Posted by: bazmewafa | 06/22/2012

ગઝલ કી મહફિલ કો સૂના કર ગયે મેહદી હસન–અંદલીબ અખ્તર

ગઝલ કી મહફિલ કો સૂના કર ગયે મેહદી હસન–અંદલીબ અખ્તર

નઈ દિલ્લી૤

મોહબ્બત કરને વાલે કમ ન હોંગે, તેરી મહફિલ મેં લેકિન હમ ન હોંગે
બર્રેસગીર કે માયાનાજ ગુલૂકાર મેહદી હસન જો અપને દિલ કો છૂ લેને વાલે નગમોં કી બદૌલત કરોડ઼ોં દિલ કી ધડ઼કન બન ગયે થે આજ ભલે હી ઇસ દુનિયા મેં ન હો લેકિન ઉનકી આવાજ કા જાદૂ હમેશા જિન્દા રહેગા ઔર આને વાલી નસ્લે ભી ઉનકે દર્દ ભરે નગમોં સે લુત્ફ અંદોજ હોતી રહેંગી૤ ઉનકી મૌત ને સિર્ફ ઉનકા જસ્દ-એ-ખાકી હમસે છીના હૈ૤ ઉનકી લાજવાબ આવાજ હમેશા જિન્દા રહેગી૤
જિન્દગી મેં તો સભી પ્યાર કિયા કરતે હૈં,
મૈં તો મર કર ભી મેરી જાન તુઝે ચાહૂંગા૤
મેહદી હસન ગજલ કે શહંશાહ થે ઔર ઉન્હોંને ગજલ ગાયકી કો એક નયી પહચાન દી ઔર ઇસ વક્ત કિસી મેં ઇતની તાકત નહીં હૈ કિ વહ ગજલ ગાયકી મેં ઇતના કુછ ઇજાફા કર સકે જો ઉન્હોંને કિયા હૈ૤ મેહદી હસન કી ગજલ ગાયકી મેં ન સિર્ફ રાગોં કે સહી ઇસ્તેમાલ કા હુનર થા બલ્કિ ખાસ અંદાજ મેં લફ્જોં કી અદાયગી કે જરિએ સુનને વાલોં તક ગજલ કી રૂહ પહુંચાને કી કોશિશ ભી દિખાઈ દેતી હૈ૤ ઉનકી આવાજ કી ધમક ઔર ગહરાઈ ગજલ કો રૂહાની મરતબા અદા કરતી હૈ૤ કિસ ઉતાર ચઢ઼ાવ મેં કહને સે બાત કા અસર હોગા ઇસકા ઉન્હેં ગહરા શઊર થા૤ વહ ધૂ્રપદ ઔર ખ્યાલ કે સાથ જિસ ઢંગ સે રાજસ્થાની ઔર પંજાબી લોક ધુનોં કો બિલકુલ ફિતરી અંદાજ મેં મિલાને કા હુનર રખતે થે૤ ઇસસે હર બાર ગજલે અલગ રંગ કે સાથ ઉભરતી થીં૤ અપની મેહનત ઔર મુસલસલ રિયાજ સે વહ ગજલ ગાયકી કો ઇતની બુલંદી તક લે ગયે જહાં પહુંચના આજ ભી બહુત સારે ગુલૂકારોં કે લિએ એક ચૈલેંજ હૈ૤ ફૈજ અહમદ ફૈજ, નાસિર કાજમી ઔર અહમદ ફરાજ વગૈરહ કી બેપનાહ અવામી મકબૂલિયત કી એક બડ઼ી વજહ મેહદી હસન ભી થે૤ ફૈજ અહમદ ફૈજ જહાં જાતે લોગ ઉનસે ફરમાઇશ કરતે કિ મેહદી હસન કી ગજલ સુનાઇએ ઔર ફૈજ મુસ્કુરાતે હુએ કહતે ‘જી મૈં મેહદી હસન કી હી ગજલ પઢ઼ રહા હૂં’૤
શહંશાહે ગજલ મેહદી હસન લમ્બી બીમારી કે બાદ તેરહ જૂન કી દોપહર કરાચી કે આગા ખાન અસ્પતાલ મેં ઇંતકાલ કર ગયે૤ ઉનકી ઉમ્ર પચ્ચાસી બરસ થી૤ વો ફાલિજ કે મર્જ મેં મુબ્તલા થે ઔર પિછલે કઈ બરસોં સે વહ સીને ઔર ફેફડ઼ોં કે મુખ્તલિફ મર્જ મેં ભી મુબ્તલા ચલે આ રહે થે૤ તેરહ જૂન કી સુબહ સાઢ઼ે નૌ બજે કે કરીબ ઉનકી તબિયત અચાનક બિગડ઼ના શુરૂ હુઈ ઔર બારહ બજકર પન્દ્રહ મિનટ પર ઉનકા ઇંતકાલ હો ગયા૤ મેહદી હસન કો પન્દ્રહ દિન પહલે અસ્પતાલ મેં દોબારા દાખિલ કિયા ગયા થા ઔર પાંચ દિન પહલે ઉનકી તબિયત મેં બેહતરી આઈ જિસકે બાદ ઘર વાલોં સે બાત ભી કી થી૤ અસ્સી કી દહાઈ મેં બીમારી કી વજહ સે મેહદી હસન ને ગુલૂકારી કા સિલસિલા તર્ક કર દિયા થા૤ લેકિન સેહત બહાલ હોને કે બાદ ઉન્હોંને લતા મંગેશકર કે સાથ ‘તેરા મિલના…’ ગાયા૤ જો અક્ટૂબર દો હજાર દસ મેં સરહદેં એલબમ મેં જારી કિયા ગયા૤ સમઝા જાતા હૈ કિ યહ ઉનકા આખિરી નગમા થા૤ મેહદી હસન કે ઇંતકાલ કે સાથ ગજલ ગાયકી કા સુનહરી દૌર ખત્મ હો ગયા૤ પિછલે મહીને રાજસ્થાન કે વજીર-એ-આલા અશોક ગહલોત ને ફારેન મિનિસ્ટર એસ.એમ. કૃષ્ણા સે દરખ્વાસ્ત કી થી કિ મેહદી હસન ઔર ઉનકે ઘર વાલોં કો હિન્દુસ્તાન આને કે લિએ વીજા દિયા જાએ૤ રાજસ્થાન સરકાર ને ઉનકા ઇલાજ સરકારી ખર્ચ પર કરને કી પેશકશ ભી કી થી૤ વજીર-એ-આજમ મનમોહન સિંહ ને મેહદી હસન કે ઇંતકાલ પર ગહરે રંજ વ ગમ કા ઇજહાર કિયા હૈ૤ વજીર-એ-આજમ ને કહા હૈ કિ નામવર ગજલ નવાજ અપને દિલ કો છૂ લેને વાલી નગમોં કી બદૌલત બર્રેસગીર કે કરોડ઼ોં દિલ કી ધડ઼કન બન ગયે થે૤ ઉન્હોંને અપની આવાજ કે જરિએ સૂફિયાના કલામ કો એક નઈ જહત બખ્શી૤ રાગ ધ્રુપદ કે જરિએ ઉન્હોંને ગજલ ગાયકી કો એક બુલંદ મકામ દિયા૤ વજીર-એ-આજમ ને મેહદી હસન કે સોગવાર કુન્બે કે તયીં ઇજહારે તાજિયત પેશ કિયા હૈ ઔર દુઆ કી થી ખુદા ઉનકે વારિસોં કો સબ્ર જમીલ અદા ફરમાયે૤
મેહદી હસન અટ્ઠારહ જુલાઈ ઉન્નીસ સૌ સત્તાઇસ કો રાજસ્થાન (હિન્દુસ્તાન) જિલા જયપુર કે ગાંવ લોના મેં પૈદા હુએ૤ ઉન્નીસ સૌ સૈંતાલીસ મેં બીસ સાલ કે મેહદી હસન ઘર વાલોં કે સાથ કરાચી ગયે ઔર મેહનત મજદૂરી કે તૌર પર સાઇકિલે મરમ્મત કરને કા કામ શુરૂ કિયા૤ ઉન્હોંને મૈકેનિક કે કામ મેં મહારત હાસિલ કી ઔર પહલે મોટર મૈકેનિક ઔર ઇસકે બાદ ટ્રૈક્ટર કે મૈકેનિક બન ગયે૤ મેહદી હસન એક મેહનતી તાલિબ ઇલ્મ કી તરહ નિજી મસરૂફિયાત ઔર ઘરેલૂ જિમ્મેદારિયોં કે બાવજૂદ મૌસીકી કે રિયાજ સે ગાફિલ નહીં રહે ઔર ઉન્હોંને ઉમ્ર કે કિસી ભી હિસ્સે સે રિયાજ સે ગુરેજ નહીં કિયા૤ ઉનકા મૌસીકી કે મારૂફ ઘરાને કલાવંત સે તાલ્લુક થા૤ મૌસીકી કી ઇબ્તદાઈ તાલીમ વાલિદ અજીમ ખાં ઔર ચચા ઇસ્માઈલ ખાં સે હાસિલ કી૤ મેહદી હસન ને ક્લાસિકી મૌસીકી મેં અપને આપ કો મુતાર્રિફ કરવાયા૤ જબ આઠ સાલ કે થે ઔર બચપન સે હી ગુલૂકારી કે અસરાર વ રમૂજ સે આશિના થે૤ મગર ઇસ સફર કા બાકાયદા આગાજ ઉન્નીસ સૌ બાવન મેં રેડિયો પાકિસ્તાન કે કરાચી સ્ટૂડિયોં સે હુઆ૤ જબ ઉન્હેં વહાં ઠુમરી ગાને કા મૌકા ફરાહમ કિયા ગયા ઔર ઇસકે બાદ ઉન્હોંને પીછે મુડ઼કર નહીં દેખા૤ વહ પચ્ચીસ હજાર સે જ્યાદા ફિલ્મી, ગૈર ફિલ્મી ગીત ઔર ગજલે ગા ચુકે હૈં૤ ઉનકી ગાયકી કે સફર કી દાસ્તાન કઈ દાહિયોં પર મુહીત હૈ૤ ઉનકી આવાજ બહુત હી મીઠી થી જોકિ ગજલ ગાયકી કે લિએ બિલ્કુલ મુનાસિબ થી૤ ઉનકી ધુને ઔર મૌસીકી શાયર કે જજ્બાત કી તર્જુમાની કરતે હૈ૤ યહ કહના ભી ગલત નહીં હોગા કિ ઉન્હોંને ગજલ કો ઔર આસાન બનાકર ઉસે આમ આદમી કે કરીબ તર પહુંચાયા૤ મેહદી હસન ઉર્દૂ શાયરી કો બહુત અચ્છી તરહ સમઝતે થે ઔર ઉનકી ગજલોં કા ઇંતખાબ ભી બેહતરીન થા૤ રેડિયો પર ફૈજ અહમદ ફૈજ કી ગજલ ‘ગુલોં મેં રંગ ભરે બાદે નૌ બહાર ચલે’ પહલી મશહૂર ગજલ થી૤ ફિલ્મી ગાયકી કી ઇબ્તેદા ફિલ્મ શિકાર સે કી૤ મેહદી હસન ને તીન સૌ પચ્ચીસ સે જ્યાદા ફિલ્મોં મેં બેશુમાર મકબૂલ ગાને ગાયે૤ ઉન્હોંને તમગા-એ-હુસ્ને કારકર્દગી ઔર હિલાલે ઇમ્તિયાજ સમેત પાકિસ્તાન કે તમામ નુમાયા કૌમી સતહ કે એવાર્ડ હાસિલ કિયે૤ જિનમેં નૌ નિગાર અવાર્ડ ભી શામિલ હૈં૤ નેપાલ હુકૂમત ને સબસે બડ઼ા સિવિલિયન એવાર્ડ ગોરખા દક્ષિણ બાહૂ દિયા૤ જબકિ હિન્દુસ્તાન ને ઉન્હેં સહગલ એવાર્ડ સે નવાજા ગયા૤ ઉન્હોંને અમરીકા, બ્રિટેન, મિડિલ ઈસ્ટ, હિન્દુસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, સાઉથ અફ્રીકા ઔર આસ્ટ્રેલિયા વગૈરહ મેં અપને ફન કા જાદૂ જગાયા૤ અદબી હલકો મેં ઉનકી હૈસિયત એક ગજલ ગાયક કે તૌર પર મુસ્તહકમ રહી ઇસી હૈસિયત મેં ઉન્હોંને બર્રે સગીર કે મુલ્કોં કા કઈ બાર દૌરા કિયા૤ હિન્દુસ્તાન મેં ઉનકે એહતરામ કા જો આલમ થા વહ લતા મંગેશકર કે ઇસ ખિરાજે તહસીન સે જાહિર હુઆ કિ મેહદી હસન કે ગલે મેં તો ભગવાન બોલતે હૈં૤
નેપાલ કે શાહ વીરેન્દ્ર ઉનકે એહતરામ મંે ઉઠકર ખડ઼ે હો જાતે થે ઔર ફખ્ર સે બતાતે થે કિ ઉન્હેં મેહદી હસન કી કઈ ગજલે જબાની યાદ હૈં૤ પાકિસ્તાન કે સદર અય્યૂબ, સદર જિયાઉલહક ઔર સદર પરવેજ મુશર્રફ ભી ઉનકે મદ્દાહ થે ઔર ઉન્હેં આલા તરીન સિવિલ એજાજ સે નવાજ ચુકે થે૤ લેકિન મેહદી હસન કે લિએ સબસે બડ઼ા એજાજ વહ બેપનાહ મકબૂલિયત ઔર મોહબ્બત થી જો ઉન્હેં અવામ કે દરબાર સે મિલી૤ હિન્દ વ પાકિસ્તાન સે બાહર ભી જહાં-જહાં ઉર્દૂ બોલને ઔર સમઝને વાલે લોગ આબાદ હૈં મેહદી હસન કી તારીફ હોતી રહી ઔર અસ્સી કી દહાઈ મેં ઉન્હોંને અપના બેશતર વક્ત યૂરોપ ઔર અમરીકા કે દૌરોં મેં ગુજારા૤ મેહદી હસન કસીરૂલ ઔલાદ થે ઉનકે ચૈદહ બચ્ચે હૈં નૌ બેટે ઔર પાંચ બેટી૤ અપને બેટોં આસિફ ઔર કામરાન કે અલાવા ઉન્હોંને પોતોં કો ભી મૌસીકી કી તાલીમ દી ઔર આખિરી ઉમ્ર મેં ઉન્હોંને પરદાદા બનને કા એજાજ ભી હાસિલ કર લિયા ઔર અપને પરપોતોં કે સર પર ભી પ્યાર કા હાથ રખા૤ ઉનકે શાર્ગિદોં મેં સબસે પહલે પરવેજ મેહદી ને નામ પૈદા કિયા ઔર તમામ ઉમ્ર અપને ઉસ્તાદ કો ખિરાજે અકીદત પેશ કરતે રહે૤ બાદ મેં ગુલામ અબ્બાસ, સલામત અલી, આસિફ જાવેદ ઔર તલત અજીજ જૈસે હોનહાર શાર્ગિદોં ને ઉનકી તર્જે ગાયકી કો જિન્દા રખા૤ વહ જગજીત સિંહ કે ભી ઉસ્તાદ થે મલકા-એ-તરન્નુમ નૂરજહાં ને કહા થા કિ ઐસી આવાજ સદિયોં મેં એક બાર પૈદા હોતી હૈ૤
રાજસ્થાન સરકાર કી દાવત પર મેહદી હસન ને દો હજાર મેં રાજસ્થાન કા દૌરા ભી કિયા થા ઔર ઉસ દૌરાન વહ અપને આબાઈ ગાંવ લોના ભી ગયે થે ઔર અપને મરહૂમ દાદા ઇમામુદ્દીન કી કબ્ર પર ફાતિહા ભી પઢ઼ી થી૤ વહ ઇસસે પહલે ભી લોના ગાંવ કા દૌરા કર ચુકે થે ઔર ગાંવ કે સરકારી સ્કૂલ કી ઇમારત કી તામીર મેં માલી મદદ ભી કી થી૤ લોના ગાંવ કે રહને વાલે ભી મેહદી હસન સે બહુત મોહબ્બત કરતે થે ઔર ઉનકી બીમારી કે દૌરાન ઉનકી સેહત કે લિએ મુસલસલ દુઆએં કરતે રહે થે૤
મેહદી હસન કે ઇંતકાલ કી ખબર મિલતે હી ઉનકે આબાઈ ગાંવ લોના મેં સોગ કા માહૌલ હો ગયા૤ રાજસ્થાન મેં જિલા ઝુનઝુનૂ કે ઇસી ગાંવ મેં જનમ લેને વાલે મેહદી હસન કા કુન્બા મુલ્ક કી તકસીમ કે બાદ પાકિસ્તાન ચલા ગયા થા૤ લેકિન ઔર લોના ઔર આસ પાસ કે લોગોં ને અપની સરજમીન પર પૈદા હોને વાલી ઉસ શખ્સિયત કો કભી ફરામોશ નહીં કિયા૤ ઔર વહ આજ ભી ઉન્હેં અપના સમઝતે હૈં૤ જાહિર હૈ કિ મેહદી હસન કે ઇંતકાલ કી ખબર સુનતે હી યહાં કા હર બાશિંદા સદમેં મેં ડૂબ ગયા હૈ૤ ખાસતૌર પર શહંશાહે ગજલ કે બચપન કે દોસ્તોં ઔર યહાં મુકીમ ઉનકે દૌર કે રિશ્તેદારોં કો ઉનકે ઇંતકાલ કી ખબર પર યકીન હી નહીં આ રહા થા૤ મેહદી હસન કે સાથી ઔર પડ઼ોસી ગાંવ ધાનૂરૂ કે બાશિંદે પેશે સે વકીલ અજીજ નબી ખાં ને કહા પાકિસ્તાન ચલે જાને કે બાવજૂદ મેહદી હસન સાહબ હમે કભી નહીં ભૂલે ઔર લોના ઔર આસ-પાસ કે ઇલાકે કે લોગોં કો વહ હમેશા અપના સમઝતે રહે૤ ઉન્હોંને કહા કિ ગજલ ગો અક્સર વ બેશતર ફોન પર ઉનસે કહા કરતે થે મૈં લોના, ધનોરી ઔર મંડાવા કી મિટ્ટી ઔર નમક કો કભી નહીં ભૂલ સકતા૤
ખ્યાલ રહે કિ આજાદી સે પહલે લોના મંડાવા જાગીર મેં વાકે થા ઔર મંડાવા જયપુર રિયાસત કા હિસ્સા થા૤ મેહદી હસન ઉન્નીસ સૌ અસ્સી મેં અપને હિન્દુસ્તાન દૌરે કે દૌરાન ઇન તીનો મકામાત પર ભી ગયે થે૤ ઉન્હોંને ઉસ વક્ત અપને દો પ્રોગ્રામ ભી પેશ કિયે થે૤ પહલા જયપુર મેં રાજમાતા ગાયત્રી દેવી કે એજાજ મેં ઔર દૂસરા મંડાવા ભીમ સિંહ જી કે એજાજ મેં અપના પ્રોગ્રામ પેશ કિયા થા૤ રાજસ્થાન કે વજીર-એ-આલા અશોક ગહલોત ને ગજલ કે શહંશાહ મેહદી હસન કે ઇંતકાલ પર તાજિયત કા ઇજહાર કિયા હૈ૤ ઉન્હોંને કહા કિ મેહદી હસન કી ગાયકી મેં મિટ્ટી કી ખુશબૂ થી૤ ગાયકી મેં ભી રાજસ્થાન સે ઉનકે રિશ્તે કી ઝલક આતી થી૤ ઉનકી જબાન મેં મિઠાસ ઔર અપના પન થા૤ મેહદી હસન કે ઇંતકાલ પર હિન્દુસ્તાની ફિલ્મ ઇંડસ્ટ્રી કી જાની માની શખ્સિયતોં ને ઇંતેહાઈ ગમ કા ઇજહાર કિયા હૈ૤ મુમતાજ ગુલૂકારા લતા મંગેશકર કા કહના હૈ કિ ઉન્હેં લગતા હૈ કિ ઈશ્વર યાનિ ભગવાન મેહદી હસન કી આવાજ મેં બોલતા થા૤ ઉનકી ગુલૂકારી સે યહ સાફ હોતા થા કિ ઉન્હેં ક્લાસિકલ મૌસીકી મેં મહારત હાસિલ હૈ ઔર અપની ગજલોં કો અપને અંદાજ મેં અવામ તક પહુંચાતે થે ઔર યહ ઉનકી બડ઼ી ખૂબી થી કિ વહ મુશ્કિલ ગજલ કો આસાન બનાકર પેશ કરતે થે૤ ગજલ ગુલૂકાર પંકજ ઉધાસ ને મેહદી હસન કે ઇંતકાલ પર અફસોસ કા ઇજહાર કરતે હુએ કહા કિ ઉન્હોંને જબ પહલી બાર મેહદી સાહબ કો સુના તો ઉન પર જૈસે જાદૂ હો ગયા થા૤ ઉન દિનોં મેહદી સાહબ કી કૈસેટ્સ મુશ્કિલ સે મિલતી થી લેકિન મૈંને બડ઼ી મુશ્કિલ સે ઉનકી કૈસેટ્સ ખરીદી ઔર ઉન્હેં સુના ઔર જબ ભી મૈં ઉન્હેં સુનતા થા હર બાર મુઝે ઉનકી ગજલ મેં નઈ ચીજ સુનને કો મિલતી થી૤ મૈં ઉનકા મદ્દાહ હૂં ઉનકી મૌત ગુલૂકારી કે લિએ એક બડ઼ા નુકસાન હૈ૤ બાૅલીવુડ કે મારૂફ અદાકાર અનુપમ ખેર કે મુતાબિક મેહદી હસન ઉનકે પસંદીદા ગુલૂકાર થે૤ લતા મંગેશ્કર કા કહના હૈ કિ મેહદી હસન મુશ્કિલ ગજલ કો ભી આસાન બનાકર પેશ કરતે થે મુઝે યાદ હૈ કિ મૈંને કરાચી કે એક કાલેજ મેં ગેટ ફાંદ કરકે ઉનકી ગજલ સુની થી૤ ઇસી તરહ સૂફી ગુલૂકાર જિલા ખાન કા કહના હૈ કિ ઉન્હેં ભારતીય હોને કે નાતે ઇસ બાત કા ફખ્ર હૈ કિ હમને સરહદ પાર કરકે સિંગર્સ કો યહાં આને કા મૌકા દિયા ઔર હમ સબ ને ઉનકો સુના ઔર લુત્ફ અંદોજ હુએ૤ મેરે લિએ મેહદી હસન તો અજીમ હૈં ‘વાહ ક્યા આવાજ ક્યા જાદૂ’ ડાયરેક્ટર મધુર ભંડારકર કા કહના હૈ કિ વહ મેહદી હસન કે લિએ દુઆ કરતે હૈં કિ ઉનકો જન્નત હાસિલ હો૤ આપકી ગજલે હમારે સાથ રહેંગી ઔર હમ હમેશા આપકે શુક્ર ગુજાર રહેંગે આપકી ગજલોં કે લિએ૤ કૈલાશ ખેર ને કહા જિસ રોજ કરાચી મેં હમારા શો થા હમ ઉસી દિન વહાં પહુંચે સિક્યોરિટી કી વજહ સે હમ અજીમ ફનકાર મેહદી હસન સે નહીં મિલ સકે૤ વહ હમારે બીચ નહીં હૈ લેકિન રૂહ કો તાજગી અતા કરને વાલી ઉનકી આવાજ હમેશા જિન્દા રહેગી૤ મેહદી હસન કે ઇંતકાલ સે મૌસીકી કી દુનિયા મેં એક બડ઼ા ખલા પૈદા હો ગયા હૈ ઉસકો પુર કરના નામુમકિન હૈ૤
(cortesy:Jadeed Markaz 10-16june2012)


પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: