તકસીમ-સઆદત હસન મન્ટો

એક આદમી ને અપને લિએ લકડ઼ી કા એક બડ઼ા સંદૂક મુંતખબ કિયા, જબ ઉસે ઉઠાને લગા તો સંદૂક અપની જગહ સે એક ઇંચ ભી ન હિલા. એક શખ્સ ને જિસે શાયદ અપને મતલબ કી કોઈ ચીજ મિલ હી નહીં રહી થી, સંદૂક ઉઠાને કી કોશિશ કરને વાલે સે કહા :‘‘મૈં તુમ્હારી મદદ કરૂઁ’’

સંદૂક ઉઠાને કી કોશિશ કરને વાલા ઇમ્દાદ લેને પર રાજી હો ગયા. ઉસ શખ્સ ને જિસે અપને મતલબ કી કોઈ ચીજ મિલ નહીં રહી થી, અપને મજબૂત હાથોં સે સંદૂક કો જુંબિશ દી ઓર સંદૂક ઉઠાકર અપની પીઠ પર ધર લિયા – દૂસરે ને સહારા દિયા, ઔર દોનોં બાહર નિકલે.

સંદૂક બહુત બોઝિલ થા. ઉસકે વજન કે નીચે ઉઠાનેવાલે કી પીઠ ચટખ રહી થી ઔર ટાઁગે દોહરી હોતી જા રહી થીં, મગર ઇનામ કી તવક્કો ને ઉસ જિસ્માની મશક્કત કા એહસાસ નીમ મુર્દા કર દિયા થા.

સંદૂક ઉઠાને વાલે કે મુકાબલે મેં સંદૂક કો મુંતખબ કરને વાલા બહુત કમજોર થા—સારા રાસ્તા વહ સિર્ફ એક હાથ સે સંદૂક કો સહારા દેકર અપના હક કાયમ રખતા રહા.

જબ દોનોં મહફૂજ મુકામ પર પહુઁચ ગએ તો સંદૂક કો એક તરફ રખ કર સારી મશક્કત બર્દાશ્ત કરને વાલે ને કહા : ‘‘બોલો, ઇસ સંદૂક કે માલ મેં સે મુઝે કિતના મિલેગા?’’

સંદૂક પર પહલી નજર ડાલને વાલે ને જવાબ દિયા : ‘‘એક ચૌથાઈ’’

‘‘યહ તો બહુત કમ હૈ’’

‘‘કમ બિલકુલ નહીં, જ્યાદા હૈ.. ઇસલિએ કિ સબસે પહલે મૈંને હી ઇસ માલ પર હાથ ડાલા થા’’

‘‘ઠીક હૈ, લેકિન યહાં તક ઇસ કમરતોડ઼ બોઝ કો ઉઠા કે લાયા કૌન હૈ?’’ 

‘‘અચ્છા, આધે-આધે પર રાજી હોતે હો?’’ 

‘‘ઠીક હૈ .. ખોલો સંદૂક’’

સંદૂક ખોલા ગયા તો ઉસમેં સે એક આદમી બાહર નિકલા. ઉસકે હાથ મેં તલવાર થી -ઉસને દોનોં હિસ્સેદારોં કો ચાર હિસ્સોં મેં તકસીમ કર દિયા. 

(તકસીમ : બંટવારા)