Share this:

સામ્પ્રદાયિકતા પર અન્ના હજારે કી સમઝ અપર્યાપ્ત-રામ પુનિયાની

આઈઆઈટી મુમ્બઈ મેં બાયોમેડિકલ ઇંજીનિયરિંગ કે પ્રોફેસર રહે રામ પુનિયાની વર્ષ 1992 સે બહુલવાદી ધર્મનિરપેક્ષ જનવાદી મૂલ્યોં કે પ્રચાર-પ્રસાર મેં સક્રિય હૈં. ધાર્મિક રૂઢિવાદ, સામ્પ્રદાયિકતા ઔર આતંકવાદ પર ઉનકે વ્યાખ્યાન બહુત પંસદ કિએ જાતે હૈં. આધા દર્જન પુસ્તકે લિખ ચુકે રામ પુનિયાની સામ્પ્રદાયિકતા પર એક કાર્યશાલા કે સિલસિલે મેં 12 અપ્રૈલ કો ગોરખપુર મેં થે. ઇસ મૌકે પર ગોરખપુર ન્યૂજ લાઇન ને ઉનસે બાતચીત કી. બાતચીત કે પ્રમુખ અંશ .

 

પ્રશ્ન-ગુજરાત કે બાદ આપ દેશ મેં સામ્પ્રદાયિકતા કી સ્થિતિ કો કિસ તૌર પર દેખતે હૈં.

રામ પુનિયાની- યહ લગતા હૈ કિ ચુનાવી તૌર પર સામ્પ્રદાયિક રાજનીતિ કુછ કમજોર હુઈ હૈ લેકિન કુછ સ્થાનોં પર યહ સત્તાધીન હુઈ હૈ. સામ્પ્રદાયિકતા કેવલ ચુનાવી રાજનીતિ મેં નહીં હૈ બલ્કિ યહ સંસ્થાઓં મેં અપની જડ જમા ચુકી હૈ. પુલિસ, બ્યૂરોક્રેસી આદિ મેં ઇસકી ઉપસ્થિતિ બહુત ખતરનાક હૈ. ઇસલિએ ઉપરી તૌર પર ઇસ સમય સામ્પ્રદાયિકતા ભલે કમજોર દિખ રહી હૈ લેકિન ઇસકા ખતરા કહીં સે કમ નહીં હુઆ હૈ. આતંકવાદ કે મામલોં કી જાંચ પ્રક્રિયા મેં હમ ઇસકો દેખ સકતે હૈં. સામ્પ્રદાયિકતા હમારી માનસિકતા મેં પૈઠ ગઈ હૈ જિસકા ફાયદા ઉઠાને મેં આરએસએસ કભી ભી સક્ષમ હૈ.

પ્રશ્ન- ઔર સામ્પ્રદાયિકતા કે ખિલાફ સંઘર્ષ ?

રામ પુનિયાની- સામ્પ્રદાયિકતા કે ખિલાફ સંઘર્ષ પહલે સે જ્યાદા સંગઠનાત્મક હુઆ હૈ. પહલે ગિને-ચુને સંગઠન હી ઇસકે ખિલાફ સંઘર્ષ કર રહે થે લેકિન છહ-સાત વર્ષ મેં સામ્પ્રદાયિકતા સે સંઘર્ષ કરને વાલે સંગઠનોં મેં ઇજાફા હુઆ હૈ. કાર્યક્રમ ભી બઢ રહે હૈં લેકિન રાજનીતિક દલોં પર સામ્પ્રદાયિકતા વિરોધી આંદોલન કા કોઈ ખાસ પ્રભાવ નહીં હુઆ હૈ૤ બીજેપી કા સામ્પ્રદાયિકતા કા ખુલા એજેંડા હૈ લેકિન કાંગ્રેસ નિયમિત રૂપ સે સામ્પ્રદાયિકતા કા ફાયદા લેને કી કોશિશ કરતી રહતી હૈ. વહ અવસરવાદી સામ્પ્રદાયિક હૈ. વામ દલ સામ્પ્રદાયિકતા કે ખિલાફ સંઘર્ષ મેં ઇમાનદાર હૈં લેકિન વહ કમજોર હોતે જા રહે હૈં. સામ્પ્રદાયિકતા કા કારગર વિરોધ એક બડા સામાજિક આંદોલન હી કર સકતા હૈ. મૈ સમઝતા હૂં કિ સભી આંદોલન સામ્પ્રદાયિકતા કે ખિલાફ સંઘર્ષ કો અપને આંદોલન કા અનિવાર્ય હિસ્સા માને ઔર સામ્પ્રદાયિકતા કે ખિલાફ ચલ રહે આંદોલન દૂસરે આંદોલનોં સે એકતા બનાએં. તબ એક મુકમ્મલ લડાઈ બનેગી.

પ્રશ્ન-અન્ના હજારે દ્વારા મોદી સરકાર કે બારે મેં દિએ ગએ બયાન કે બારે મેં આપકી ક્યા રાય હૈ.

રામ પુનિયાની-અન્ના હજારે કે ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલન કી કિતની ભી તાકત હો લેકિન મેરા માનના હૈ કિ અન્ના હજારે જી કી સામ્પ્રદાયિકતા કે બારે મેં સમઝદારી અપર્યાપ્ત હૈ. ઉનકે દ્વારા ગુજરાત કે બારે મેં દિએ ગએ બયાન સે મૈ અસહમત હૂં ઔર મૈ ઇસે દુર્ભાગ્યપૂર્ણ માનતા હૂં. ગુજરાત મેં આજ ભી મુસલમાનોં, દલિતોં ઔર મહિલાઓં કી હાલત બહુત ખરાબ હૈ. આખિર ટાટા કી હર નૈનો કાર પર 60 હજાર કી સબ્સીડી ભ્રષ્ટાચાર કા સવાલ હૈ કિ નહીં ? ક્યા અન્ના જી ઇન તત્યોં સે અનજાન હૈ યા જાનના નહીં ચાહતે ?

પ્રશ્ન- ભ્રષ્ટાચાર કે ખિલાફ લ૜ાઈ કા આપ ક્યા ભવિષ્ય દેખતે હૈં ?

રામ પુનિયાની- પતા નહીં ક્યોં મુઝે લગતા હૈ કિ ભ્રષ્ટાચાર કે ખિલાફ લડાઈ કા ફાયદા સામ્પ્રદાયિક તાકતેં ઉઠા લેંગી. પહલે ભી વહ ઐસા કર ચુકી હૈં. જેપી આંદોલન ઔર વીપી સિંહ કે ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી અભિયાન મેં સામ્પ્રદાયિક તાકતોં ને ઘુસપૈઠ બનાઈ ઔર ઇસ અવસર કા ફાયદા અપને કો મજબૂત બનાને મેં કિયા. ભ્રષ્ટાચાર કે ખિલાફ લડાઈ હોની ચાહિએ ઔર પૂરી તાકત સે હોની ચાહિએ લેકિન સાથ હી હમેં ઇસમેં સામ્પ્રદાયિક તાકતોં કે ઘુસપૈઠ કે પ્રતિ સાવધાન રહના ચાહિએ. ઇસ લડાઈ મેં પ્રગતિશીલ તાકતોં કી સક્રિયતા સે મુઝે ભરોસા હૈ કિ ઇતિહાસ કી પુનરાવૃત્તિ નહીં હોગી. સાથ હી મૈ ઇસ આંદોલન કી દો કમજોરિયોં કો ચિન્હિત કરના ચાહૂંગા. પહલી યહ કિ ઇસમેં સિર્ફ રાજનીતિક દલોં ઔર રાજનેતાઓં કો નિશાના બનાયા જા રહા હૈ. કાર્પોરેટ ભ્રષ્ટાચાર ઔર કાર્પોરેટ લૂટ કે બારે મેં બાત નહીં હો રહી હૈ જબકિ યહ સબસે અહમ સવાલ હૈ. દૂસરી યહ કિ ઇસ આંદોલન મેં ચુને હુએ પ્રતિનિધિયોં કો કિનારે કરને કી કોશિશ કી જા રહી હૈ. લોકતંત્ર મેં યહ કૈસે સંભવ હૈ ? ભ્રષ્ટાચાર કા સવાલ સિસ્ટમ સે જુદા સવાલ હૈ ઔર સિસ્ટમ કો બદલે બિના ઇસે ખત્મ નહીં કિયા જા સકતા.