કવિતાની કરામત

‘હઝલ’કાવ્ય સાહિત્યમાં એક પ્રતિકાવ્ય પ્રકાર પણ હોય છે.મૂળ ગંભીર શે’ર ના બીજા મિસરાને બદલી નાંખવામાં આવે અથવા બન્ને મિસરામાં થોડો ફેરફાર કરી વ્યંગાત્મકતા પ્રયોજવામાં આવે છે.

મર્હુમ મસ્ત હબીબ સારોદી સાહેબ ની વ્યંગ કલમે નીચે દર્શાવેલ કબીર,તુલસીદાસના ગંભીર દોહાને થોડી છેડછાડ કરી વ્યંગાત્મક પ્રતિકાવ્યનું રૂપ આપ્યું છે.
ચાલો માણીયે મુલ્લાં રમૂજીના (મસ્ત હબીબ સારોદી) પ્રતિ કાવ્યો:
1_
રામ ઝરૂખે બૈઠકે સબકા મુઝરા લેત,
જૈસી જેનકી ચાકરી વૈસા ઉંનકો દેત.

રામ ઑફિસમેં બૈઠકે સબકા મુજરા લેત,
જૈસી જીનકી ‘લાગવગ; વૈસા ઉનકો દેત.

2-
 તુલસી ઈસ સંસારમેં ભાતભાત કે લોગ,
સબસે હિલમિલ ચાલિએ ,નદી નાવ સંજોગ.

તુલસી ઈસ સંસારમેં દાલભાત કે લોગ,
સત્તા પક્ષ જો રહે પાએ મિષ્ટ ઉપભોગ.

3_
દયા ધરમકા મૂલ હૈ,પાપ મૂલ અભિમાન,
તુલસી દયા ન છોડિયે જબ તક ઘટમેં પ્રાણ.

સત્ત દામકા મૂલ હૈ, દામ-મૂલ્ય સન્માન,
તુલસી દામ ન છોળિયે જબ તક ઘટ મેં પ્રાણ.

4
તુલસી પંછી કે પિયે ઘટે ન સરિતા _નીર,
ધર્મ કરે ધન ના ઘટે સહાય કરે રઘુવીર

તૂલસી બેંકમેં ધન રખે ઘટે ન સંપત્ત હીર,
બ્યાજ મિલે ઔર ધન બઢે, સહાય કરે તકદીર.

5
તુલસી હાય ગરીબકી કભી ન ખાલી જાય,
મૂએ ઢોરકે ચામસે લોહા ભસ્મ હો જાય.

તુલસી બાત અમીરકી કભી ન ખાલી જાય,
ગરીબ લોક કે ચામસે જૂતે ભી સિલ જાય

6
રામ નામ સબ કહે ઠગ ,ઠાકુર ઔર ચોર,
બિના પ્રેમ રીઝે નહીં તુલસી નંદકિશોર.

દામ નામકા જપ કરે ઠગ,ઠાકુર ઔર ચોર,
બિના દામ રીઝે નહી પત્ની, પ્રેયસી,ઢોર.

7
સાહિબ તેરી સાહિબી સબ ઘટ રહી સમાય,
જ્યોં મેંદીકે પાતમેં લાલી રહી છિપાય.

સાહિબ તેરી સાહિબીયું ‘મત(વૉટ) મેં રહી સમાય,
 જ્યોં મેંદીકે પાતમેં લાલી રહી છિપાય.

8
સંત મિલે સાહિબ મિલે ,અંતર રહી ન રેખ ,
મનસા,વાચા,કર્મણા સાધુ સાહેબ એક.

ધન મિલે, મિલે સાહિબી,મિલે મોટર સુરેખ,
પ્રધાનપદ ધારણ કરે ,હો સાધુ સાહિબ એક.

9
સાધુ આવત દેખ કે ચરનો લાગી પાય,
કયા જાને કિસ ભેખમેં, આપહી મિલ જાય.

પ્રધાન આવત દેખકે ચરનો લાગે પાય,
કયા જાને કિસ ભેખમેં ધન આખિર મિલ જાય.

10
જબ તૂ આયા જગતમેં લોગ હસે તું રોય.
ઐસા મરના સીખ કિ તું હસે જગ રોય.

જબ તું આયા જગમેં કામ કર ઐસા કોઇ,
મરતે દમ તક વોહ થાપ દે કિ સારી દુનિયા રોય.

Your response: