ કે અબ્બૂ મરહૂમ સૈયદ અનવર અલી અપની જ઼મીં સે મુહબ્બત કે ચક્કર મેં પકિસ્તાન નહીં ગયે ૤ હાલાત્ ને ઉનકે હાથ મેં ટ્રક કા સ્ટેરિંગ થમા દિયા ઔર ઇનકી માઁ મજદૂરી કરને લગી અચ્છા ભલા પરિવાર મુલ્ક કેટુકડ઼ે હોને કે બાદ ૚ુરબત કી ચાદ્દર મેં લિપટ ગયા ૤હાલાત્ ને મુનવ્વર રાના કો બચપન મેં હી જવાન કર દિયા ૤મુનવ્વર સાહેબ ને કહીં લિખા હૈ કિ મેરે અબ્બૂ ટ્રક ચલાકે થક જાતે થે ઉન્હેં નીંદ આતી થી ઔર મુમકિન હૈ ઉન્હોંને બહુત સે ૙્વાબ દેખેં હો ,અમ્મી સે નીંદ કૌસોં દૂર થી લિહાજ઼ા અમ્મી ને કભી ૙્વાબ નહીં દેખે૤ મુનવ્વર સાહેબ કે વાલિદ ને 1964 મેં અપના ટ્રાંસપોર્ટ કા છોટા સા કારોબાર કલકત્તે મેં શુરૂ કિયા ઔર 1968 મેં મુનવ્વર સાહેબ ભી અબ્બૂ કે પાસ રાયબરેલી સે કલકત્તે આ ગયે ૤ મુનવ્વર સાહેબ ને કલકત્તા કે મોહમ્મદ જાન સ્કૂલ સે હાયર સેકેંડરી ઔર ઉમેશ ચન્દ્ર કાલેજ સે બી.કૉમ.કિયા ૤ઇનકે અબ્બૂ શાયરી કે શૌકીન થે સો શાયરી કી તરફ઼ ઝુકાવ વાજ઼િબ થા મુનવ્વર સાહેબ કે વાલિદ નહીં ચાહતે થે કિ વે શાયર બને પર તક઼દીર કે લિખે કો કૌન ટાલ સકતા હૈ જદીદ (આધુનિક ) શાયરી કો નયા ઝાવિયા જો મિલના થા , ગઝલ જો મૈખાને સે કભી બાહર નહીં નિકલી થી , જો કોઠોં સે કભી નીચે નહીં ઉતરી થી ,મહબૂબ કે ગેસુઓં મેં ઉલઝી ગઝલ કો નયા આયામ જો મિલના થા ૤ મુનવ્વર ન ચાહતે હુએ ભી શાયર હો ગયે,શુરૂઆતી દિનોં મેં વે પ્રો. એઝા૛ અફ઼જ઼લ સાહેબ સે કલકત્તે મેં ઇસ્લાહ લેતે થે ઔર ઉનકા તખ઼લ્લુસ થા ‘ આતિશ’ યાની ક઼લમીનામ થા મુનવ્વર અલી’આતિશ’ ૤ બાદ મેં લખનઊ મેં ઉનકી મુલા૘ાત વાલી આસી સાહેબ સે હુઈ જો મુનવ્વર રાના કે બાકાયદા ઉસ્તાદ હુએ ૤ મુનવ્વર અલી”આતિશ”કો નયા નામ મુનવ્વર રાના ઉનકે ઉસ્તાદ વાલી આસી ને હી દિયા ૤
ફિલહાલ મુનવ્વર સાહેબ કા અપના ટ્રાંસપોર્ટ કા બહુત બ૜ા કારોબાર કોલકત્તા મેં હૈ ઔર વે ૙ુદ આજકલ લખનઊ મેં રહ રહે હૈ૤પિછલે સાલ નવમ્બર મહીને મેં ઉનકે ઘુટનોં કા ઓપરેશન ઇંદૌર મેં હુઆ ઉસકે બાદ ઉનકે ઘુટને કઈ બાર ખુલે અભી ભી ઉનકા ઇલા૛ એમ્સ દિલ્લી મેં ચલ રહા હૈ૤
ઇસમેં કોઈ શક઼ નહીં કિ મુનવ્વર રાના ને શાયરી કી રિવાયત સે હટકર શે’ર કહેં હૈં૤ ઉનકા માનના હૈ કિ ગઝલ કે માની મહબૂબ સે ગુફ્તગૂ કરના હૈ ,તુલસી કે મહબૂબ રામ થે ઔર મૈં અપની માઁ કોઅપના મહબૂબ માનતા હૂઁ ૤ માઁ પર કહે ઉનકે શે’ર પૂરી દુનિયા મેં મક઼બૂલ હૈ :—–
ચલતી – ફિરતી હુઈ આઁખોં મેં અજાઁ દેખી હૈ
મૈંને જન્નત તો નહીં દેખી હૈ, માઁ દેખી હૈ
તેરે દામન મેં સિતારે હૈં તો હોંગે ઐ ફ઼લક
મુઝકો અપની માઁ કી મૈલી ઓઢ઼ની અચ્છી લગી
બુલંદિયોં કા બડ઼ે સે બડા નિશાન છુઆ
ઉઠાયા ગોદ મેં માઁ ને તો આસમાન છુઆ
યે ઐસા કર્જહૈ જો મૈં અદા કર હી નહીં સકતા
મૈં જબ તક ઘર ન લૌટૂં મેરી માઁ સજદે મેં રહતી હૈ
જબ ભી કશ્તી મેરી સૈલાબ મેં આ જાતી હૈ
માઁ દુઆ કરતી હુઈ ખ્વાબ મેં આ જાતી હૈ
‘મુનવ્વર’ માઁ કે આગે કભી ખુલકર નહીં રોના
જહાઁ બુનિયાદ હો ઇતની નમી અચ્છી નહીં હોતી
કિસી કો ઘર મિલા હિસ્સે મેં યા કોઈ દુકાઁ આયી
મૈં ઘર મેં સબ સે છોટા થા મેરે હિસ્સે મેં માઁ આયી
મૈંને રોતે હુએ પોંછે થે કિસી દિન આંસૂ
મુદ્દતોં નહીં ધોયા માઁ ને દુપટ્ટા અપના
મુનવ્વર રાના કી શાયરી મેં મહબૂબ કી જુલ્ફેં ,મૈખાને કા મં૛ર , સાકી-ઓ- પૈમાના ઔર હુસ્ન કી તારીફ તો નજર નહીં આતી પર મુનવ્વર સાહેબ ને માઁ , બેટી, બચપન, રિશ્તોં કી નાજ઼ુકી ,૚ગુરબત,વતન ,ઘર- આઁગન ઔર જ઼િન્દગી કે તમામ રંગોં પે શાયરી કી હૈ ૤ ઉનકે યે અશઆર ઇસ બાત કી તસ્દીક કરતે હૈ ૤
ગઝલવો સિન્ફ઼ એ નાજ઼ુક હૈ જિસે અપની રફ઼ાક઼ત સે
વો મહબૂબા બના લેતા હૈ, મૈં બેટી બનાતા હૂઁ
****
સમઝોતોં કી ભીડ઼ -ભાડ઼ મેં સબસે રિશ્તા ટૂટ ગયા
ઇતને ઘુટને ટેકે હમને આખ઼િર ઘુટના ટૂટ ગયા
****
હમ સાયાદાર પેડ઼ જમાને કે કામ આયે
જબ સૂખને લગે તો જલાને કે કામ આયે
તલવાર કી મયાન કભી ફેંકના નહીં
મુમકિન હૈ, દુશ્મનોં કો ડરાને કે કામ આયે
****
શક્કર ફિરકાપરસ્તી કી તરહ રહતી હૈ નસ્લોં તક
યે બિમારી કરેલે ઔર જામુન સે નહીં જાતી
*****
સો જાતે હૈ ફુટપાથ પે અખ઼બાર બિછાકર
મજ઼દૂર કભી નીંદ કી ગોલી નહીં ખાતે
****
જિઝાં મેં ઘોલ દી હૈ નફરતેં અહલ એ સિયાસત ને
મગર પાની કુઁએ કા આજ તક મીઠા નિકલતા હૈ
****
બિછડ઼ના ઉસકી ખ્વાહિશ થી, ન મેરી આરઝૂ લેકિન
જરા-સી ઝિદ ને આઁગન કા બઁટવારા કરાયા હૈ
****
ઉમ્ર ભર સાંપ સે શર્મિન્દા રહે યે સુન કર
જબ સે ઇન્સાન કો કાટા હૈ ફન દુખતા હૈ
****
યે દેખ કર પતંગે ભી હૈરાન હો ગઈ
અબ તો છતેં ભી હિન્દૂ – મુસલમાં હો ગઈ
****
જ઼િન્દગી સે હર ખ઼ુશી અબ ગ઼ૈર હાજિર હો ગયી
ઇક શક્કર હોના થી બાકી વો ભી આખ઼િર હો ગયી
***
બદન મેં દૌડ઼તા સારા લહૂ ઈમાન વાલા હૈ
મગર ઝાલિમ સમઝતા હૈ કિ પાકિસ્તાન વાલા હૈ
****
હમારે ફ઼ન કિ બદૌલત હમે તલાશ કરે
મઝા તો જબ હૈ કિ શોહરત હમે તલાશ કરે
મુનવ્વર રાના કી શાયરી મેં જો સબસે અહમ બાત હૈ કિ વે કાફ઼િયે ભી રિવાયત સે હટકર ઇસ્તેમાલ કરતે હૈ જૈસે:-
દુનિયા સલૂક કરતી હૈ હલવાઈ કી તરહ
તુમ ભી ઉતારે જાઓગે મલાઈ કી તરહ
માઁ બાપ મુફલિસોં કી તરહ દેખતે હૈં બસ
કદ બેટિયોં કે બઢ઼તે હૈં મહંગાઈ કી તરહ
હમ ચાહતે હૈં રક્ખે હમેં ભી જમાના યાદ
ગાલિબ કે શેર તુલસી કી ચૌપાઈ કી તરહ
હમસે હમારી પિછલી કહાની ન પૂછિએ
હમ ખુદ ઉધડ઼ને લગતે હૈં તુરપાઈ કી તરહ
મુનવ્વર રાના સહી માયનોં મેં કલન્દર શાયર હૈ,ઉનકે યે મિસરે ઇસકી પુરજ઼ોર ગવાહી દેતે હૈ :-
યે દરવેશોં કિ બસ્તી હૈ યહાઁ ઐસા નહીં હોગા
લિબાસ ઐ જ઼િન્દગી ફટ જાએગા મૈલા નહીં હોગા
****
જાઓ, જાકર કિસી દરવેશ કી અજ઼મત દેખો
તાજ પહને હુએ પૈરોં મેં પડે રહતે હૈ
****
કલન્દર સંગેમરમર કે મકાનોં મેં નહીં મિલતા
મૈં અસલી ઘી હૂઁ ,બનિએ કી દુકાનોં મેં નહીં મિલતા
***
ચલે સરહદ કી જાનિબ ઔર છાતી ખોલ દી હમને
બઢ઼ાને પર પતંગ આએ તો ચરખી ખોલ દી હમને
પડ઼ા રહને દો અપને બોરિયેપર હમ ફકીરોં કો
ફટી રહ જાયેંગી આઁખે જો મુટ્ઠી ખોલ દી હમને
મુનવ્વર રાના ને દેશ કે વિભાજન કા દર્દ ઝેલા હૈ ઉનકાપૂરા પરિવાર ઉસ વક઼્ત પાકિસ્તાન ચલા ગયા ઇસ દર્દ કો ઉન્હોંને અપની નઈ પ્રકાશિત કિતાબ મુહાજિરનામા મેં બયાન કિયા હૈ એક હીરદીફ઼ કાજિયે પે ઉન્હોંને તકરીબન500 શેર કહે હૈં ૤ દરઅસલ મુહાજિરનામા ઉન લોગોં કા દર્દ હૈ જો ઉસ વક઼્ત હિંદુસ્તાન છો૜કર પાક ચલે ગયે થે ઔર મુહાજિરનામા મુહાજિરોં કી જાનિબ સે હુકૂમતે પાક કો એક કરારા જવાબ ભી હૈ ૤ મુહાજિરનામા મેં સે કુછ અશઆર :-
મુહાજિર હૈ મગર હમ એક દુનિયા છોડ આયે હૈં
તુમ્હારે પાસ જિતના હૈ હમ ઉતના છોડ આયે હૈં
વુજૂ કરને કો જબ ભી બૈઠતે હૈ યાદ આતા હૈ
કિ હમ ઉજલત મેં જમુના કા કિનારા છોડ આયે હૈં
તયમ્મુમ કે લિએ મિટ્ટી ભલા કિસ મુંહ સે હમ ઢૂંઢેં
કિ હમ શફ્ફાક઼ ગંગા કા કિનારા છોડ આયે હૈં
હમેં તારીખ઼ ભી ઇક ખાન – ઐ- મુજરિમ મેં રખેગી
ગલે મસ્જિદ સે મિલતા એક શિવાલા છોડ આયે હૈં
યે ખુદગર્૛ી કા જ૛્બા આજ તક હમકો રુલાતા હૈ
કિ હમ બેટે તો લે આયે ભતીજા છોડ આયે હૈં
ન જાને કિતને ચેહરોં કો ધુંઆ કરકે ચલે આયે
ન જાને કિતની આંખોં કો છલકતા છોડ આયે હૈં
ગલે મિલતી હુઈ નદિયાઁ ગલે મિલતે હુએ મજહબ,
ઇલાહાબાદ મેં કૈસા નાઝારા છોડ આએ હૈં
શકર ઇસ જિસ્મ સે ખિલવાડ઼ કરના કૈસે છોડેગી કે
હમ જામુન કે પેડોંકો અકેલા છોડ આએ હૈં
અભી તક મુનવ્વર રાના કી યે કિતાબેં મંજ઼રે-આમ પે આ ચુકી હૈ:-
નીમ કે ફૂલ, કહો જ઼િલ્લે ઇલાહી સે,બગ઼ૈર નક્શે કા મકાન, સફેદ જંગલી કબૂતર ,ગઝલ ગાઁવ, મૌર પાઁવ, પીપલ છાઁવ, સબ ઉસકે લિએ ,
બદન સરાય ,માઁ ,ઘર અકેલા હો ગયા , ચેહરે યાદ રહતે હૈ, ફિર કબીર ,મુનવ્વર રાના કી સૌ ગ઼જ઼લેં ,જંગલી ફૂલ ,નએ મૌસમ કે ફૂલ ઔર મુહાજિરનામા ૤
ફિલહાલ મુનવ્વર રાના સાહેબ અપની ઘુટનોં કી બીમારી સે જૂઝ રહે હૈં ,પિછલે દિનોં ઉન્હેં અસ્પતાલ મેં બહુત રહના પડ઼ા વહાઁ ઉન્હોંને એક ગઝલકહી ઉસી કા એક મતલા ઔર એક શે’ર :-
મૌલા યે તમન્ના હૈ કી જબ જાન સે જાઊં
જિસ શાન સે આયા હૂઁ ઉસી શાન સે જાઊં
ક્યા સૂખે હુએ ફૂલ કી ક઼િસ્મત કા ભરોસા
માલૂમ નહીં કબ તેરે ગુલદાન સે જાઊં
લિખને કો તો મુનવ્વર રાના કી શખ્સીયત ઔર ઉનકે ક઼લામ પે હઝારોં સજે લિખે જા સકતે હૈ આખ઼િર મેં ઉન્હીં કે એક શે’ર કે સાથ અપના યે આલેખ ખ઼ત્મ કરતા હૂઁ..
જાને અબ કિતના સફ઼ર બાકીબચા હૈ ઉમ્ર કા
જ઼િન્દગી ઉબલે હુએ ખાને તલક તો આ ગયી

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: