Posted by: bazmewafa | 01/17/2008

પદ્ય પ્રકાર_ઝાર રાંદેરી

rythem2.jpg 

 

·                                 Edit Post

પદ્ય પ્રકાર_ઝાર રાંદેરી

મુખમ્મસ:
 પાંચ તૂકોના બંધને મુખમ્મસ કહે છે.આ કઠણ છે.મુખમ્મસ મોટે ભાગે મોટા મોટા કવિવરોની ગઝલ વિગેરે ઉપર ,અથવા પોતાની કોઇ સારી ગઝલ ઉપર ,અથવા કોઇ ખાસ વિષય વર્ણવા બનાવાય છે.જ્યારે કોઇ ગઝલ ઉપર એના બંધ બાંધવામાં આવે છે,ત્યારે તે ગઝલની પૂર્વ કડી ઉપર કુલ પાંચ તૂકો સપ્રાસ કહેવામાં આવે છે,એ પછીની સાદી કડીઓની પહેલીમાં કોઇ પ્રાસ નક્કી કરીચાર તૂકો તે નક્કી કરેલ પ્રાસમાં,અને પાંચમી તૂક મૂળ ગઝલનાં પ્રાસમાં હોવી જોઈએ.
ઉદાહરણ

1
દયા દ્રષ્ટિ તમારી જો એક વાર થઇ જાયે.
તો મુજ લાચારનો સરકાર બેડો પાર થઇ જાયે.
2 ખરે સાચું કહ્યું કે ઝારને શુહરત નથી વહાલી,
જો એ ચાહે જગમા એનો હા હા કાર થઇ જાયે.

બે કડીઓ ઉપર પ્રમાણે છે,અને એ પર બંધ નીચે પ્રમાણે છે.:

 સુધરતો જે નથી કોઇથી તે સફળ સાર થઇ જાયે.
કહેવાય જે નિર્દય ,તે ગલક ગમખ્વાર થઇ જાયે,
જવાળા વિરહ અગ્નિનો એ ઠંડોગાર થઇ જાયે,
દયા દ્રષ્ટિ તમારી જો એક વાર થઇ જાયે.
તો મુજ લાચારનો સરકાર બેડો પાર થઇ જાયે.

ન ચાહે નામના તે વીર ,જેનો વંશ છે આલી,
ઘડો ઠોકર વગર વાગે ; જે હોએ નીરથી ખાલી.

કહે મુખથી ન માણેક કે જૂઓ આબને લાલી,
ખરે સાચું કહ્યું કે ઝારને શુહરત નથી વહાલી,

જો એ ચાહે જગમા એનો હા હા કાર થઇ જાયે.

પહેલી કડી પૂર્વ કડી હતી.તેથી તેની આગળ ત્રણ તૂકો સપ્રાસ લાવવી પડી.બીજી કડી પૂર્વ કડી ન હતી.પૂર્વ કડી ન હતી તેથી એને આગલી તૂકમાં અનુકૂળ પ્રાસ નક્કી કરી
ઉપલો નંબર (2)નો બંધ બાંધ્યો છે.એમાં શુહરતને અથવા એ વિન બીજા કોઇ પણ શબ્દને પ્રાસ લેખે નક્કી કરવો એ કવિની ઈચ્છાને આધિન છે.પણ પૂર્વ કડીમાં તો મૂળ ગઝલનો પ્રાસ દરેક રીતે વાદી સહિત લાવવો પડશે.
ઉપર પ્રમાણેની યોજના કરવા કવિએ ધ્યાનમાં રાખવું જોઇએ કે મૂળ ગઝલની ભષાનું સ્વરૂપ બદલ્યા વિના ત્રણ તૂકો એવી રીતે ગોઠવવી કે છેલ્લી તૂક વાંચ્યા વિના અધૂરીજ લાગ્યા કરે.આ પ્રકારની વ્યવસ્થાની ખરે ખૂબી છેલ્લી તૂક લગી અર્થ ગૂઢ રાખવામાંજ છે.
મુસદ્દસ
કોઇ પણ છંદમાં છ તૂકોનો બંધને મુસદ્દસ કહે છે.એમાં પહેલી ચાર તૂકો સપ્રાસ હોવી જોઇએ.અને છેવટની બે તૂકોપણ સપ્રાસ હોવી જોઇએ.પણ તેમાં ઉપલી ચાર તૂકોથી પ્રાસ જૂદા હોવા જોઇએ. મુસદ્દસ મોટે ભાગે છંદ ન 1,2,3 માં વધુ કહેવાય છે.મોટા મોટા કવિઓ મુસદ્દસમાં ઇતિહાસ વર્ણવી ગયા છે.મુસદ્સમા કહેલી વાતો ઘણી અસર કરે છે,કારણકે ચાર, ચાર , બે,બે,તૂકે પ્રાસો બદલવાથી એમા સારી રીતે રંગ જામી શકે છે.
ઉદાહરણ
કદમને કયામતની ચાલે ઉઠાવી
પલકમાં હઝારો ફસાદો જગાવી
ફકત નૈન થી નૈન કો મિલાવી ઉઠાવી
ગયો મુજ હૃદયને ચુરાવી
નિરાધાર મુજને બનાવી લુટારો
થયો એક પળવારમાં ગુમ ઠગારો.
વહશીરાંદેરી

મસ્નવી

 કોઇ પણ છંદમાં દરેક કડીની બન્ને તૂકો સપ્રાસ કહેવી. એમાં દરેક કડીમા નવા નવા પ્રાસો કહેવાનો નિયમ છે.પણ થોડે અંતરે કોઇ કહેલો પ્રાસ કહેશો તો વાંધો આવશે નહીં. મસ્નવી છંદ નં 35,3 માં કહેવાને ખાસ મસ્નવી કહે છે.નં.1,2,3,11,35 માં મોટા મોટા વિદ્વાનો કહી ગયા છે.મસ્નવીનું મેદાન સર્વથી વિશાળ છે.ગઝલ વિગેરેમાંતો એક વિષયનું વર્ણન ગમે એમ કરી એકજ કડીમાં કહેવું પડે છે,પણ મસ્નવી રૂપે તો મોટી મોટી કહાણીઓ પણ કહી શકાય છે.મૌલાના રૂમ(રહ.)એ પોતાની મસ્નવીમાં(ફારસી ભાષામાં)લગભ્ગ પાંચ હજાર કડીઓ લખી છે.. શાહનામાંમાં સાઠ હજાર કડીઓ છે.
એ વિના સાત તૂકી,આઠ તૂકી,નવ ટૂકી,દસ ટૂકી,બંધો પણ થાય છે.જે અનુક્રમે મુસબ્બા,મુસમ્મન,મુતસ્સઅ,અને મુઅશ્શર કહેવાય છે.ઉપલા દરેક સંબંધોમાં જેટલી તૂકોનો બંધ હોય તે દરેક તૂકો સપ્રાસ હોવી જોઇએ.

કસીદહ

કસીદહ પણ ગઝલની જેમ પૂર્વ કડીની બન્ને તૂકો સપ્રાસ ,બાકીની તમામ સાદી કડીઓ હોય છે.કસીદહમાં ભેદ એ છે કે ગઝલનાં વિષયો કસીદાહથી જુદા છે. કસીદહ કોઇનાં વખાણ કે દુર્ગુણ વર્ણવા કહેવામા આવે છે. કસીદહ ઓછમાં ઓછો પંદર કડીઓનો હોવો જોઇએ.વધુની કોઇ હદ નથી.

મુસ્તઝાદ

મુસ્તઝાદ પહેલાં તો રૂબાઇના વજને બનાવવામ આવતા,અને દરેક તૂક પછી તે તૂકના એક ચરણ જેટલો ભાગ વધારામા સપ્રાસ કહેવામાં આવતો.પણ હાલમાં તો કોઇ પણ છંદમાં ગઝલની દરેક તૂક પછી કેટલાક શબ્દો સપ્રાસ કહી દેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ
આવ્યાં એ તો પર્દા મહી ચેહરાને છુપાવી,અફસોસ એ ભાવિ
તેં વાત બનાવી તો આવીજ બનાવી, જે મનને ન ભાવી,
ઓ ઝાર હું શું તારી કવિતાની વખાણું,બસ એટલું જાણું.
તેં જયરે સુણાવી તો ગઝબ નાક સુણાવી, રંગ ઢંગ જમાવી.

એ વિના તર્જીબંદ ,તર્કીબંદ,નઝમ.વિગેરે ઘણા પ્રકારનાં પદ્યો થાય છે.હાલમા તો કેટલાક અંગ્રેજી અને હિંદી રગોનો પણ સમાવેશ કરવાના આવ્યો છે.
ગુજરાતી અને ઉર્દુ શૈલીમાં ઘણો ભેદ છે.વળી ગુજરાતીમાં જેમ બાર ગાઉએ બોલી બદલાયની કહેવત પ્રમાણે રંગો જુદા જુદા છે.અરબી છંદોમાં ગુજરાતી ગઝલો વિગેરે ગુજરાતી રંગ પ્રમાણે કહેવી હોય તો અલંકારનું વર્ણન કરવું આ તકે વ્યર્થ છે. કારણ કે અલંકારનું વર્ણન તો મોટા મોટા સાક્ષરો કરી ગયા છે.પણ હા ગુજરાતીમાં ઉર્દુ ફારસી રંગ પ્રમાણે સુંદર પદ્યો કેવી રીતે રચવાં (અલંકાર)તથા બાકી રહેલા છંદો ,અને પ્રાસનાં પ્રકારો ,અને ઝિહાફ અને રૂબાઈનં સંપૂર્ણ વર્ણન પછી આવશે.

પ્રાસો
હવે કેટલાક પ્રાસો એટલા માટે લખું છું કે ગઝલકારોને,કોઇ વખત તદ્દન નવા પ્રાસમાં કહેવાનો સમય આવે તો તે અક્ષરી પ્રાસો નીચે પ્રમાણે સંગ્રહ કરો.પોતાની આગળ રાખી વિષયોની બાંધણી કરશે તો સહેલી કડીઓ તૈયાર કરી શકાશે. . નીચલા પ્રાસોને પૂર્વ કડીમા લેવા પહેલા સ્પષ્ટ કે ગુપ્ત દોષની આપેલ સમજુતી પ્રમાણે પરીક્ષા કરે.તમામ પ્રાસો એક વજનનાં નથી.પક્તિના વજને બંધ બેસતા જોઇ લેવા.

કત,ખત,ગત , ચત ,છ્ત, જત, તત, ધત, પત,મત,લત,સત, નત , હત,જગત,રમત,રજત,ગમત,વિપત,મમત,પરત,સતત,સરત,ગલત,ભરત,પર્વત,ઉલ્ફત,કરવત,ગફલત,તુર્બત,દુર્ગત,રગ્બત,સૂરત,ફુરસત,શર્બત,ફુરકત,કસરત,નફરત,મુરત,ખિદમત,હિકમત,બરકત સદગત,હર્કત,ઇઝ્ઝત,મોહબ્બત, મુસીબત,હકીકત,નસીહત,મુરવ્વત, આ તમામ પ્રાસો કેવળ વાદી, પ્રાસો છે.
આફત,રાહત,હાલત,ચાહત,આદત,બાબત,શરફત,કરામત,અદાવત,અદાલત,બગાવત,પ્રાસો જડરૂપી છે. જડરૂપી પ્રાસો કેવળવાદી પ્રાસોમાં ભેળવી શકાય છે.
કર.ખર.ગર,ઘર,ચર, મર,વર,હર,સર,જર,ઝર,ઠર,તર,થર,દર,દ્યર,નર,પર,ફર,બર,કમર.અગર.સદર,મગર,ખબર,નઝર,સફર,ચમર,ભંવર,અમર,અસર,નિડર,ઉદર,સમર,જિગર,વગર,કસર,જઠર,ગદર,ઝફર,ભ્રમર,પ્રખર,વિષધર,છપ્પર,ખંજર,અજગર,દિલબર,રહ્બર,જલ્ચર,વનચર,સહચર,ચિત્તહર,ઈશ્વર,ટક્કર,પથ્થર,ખપ્પર,નક્કર,બિસ્તર,લશ્કર,અફસર,મત્સર,નટવર,કમ્મર,નશ્તર,કેસર,ચ્ક્કર,મિહસર,મચ્છર,ગૌહર,સત્વર,તત્પર,ઝરમર,કંકર,અંબર,શકર,નંબર,લંગર,ખંગર,બંદર,સરભર,દમભર,તવંગર,કલંદર,જલંદર,ઘુરંધર,સદંતર,ભયંકર, નિરંતર,પિતાંબર,દિગંબર,પયંબર,કબૂતર,સનોબર,સરોવર,સિકંદર,છછુંદર,સન્દર,કલેવર,તરૂવર, આ તમામ કેવળવાદી પ્રાસો છે.

ચાદર,દાવર,સાગર,બરાબર,જડરૂપી પ્રાસો છે.એ પ્રાસો કેવળવાદીમાં મળીશકશે.
ખટ,ઘટ,ચટ,છટ,ઝટ,નટ,પટ,રટ,લટ,હટ,કપટ,ઝપટ,વિકટ,મુગટ,લપટ,ઔઘટ,ખટપટ,કરવટ,નટખટ,નફ્ફટ,તલ્છટ,મરઘટ,પણઘટ,મરકટ,અટપટ,કટકટ,હલકટ,ચૌખટ,તરખટ,લંપટ,ફોકટ,પોપટ,કર્કટ,સંકટ,મોંફટ,ઝંઝટ,પટપટ,ચટપટ,અદફટ,આ તમામ પ્રાસો કેવળવાદી છે.

આહટ,પાકટ,છાકટ,જડરૂપી પ્રસો છે.એ પ્રાસો કેવળવાદી પ્રાસોમા સમાઇ શકે છે.
પીર,ક્ષીર,ધીર,વીર,હીર,નીર,તીર,પનીર,ખમીર,રૂધીર,શરીર,અમીર,કબીર,સગીર,મુનીર,ફકીર,સમીર,અંજીર,અકસીર,તોખીર,તકસીર,શમ્સીર,તસ્વીર,દિલગીર તકબીર,તકદીર,નખ્ચીર,મન્દીર,આ તમામ પ્રાસો  અનુયાયી  છે.

કાર,ખાર,ગાર,ઠાર,તાર,દાર,નાર,પાર,ઝાર,ભાર,માર,યાર,રાર,વાર,સાર,હાર,કરાર,નિસાર,વઘાર,સવાર,શુમાર,ખુમાર,લુહાર,પધાર,શિકાર,વિકાર,કલ્ધાર,નરનાર,ગુલનાર,વણઝાર,દરબાર,હુશિયાર,રફતાર,તૂમાર,ગૂફતાર,તકરાર,હરનાર,દરકાર,તર્રારા,રૂખસર,વસનાર,ગમખ્વાર,દીદાર,વિસ્તાર,સંહાર,અણસાર,હાહાકાર,સરકાર,યાદગાર,બેકરાર,આબદાર,આશકાર,નાકાર,બેકાર,બાકાર,અંગીકાર,ખરીદાર,ખતાવાર,ખાકસાર,દાગદાર,રોઝગાર,લાલઝાર,સંસર,શર્મસાર,વફાદાર,જયજયકાર,અસ્તગફાર,ઉમ્મીદવાર,ગિરફતાર,ઇન્તેઝાર,બાદાખાર,ગુનાહગાર,દોસ્તદાર,વફાદાર,પરહેઝગાર,વિગતવર, આ તમામા પ્રાસો  અનુયાયી  છે.

ઊર,ક્રૂર,ચૂર,તૂર,દૂર,નૂર,પૂર,મૂર,શૂર,હૂર,સૂર,ચતૂર,તહૂર,ઝહૂર,કસૂર,ગરૂર,સબૂર,મયૂર,મજૂર,હુઝૂર,ભંગુર,ચકચૂર ,મગરૂર,મંઝૂર,અંકુર,મજબૂર,રંજૂર,મઝ્કૂર,સિંદૂર,મંસૂર,દસ્તૂર,ભરપૂર,મશહૂર,મૈસૂર,નિષ્ઠૂર,શોકાતૂર,ચિંતાતૂર આ તમામ પ્રાસો અનુયાયી  છે.

આદ,નાદ,દાદ,પાદ,બાદ,યાદ,વાદ,શદ,સાદ,સ્વાદ,અસ્વાદ,ફર્યાદ,બેદાદ,અપવાદ,સૈયાદ,જલ્લાદ,બર્બાદ,નાશાદ,ફર્હાદ,વરસાદ,વિખવાદ,ફર્હાદ,વિખવાદ, તમામ પ્રાસો  અનુયાયી  છે.

 આન.કાન.ખાન,ગાન,જાન,નાન,થાન,દાન,ધાન,પાન,ફાન,બાન,ભાન,માન,રાન,વાન,શાન,સાન,જ્ઞાન,સ્થાન,ધ્યાન,બયાન,ગુમાન,સમાન,કમાન,નિશાન,ઝબાન,જહાન,મકાન,સુકાન,નાદાન,ઇન્સાન,અવસાન,અપમાન,સ્વમાન,વિજ્ઞાન,તૂફાન,મિહમાન,ગુણગાન,યજમાન,જજમાન,ગુલતાન,,મસ્તાન,શમસાન,સુનસાન,ઇહસાન,કુરાન,આસાન,સંતાન,કુર્બાન,બેજાન,મર્જાન,અવધાન,ઉદ્યાન,પયૂમાન,ગાનતાન,રસપાન,રમઝાન,દીવાન,યુવાન,લુકમાન,વેરાન,મયપાન,નિગેહબાન,પરેશાન,આદરમાન,હનુમાન,ખાનદાન,પરસ્તાન,હિંદુસ્તાન,પાનદાન,બાયાબાન આ તમામ પ્રાસો અનુયાયી છે.

ખુદા,દશા,યથા,હયા,વફા,દયા,કૃપા,મયા,અદા,જફા,ફના,ઘટા,નવા,ખતા,બૂરા,સુરા,ખરા,હવા,દવા,દુઆ,કથા,કળા,સમા,હિના,નરા,કરા,ગુફા,છરા,સદા ખરા,ભુજા,જરા,શિખા,ઝરા,સના,પિયા,જરા,રઝા,ધજા,કઝા,ગજા,મઝા,લતા,તુવા,ક્ષમા,વ્યથા,સર્વદા,આપદા,વીરલા,કલ્પના,કાયદા,પ્રેમદા,શૃંખલા,નર્મદા,પારસા,બેવફા,બાવફા,નારવા,મુસ્તફા,મુર્તુઝા,મુદ્દુઆ,ખુશ્નુમા,બદનુમા,દિલરૂબા,નાખુદા,આસરા,કર્બલા,આ તમામ પ્રાસો કેવળવાદી છે,ઉપલા પ્રાસોમાં વાદી કાનો છે.

અન.તન,ધન,જન,વન,ફન,સન,ગન,કથન,વજન,દહન,સધન,સદન,દમન,ભુવન,લગન,મદન,ભજન,દહન,સધન,સદન,દમન,વહન,ગગન,વદન,મનન,મગન,પતન,વચન,ગહન,સુમન,છગન, સુખન,પરન,પવન,અગન,વિજન,કફન,ચિમન,નમન,વતન,રટન,રૂદન,કંગન,ચંદન,અંજન,કંચન,વંદન,રંજન,ભંજન,છપ્પન,વ્યજન,દુર્જન,સજ્જન,ખંડન,મોહન,મંડન,નિરંજન,નિકંદન,સુરીજન,ઉપવન સંદન,મદફન,કોહકન,નંદવન, આ પ્રાસો કેવળવાદી છે.

રાજન,સાજન,દામન,વામન,જામન,બાવન,રાશન,કાનન,આશન,સપાદન આ પ્રાસો જડરૂપી છે.એ પ્રાસો કેવળવાદીમા ભેળવી શકાશે.
અમ.કમ,ખમ,ગમ,ચમ,છમ,જમ,ઝમ,તમ,થમ,દમ,નમ,બમ,મમ,યમ,રમ,સમ,કલમ,કરમ,ગરમ,મલમ,નરમ,શરમ,અગમ,દિરમ,પદમ,વરમ,રકમ,હરમ,અજમ,પરમ,અદમ,ઈરમ,અલમ,સુગમ,કદમ,બિલ્લમ,હરદમ,સંગમ,સયંમ,જંગમ,બેદમ,સરગમ,હરદમ,ટમટમ,ઉત્તમ,શબનમ,ધરખમ,મરહમ,આ પ્રાસો કેવળ વાદી છે. એમા માતમ વિગેરે જડરૂપી ભેળવી શકાય છે. કસ,,ઘસ,તસ,ફસ,બસ,ભસ,રસ,હસ,તરસ,હવસ,ચરસ,ફણસ,ધગસ,નરસ,વરસ,ખસખસ,બેકસ,બેબસ,ઓજસ,અરસપરસ, આ પ્રાસો કેવળવાદી છે.એમાં જડ રૂપી સારસ બનારસ,વિગેરે ભેળવી શકાય છે.

કાજ,ગાજ,તાજ,પાજ,રાજ,લાજ,અનાજ,હરાજ,ધિરાજ,ખિરાજ,પરલાજ,તારજ,પખવાજ,વનરાજ,ગજરાજ,શિરતાજ,મોહતાજ,પરકાજ,ઉપલા પ્રાસો  અનુયાયી  છે.

કાસ,ખાસ,દાસ,બાસ,માસ,વાસ,નાસ,સુવાસ,કુવાસ,પલાસ,ખવાસ,ઉદાસ,અમાસ,સમાસ,વિલસ,વિકાસ,ગરાસ,લિબાસ,પ્રાસ,હવાસ,નિવાસ,વ્યાસ,મિઠાશ,વિશ્વાસ,આવાસ,કડવાસ,અ પ્રાસો  અનુયાયી  છે.

આમ,કામ,ખામ,ગામ,ઘામ,જામ,ડામ,થામ,દામ,ધામ,નામ,પામ,ફામ,બામ,મામ,રામ,હામ,પ્રણામ,શ્યામ,કલામ,સલામ,મુકામ,દમામ,તમામ,વિરામ,આરામ,લીલામ,હમામ,અંજામ,ગુલ્ફામ,ઈસ્લામ,ગુમનામ,બદનામ,નોષ્કામ,દિલારામ,સિતારામ,સરંજામ,બેલગામ,દોરદમામ,આ પ્રાસો અનુયાયી છે.

લય,મય,જય,ભય,વય,પય,ક્ષય,વ્યય,નિર્ણય,નિર્દય,વિક્રય,વિનય,અવ્યયય,પરિચય,અભિનય,નિર્ભય,રસમય,સુખમય,દુ:ખમય,આ પ્રાસો કેવળવાદી છે.

આશય,પરાજય, ,સુરાલય,મહાશય,જળાશય,આ પ્રાસો જડરૂપી છે.એમાં કેવળવાદી પ્રાસો મેળવી શકાય છે. અંગ,ચંગ,જંગ,ઢંગ,તંગ,દંગ,નંગ,બંગ,ભંગ,રંગ,સંગ,અપંગ,સુરંગ,વ્યંગ,ભુજંગ,પલંગ,અઠંગ,સળંગ,વ્યંગ,ભુજંગ,કુસંગ,મૃદંગ,પતંગ,આ પ્રાસો અનુયાયીમાં ખાસ બંધ અક્ષરી છે. કાલ,ખાલ,ગાલ,ઘાલ,ચાલ.છાલ,જાલ,ઝાલ,ઢાલ,તાલ,થાલ,દાલ,નાલ,પાલ,ફાલ,બલ,ભાલ,માલ,યાલ,રાલ,વાલ,શાલ,શાલ,હાલ,ખિયાલ,હિલાલ,બિલાલ,ગુલાલ,મલાલ,જમાલ,સવાલ,નિકાલ,પાયમાલ,ખુશહાલ,બેહાલ,આ પ્રાસો અનુયાયી છે.

અટક ,ખટક,ઘટક,ચટક,છટક,ઝટક,પટક,મટક,લટક,સટક,ભટક,આ પ્રાસો કેવળવાદી છે. અલક,ખલક,ચલક,છલક,ઢલક,તલક,ફલક,મલક આ પ્રાસો અનુયાયી  છે.

 માત,તાત,રાત,જાત,પાત,લાત,ન્યાત,ભાત,સાત,આઘાત,પંચાત,ખયરાત,સાક્ષાત,ઉલ્કાપાત,આ પ્રાસો  અનુયાયી છે.

 વાટ,ખાટ,તાટ,પાટ,ભાટ,કાટ,ટાટ,ઘાટ,ચાટ,બાટ,ફાટ,આ પ્રાસો અનુયાયી છે.

ઢબ,શબ,લબ,દબ,છબ,અજબ,તલબ,ગજબ,ગઝબ,કસબ,અરબ,રજબ,પરબ,ઉનબ,લહબ,નસબ,આ પ્રાસો કેવળવાદી છે. દિલ,મહેફિલ,મેહમિલ,મુશ્કિલ,બિસ્મિલ,કોકિલ આ પ્રાસો કેવળવાદી  છે.

 કાતિલ,ગાફિલ,કામિલ,આદિલ,કાબિલ,શામિલ,આમિલ.આ પ્રાસો આ પ્રાસો જડરૂપી છે.એ પ્રાસો કેવળવાદીમાં મેળવી શકાય છે. રોગ,જોગ,ભોગ,યોગ,વિયોગ,સંજોગ,ઉપયોગ,ઉપભોગ,આ પ્રાસો અનુયાયી છે.

નસીબ,હબીબ,ગરીબ,નકીબ,રકીબ,તબીબ,અદીબ,ખતીબ ,આ પ્રાસો અનુયાયી છે.

દૂઢ,મૂઢ,આરૂઢ,આ પ્રાસો અનુયાયી છે.

લક્ષ,પક્ષ,કક્ષ,દક્ષ,રક્ષ,આ પ્રાસો અનુયાયી માં ખાસ બંધ અક્ષરી છે.આ પ્રાસો લગભગ બધામાં વાદી છેવટનોજ અક્ષર છે.અને વફા, જફા વાળા પ્રાસોમાં કાનો વાદી છે,ઉપલા દરેક પ્રાસોને સંબંધી ચિન્હો અને અક્ષરોનાં મિલને ફરી ઉપલા પ્રાસો ચાર પાંચ ઘણા થઇ શકે છે.

 

 

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: