સાઈડ ઇફેક્ટ્સ હો સકતે હૈં ખતરનાક

 

અન્ના આદોલન-રામ પુનિયાની

અન્ના હજારે ને લોકપાલ વિધેયક કા મસૌદા તૈયાર કરને ઔર ઉસે લાગૂ કરને કી માઁગ કો લેકર ઉપવાસ કિયા૤ ઇસ ઉપવાસ ને પૂરે દેશ મેં ધૂમ મચા દી૤ સમાજ કે એક મુખર વ ચતુર રણનીતિકાર તબકે ને અન્નાજી કે આંદોલન કો ક્રાંતિ કા સ્વરૂપ દેને મેં કોઈ કસર નહીં છોડ઼ી૤ અન્નાજી કે આમરણ અનશન સે ઉપજી ભાવનાઓં કી સુનામી ઇતની શક્તિશાલી થી કિ

મીડિયા ને ઇસ આંદોલન કો “દૂસરે સ્વાધીનતા સંગ્રામ“ કી સંજ્ઞા દેના શુરૂ કર દિયા૤

યહ સાફ હૈ કિ આમજનોં મેં વર્તમાન વ્યવસ્થા કે પ્રતિ આક્રોશ હૈ પરંતુ યહ ભી ઉતના હી સાફ હૈ કિ ઇસ આક્રોશ, ઇસ અસંતોશકી જડ઼ મેં પિછલે કુછ વર્ષોં મેં ઉજાગર હુએ ઘોટાલે હૈં૤ સરકાર ને ઇસ આંદોલન કે દબાવ કે આગે ઝુકના બેહતર સમઝા૤ પરંતુ જંતર-મંતર કે ઇસ મેલે ને કુછ પ્રશ્નોં, કુછ શંકાઓં કો જન્મ દિયા હૈ ઔર ઇન પ્રશ્નોં વ શંકાઓં કે સમાધનકારક ઉત્તર ખોજે જાના બાકી હૈ૤

જંતર-મંતર કે પૂરે ઘટનાક્રમ કી પૃષ્ઠભૂમિ મેં થીં ભારત માતા, જો કિ હિન્દુઓં કે એક વર્ગ કે લિએ ભારત કી પ્રતીક હૈં૤ અગર ભારત માતા કી જગહ મહાત્મા ગાઁધી ઇસ આંદોલન કી પૃષ્ઠભૂમિ મેં હોતે તો ન કેવલ યહ આંદોલન સભી ધર્મોં કે નાગરિકોં કો સ્વીકાર્ય હોતા વરન્ ઇસસે પૂરે દેશ કો નૈતિક બલ ભી મિલતા૤ અગર યહ આંદોલન, મહાત્મા ગાઁધી કો પૃષ્ઠભૂમિ મેં રખકર ચલાયા ગયા હોતા તો ઇસસે યહ સંદેશ પૂરે દેશ મેં જાતા કિ ભ્રષ્ટાચાર કે વિરૂદ્ધ યુદ્ધ કો ઉસ રાજનીતિ સે વિલગ કરકે સંચાલિત નહીં કિયા જા સકતા જો રાજનીતિ દેશ કે ગરીબ ઔર હાસિએ પર પટક દિએ ગએ વર્ગોં કે પ્રતિ હો રહે અન્યાય કી પોષક હૈ૤

યહ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ હૈ કિ ચુને હુએ જનપ્રતિનિધિયોં કે મુઁહ પર ઇસ હદ તક કાલિખ પોતી ગઈ કિ પ્રજાતાંત્રિક વ્યવસ્થા કો હી કટઘરે મેં ખડ઼ા કર દિયા ગયા૤ જિન લોગોં ને અપને હાથોં પર લિખ રખા થા કિ “મેરા નેતા ચોર હૈ“, વે જનપ્રતિનિધિયોં કા તો ઘોર અપમાન કર હી રહે થે, વે પૂરી ચુનાવ પ્રક્રિયા કે પ્રતિ તિરસ્કાર કા ભાવ ભી પ્રદર્શિત કર રહે થે૤

યહ સ્વીકાર કરને મેં કિસી કો આપત્તિ નહીં હો સકતી કિ હમારી ચુનાવ પ્રક્રિયા કો ઔદ્યોગિક જગત કે બેજા હસ્તક્ષેપ ઔર ધનબલ વ શારીરિક બલ કે ઇસ્તેમાલ ને કાફી હદ તક દૂષિત કર દિયા હૈ પંરતુ સભી જનપ્રતિનિધિયોં કો ભ્રષ્ટ વ સિદ્ધાંતવિહીન બતાના ભી ઉચિત નહીં કહા જા સકતા૤ સભી નેતાઓં કે સાથ-સાથ સભી મતદાતાઓં કો ભી યહ કહકર અપનમાનિત કિયા ગયા કિ વે શરાબ યા પૈસે કે બદલે અપના વોટ દેતે હૈં૤ યહ માન્યતા ગલત હૈ કિ કેવલ શરાબ યા પૈસે યા ટી.વી. સેટ બાંટ કર ચુનાવ જીતે જા સકતે હૈં૤ હમારી ચુનાવ પદ્ધતિ મેં વ્યાપક સુધારોં કી આવષ્યકતા સે કોઈ ઇંકાર નહીં કર સકતા પરંતુ વહ પૂરી તરહ સે સડ઼ ચુકી હૈ યા બિલકુલ બેકાર હૈ, યહ માનના ભી અનુચિત હોગા૤

ફિર, ઇસ આંદોલન કે નેતૃત્વકર્તાઓં કે બારે મેં કઈ શંકાએં-કુશંકાએં ઉઠ રહીં હૈં૤ અન્ના હજારે ઇસ આંદોલન કે સુપ્રીમ કમાંડર થે પરંતુ ઉનકી બગલ મેં થે બાબા રામદેવ, જિનકી રાજનૈતિક પ્રતિ બદ્ધતાએં અબ ઉતની ગુપ્ત નહીં રહ ગઈં હૈં જિતની કી ઉનકી જાદુઈ દવાઈયોં કે ફાર્મૂલે૤ બાબા રામદેવ, રાજનીતિ કે એક વિષિષ્ટ બ્રાંડ કે પ્રચારક હૈં૤ યોગી કે ભેષ મેં વે ઐસી રાજનીતિ કા પોષણ કર રહે હૈં જો પ્રજાતાંત્રિક મૂલ્યોં કે ખિલાફ હૈ૤ બાબા કે સાથ, આર.એસ.એસનેતા રામ માધવ ભી મંચ પર ચહલકદમી કર રહે થે૤ શ્રી શ્રી રવિશંકર ભી વહાં થે૤ યે દોનોં બાબા,અયોધ્યા મેં ભવ્ય રામ મંદિર કે નિર્માણ કે સમર્થક હૈં૤ ઇસ તથ્ય સે હી ઉનકી રાજનૈતિક વફાદારી સ્પષ્ટ હો જાતી હૈ૤ “કોર કમેટી“ કે અન્ય સદસ્ય અવષ્ય સ્વતંત્ર સોચ વાલે હૈં પંરતુ અન્નાજી-રામદેવ-રવિશંકર એંડ કંપની દ્વારા આંદોલન કો જો દિષા દી જા રહી હૈ, ઉસે પલટને મેં વે કિતને કામયાબ હોંગે, યહ કહના મુષ્કિલ હૈ૤

નરેન્દ્ર મોદી કી તારીફ કર, અન્નાજી ને ભી અપની દક્ષિણપંથી સોચ કો ઉજાગર કર દિયા૤ ઐસા બતાયા જાતા હૈ કિ અપને પૈતૃક ગાઁવ, મહારાષ્ટ્ર કે રાલેગાઁવ સિદ્ધી મેં અન્નાજી ને અપને સમાજસુધાર આંદોલન કા સંચાલન ભી કાફી તાનાશાહીપૂર્ણ અંદાજ મેં કિયા થા૤ ઉન્હોંને યહ સુનિષ્ચિત કિયા કિ ઉનકે ગાંવ મેં જાતિગત વ લૈંગિક ઊઁચનીચ કે પિરામિડ કો જરા સી ભી ક્ષતિ ન પહુંચે૤

ઔર અબ, નરેન્દ્ર મોદી કી તારીફ કરને સે ઉનકી કલઈ પૂરી તરહ સે ખુલ ગઈ હૈ૤ નરેન્દ્ર મોદી ભલે હી અપની છવિ એક “ઈમાનદાર“ પ્રશાસક કી બનાને મેં સફલ હો ગએ હોં પંરતુ ગુજરાત કી અસલિયત કો મલ્લિકા સારાભાઈ, ચુન્નીભાઈ વૈદ્ય, રોહિત પ્રજાપતિ વ તૃપ્તિ શાહ જૈસી શખ્સિયતોં સે બેહતર કૌન જાન સકતા હૈ૤ યે સભી એકમત હૈં કિ ગુજરાત કે ગાઁવોં કી હાલત બહુત ખરાબ હૈ, રોજગાર કી તલાશ મેં ગાઁવવાલે બડ઼ી સંખ્યા મેં શહરોં કી ઓર પલાયન કર રહે હૈં ઔર ઉનકી કૃષિ ભૂમિ, નરેન્દ્ર મોદી અપને પ્રિય ઉદ્યોગપતિયોં કો મુફ્ત કે ભાવ બાઁટ રહે હૈં૤ ગુજરાત કા ગ્રામીણ ક્ષેત્ર ભયાવહ ગરીબી કે પંજે મેં હૈ૤ લાખોં કિસાન, જિનકી જમીનેં ઉદ્યોગપતિયોં કો સૌંપ દી ગઈં હૈં, આજ તક મુઆવજે કા ઇંતજાર હી કર રહે હૈં૤ દરઅસલ, ગુજરાત કી સહી સ્થિતિ કો સમઝને કે લિએ ભ્રષ્ટાચાર શબ્દ કી પુનઃવ્ર્યાખ્યા આવષ્યક હૈ૤

ગુજરાત કો ઉદ્યોગપતિ દોનોં હાથોં સે લૂટ રહે હૈં૤ મોદી કી નીતિયોં સે સરકારી ખજાના તેજી સે ખાલી હો રહા હૈ૤ કુબેરપતિયોં કો તરહ તરહ કી છૂટેં વ અનુદાન દિએ જા રહે હૈં૤ ટાટા કે નૈનો કારખાને કે લિએ દિયા ગયા ભારી અનુદાન ઇસ લૂટ કા માત્ર એક ઉદાહરણ હૈ૤

નરેન્દ્ર મોદી કે પ્રશંસકોં કો શાયદ યહ તો પતા હોગા હી કિ મોદી ને આજ તક અપને રાજ્ય મેં લોકાયુક્ત કી નિયુક્તિ નહીં કી હૈ૤ રાજ્ય મેં કઈ ઘોટાલે હો ચુકે હૈં પંરતુ વે અખબારોં કી સુર્ખિયાઁ નહીં બને૤ મોદી કે ખિલાફ કઈ ગંભીર અપરાધ કરને કે આરોપ હૈં ઔર ઉચ્ચતમ ન્યાયાલય ઉન્હેં નીરો કી સંજ્ઞા દે ચુકા હૈ- વહી નીરો જો બાંસુરી બજાતે હુએ આગ મેં જલ રહે રોમ કો નિહારતા રહા થા૤ મોદી નિહાયત વ્યક્તિવાદી ઔર અપની મનમાની કરને વાલે નેતા હૈં૤

અગર કોઈ વ્યક્તિ મોદી-જિનકે હાથ નિર્દોષોં કે ખૂન સે રંગે હુએ હૈં-કે કામ કી તારીફ કરતા હૈ તો વહ ઉસકા ભોલાપન નહીં બલ્કિ ઉસકે રાજનૈતિક એજેંડે કા ભાગ હૈ૤ અન્ના હજારે તો રાજ ઠાકરે કે ભી પ્રશંસક હૈં૤ ઉનકે અનુસાર, રાજ ઠાકરે કે વિચાર તો ઠીક હૈં પરંતુ ઠાકરે કો હિંસા કા સહારા નહીં લેના ચાહિએ૤ અન્ના શાયદ યહ ભૂલ ગએ કિ હિંસા, ઉસ રાજનૈતિક સોચ કા અપરિહાર્ય નતીજા હૈ, જિસ સોચ કો ઠાકરે વ મોદી હવા દેતે રહે હૈં૤

શહરી મધ્યમ વર્ગ ને જિસ જોશો-ખરોશ સે અન્નાજી કે આંદોલન મેં ભાગીદારી કી, વહ ઇસ વર્ગ મેં વ્યાપ્ત કુંઠા ઔર ગુસ્સે કો પ્રતિબિંબિત કરતી હૈ૤ યહ જનસમર્થન કુછ હદ તક સ્વસ્ફૂર્ત પરંતુ મુખ્યતઃ જુટાયા ગયા થા૤ જનસમર્થન જુટાને કા યહ કામ ઉન રાજનૈતિક તાકતોં ને અંજામ દિયા થા જો પહલે ભી મધ્યમ વર્ગ કે સમર્થન કો વોટોં મેં બદલ કર અપના ઉલ્લૂ સીધા કર ચુકી હૈં૤

જયપ્રકાષ નારાયણ કે આંદોલન કો અન્નાજી કે આંદોલન સે કહીં અધિક જનસમર્થન મિલા થા-ઔર ઇસ આંદોલન કે સમર્થક, સમાજ કે ચંદ વર્ગોં તક સીમિત નહીં થે૤ ફિર ભી, આર.એસ.એસ. ને જેપી આંદોલન કો અપને નિયંત્રણ મેં લે લિયા થા૤ નાનાજી દેષમુખ ઇસ આંદોલન કે પ્રથમ પંક્તિ કે નેતાઓં મેં શુમાર હો ગએ થે૤ અપને પવિત્ર લક્ષ્યોં કે બાવજૂદ, જેપી આંદોલન ને ઉન તાકતોં કો સ્વીકાર્યતા દી જો રાષ્ટ્રપિતા કી હત્યા કે લિએ જિમ્મેદાર થીં ઔર જિન્હેં તબ તક યહી દૃષ્ટિ સે દેખા જાતા થા૤ ઇસી તરહ, વીપી. સિહં કે ભ્રષ્ટાચાર-વિરોધી અભિયાન કી કમાન જલ્દી હી ઉન શક્તિયોં કે હાથોં મેં ચલી ગઈ, જિન્હોંને આગે ચલકર બાબરી મસ્જિદ કો ઢ઼હાયા૤ ઇન દોનોં ભ્રષ્ટાચાર-વિરોધી આંદોલનોં ને આર.એસ.એસ. વ ઉસકી રાજનૈતિક શાખા કો ઇતના પુષ્ટ કિયા કિ લોકસભા મેં માત્ર દો સીટેં હાસિલ કરને વાલી પાર્ટી, દિલ્લી મેં સત્તા કે સોપાન તક પહુંચ ગઈ૤

વિડંબના યહ હૈ કિ અન્નાજી કે આંદોલન મેં જહાં શાસક દલ વ રાજનેતાઓં પર અસંખ્ય બાણોં કી બૌછાર કી ગઈ વહીં ભ્રષ્ટ વ્યવસ્થા કી એક મહત્વપૂર્ણ કડ઼ી-ઉદ્યોગ સમૂહોં-કે બારે મેં એક શબ્દ ભી નહીં કહા ગયા૤ સચ તો યહ હૈ કિ જિસ તરીકે સે યહ આંદોલન સંચાલિત કિયા ગયા ઉસસે યહ સંદેશ ગયા કિ રિશ્વત દેકર અપને કામ કરવાને વાલા ઉદ્યોગ જગત, ફરિશ્તોં સે ભરા હૈ૤

  કુછ દશકોં પહલે તક, જબ અર્થવ્યવસ્થા રાજ્ય-નિયંત્રિત થી ઔર તથાકથિત લાઈસેન્સ-પરમિટ રાજ કા બોલબાલા થા તબ યહ કહા જાતા થા કિ ભ્રષ્ટાચાર કી જડ઼ મેં અર્થવ્યવસ્થા પર રાજ્ય કા અતિ વ અનાવષ્યક નિયંત્રણ હૈ૤ વૈષ્વીકરણ વ ઉદારીકરણ કે બાદ, ભ્રષ્ટાચાર મેં કમી આના તો દૂર, વહ નઈ ઊઁચાઈયોં કો છૂને લગા૤ અબ ઘોટાલે કુછ કરોડ઼ રૂપયોં કે નહીં હજારોં કરોડ઼ રૂપયોં કે હોતે હૈં૤ ઔર ઇન ઘોટાલોં કે લિએ ઉદ્યોગ જગત ભી ઉતના હી જિમ્મેદાર હૈ જિતને કિ રાજનેતા, મંત્રી વ નૌકરશાહ૤

   ઇસમેં કોઈ સંદેહ નહીં કિ ભ્રષ્ટાચાર હમારી વ્યવસ્થા પર એક બદનુમા દાગ હૈ૤ કેવલ રાજનીતિજ્ઞોં વ રાજનૈતિક પાર્ટિયોં કો ખલનાયક નિરૂપિત કરને સે ઇસ સમસ્યા કા હલ હોને વાલા નહીં હૈ૤ સરકારી તંત્ર મેં પારદર્ષિતા કા અભાવ, ચુને હુએ જનપ્રતિનિધિયોં કી જવાબદેહી નિષ્ચિત ન કિયા જાના, હમારે અર્થતંત્ર કી પ્રકૃતિ વ અન્યાયપૂર્ણ સામાજિક વ્યવસ્થા, ભ્રષ્ટાચાર કે ફલને-ફૂલને કે લિએ જિમ્મેદાર કારકોં મેં સે કુછ હૈં૤ અન્નાજી કે આંદોલન કો મિલે જનસમર્થન કા સ્વાગત હૈ પરંતુ ઇસ આંદોલન કો ધાર્મિક પ્રતીકોં વ સાંપ્રદાયિક માનસિકતા સે મુક્ત કિયા જાના આવષ્યક હૈ૤ હમેં આષા હૈ કિ લોકપાલ વિધેયક કા મસૌદા તૈયાર કરને વાલી સમિતિ ઔર ઇસ આંદોલન કા સામૂહિક નેતૃત્વ, ઇન મુદ્દોં કો તવ્વજો દેગા ઔર ઇસ આંદોલન કા વહી હશ્ર નહીં હોગા જો કિ પિછલે દો ભ્રષ્ટાચાર-વિરોધી આંદોલનોં કા હુઆ૤

  ઇસ આંદોલન કા નેતૃત્વ, દક્ષિણપંથી તાકતોં સે સુરક્ષિત દૂરી બનાએ રખેગા, ઐસી હમારી કામના, વિસ્વાસ વ આશા હૈ૤

(લેખક આઈ.આઈ.ટી મુબંઈ મે પઢા઼ તે થે, ઔર સન્ 2007 કે નેશનલ કમ્યૂનલ હાર્માની એવાર્ડ સે સમ્માનિત હૈ૤ )

15.04.2011

(submitted byFirozkhan Toronto,Canada)